Κυριακή 3 Απριλίου 2011

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ



Διατήρηση τροφίμων με ψύξη

Οι χώροι τροφίμων στα ξενοδοχεία πρέπει να διαθέτουν ψυγεία και καταψύκτες, σε μέγεθος και αριθμό που ικανοποιούν τις ανάγκες διατήρησης των ωμών συστατικών και των τροφίμων. Tα τρόφιμα στα οποία μπορούν να αναπτυχθούν παθογόνοι μικροοργανισμοί, πρέπει να διατηρούνται σε θερμοκρασία 5οC ή χαμηλότερη ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα τους και να μπορούν να αποθηκευτούν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Προσοχή θα πρέπει να δίνεται στους θαλάμους-ψυγεία, στους οποίους εμφανίζονται αυξήσεις της θερμοκρασίας λόγο του συχνού ανοίγματος της πόρτας τους.

Τα συστατικά ή τα τρόφιμα που διατηρούνται με ψύξη , όταν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν, θα πρέπει να φέρονται εκτός ψύξης σε μικρές ποσότητες ώστε η επεξεργασία τους να επιτελείται γρήγορα και να μην αυξάνεται η θερμοκρασία τους. Ο χρόνος που μπορούν τα τρόφιμα να παραμένουν σε μη κατάλληλη θερμοκρασία, εξαρτάται από την θερμοκρασία του χώρου επεξεργασίας και από το είδος της επεξεργασίας που θα υποστεί το τρόφιμο πριν το σερβίρισμά του.
Μερικά από τα τρόφιμα της κατηγορίας αυτής είναι:
  • Ωμά κρέατα, πουλερικά και ψάρια, τα οποία πρέπει να διατηρούνται σε θερμοκρασία 5οC ή χαμηλότερη για τους παρακάτω λόγους:
  • για την διατήρηση της ποιότητας τους,
  • για να μην αναπτυχθούν μικροοργανισμοί αλλοίωσης και έτσι να αυξηθεί η διατηρησιμότητά τους,
  • για την πρόληψη της ανάπτυξης παθογόνων μικροοργανισμών όπως η Salmonella.
  • Ολόκληρα αυγά, τα οποία θα πρέπει να αποθηκεύονται στο ψυγείο και να χρησιμοποιούνται μέχρι την αναγραφόμενη ημερομηνία ανάλωσης τους.

Η μεταφορά των τροφίμων με ψύξη θα πρέπει να οργανώνεται έτσι ώστε να περιορίζεται η παραμονή τους σε συνθήκες περιβάλλοντος και να μην αυξάνεται η θερμοκρασία τους. Αυτό επιτυγχάνεται όταν :
  • τα τρόφιμα αποθηκεύονται κατευθείαν μετά την μεταφορά τους,
  • μεταφέρονται αρχικά, στους χώρους διατήρησης, τα τρόφιμα ψύξης, μετά τα τρόφιμα κατάψυξης και τέλος τα τρόφιμα της μαναβικής.


Η διατήρηση τροφίμων σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 5οC εξαιρείται στις εξής περιπτώσεις:
  • σε τρόφιμα τα οποία πρόκειται να σερβιριστούν άμεσα και ζεστά,
  • στα τρόφιμα τα οποία διατηρούνται ( στα πλαίσια των ημερομηνιών ανάλωσης τους) σε θερμοκρασία περιβάλλοντος, λόγω της σύστασης τους ή της επεξεργασίας τους,
  • στα κονσερβοποιημένα ή αποστειρωμένα τρόφιμα έως ότου ανοιχτεί η συσκευασία τους,
  • τα κονσερβοποιημένα τρόφιμα με υψηλή οξύτητα (όπως κονσέρβες, φρούτα, τομάτες κ.α.) δεν απαιτείται να αποθηκευτούν σε ψυχρές συνθήκες για την διασφάλιση της ποιότητας τους μετά το άνοιγμα της συσκευασίας τους. Θα πρέπει όμως το τρόφιμο να απομακρυνθεί από την κονσέρβα και να διατηρηθεί σε άλλο περιέκτη, ώστε να προληφθεί η αντίδραση του με το μεταλλικό κουτί.
  • στα τρόφιμα τα οποία ωριμάζουν και τα οποία δεν διατηρούνται σε ψύξη κατά τη διάρκεια της ωρίμανσής τους.

Κατά τη διάρκεια του σερβιρίσματος ή της διάθεσής τους τα τρόφιμα μπορεί να διατηρούνται έως 4 ώρες σε θερμοκρασία ανάμεσα στους 5 °C και τους 60 °C. Αυτό ισχύει για μία και μόνο φορά (δεν επιτρέπεται το σερβίρισμα για 1 ώρα και επόμενη φορά για 3 ώρες για το ίδιο φαγητό). Ο έλεγχος της ώρας επιτυγχάνεται με την παρακολούθηση της ώρας σερβιρίσματος του συγκεκριμένου φαγητού.

Σε περίπτωση που παρουσιαστεί βλάβη στη λειτουργία του εξοπλισμού ψύξης ή κατάψυξης, η πόρτα θα πρέπει να παραμείνει κλειστή και να ανοίγει μόνο σε έκτακτη ανάγκη. Έτσι θα περιοριστεί, όσο είναι δυνατόν, η αύξηση της θερμοκρασίας. Όταν το ψυγείο και ο καταψύκτης επαναλειτουργήσουν, εξετάζεται η κατάσταση των προϊόντων. Για τα καταψυγμένα προϊόντα, αν αυτά έχουν αποψυχθεί, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν άμεσα, να μαγειρευτούν, να αποθηκευθούν στην ψύξη όχι για περισσότερο από δύο ώρες ή να απορριφθούν. Για τα προϊόντα ψύξης, υπολογίζεται ο χρόνος που έχουν παραμείνει στην επικίνδυνη ζώνη θερμοκρασίας (5 °C έως 60 °C). Αν αυτός ξεπερνά τις 4 ώρες θα πρέπει να απορριφθούν.
Τα τρόφιμα βαθιάς κατάψυξης πρέπει να διατηρούνται σε θερμοκρασία ίση ή χαμηλότερη των –18 οC.
Τα παγωτά σε βιτρίνες έκθεσης διατηρούνται σε θερμοκρασία  -14ο C

Η απόψυξη των τροφίμων πρέπει να πραγματοποιείται με τρόπο που να περιορίζει στο ελάχιστο τον κίνδυνο ανάπτυξης παθογόνων μικροοργανισμών ή τον σχηματισμό τοξινών στα τρόφιμα. Κατά την απόψυξη τα τρόφιμα πρέπει να υποβάλλονται σε θερμοκρασίες που δεν προκαλούν κίνδυνο στην υγεία.
Η απόψυξη πρέπει να γίνεται σε ψυγείο ή σε κατάλληλο για το σκοπό αυτό θάλαμο απόψυξης σε θερμοκρασία ίση ή χαμηλότερη των 5 οC. Εναλλακτικά η απόψυξη μπορεί να γίνεται με τη χρήση τρεχούμενου, πόσιμου νερού θερμοκρασίας ίσης ή χαμηλότερης των 21 οC για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο των 3 ωρών ή με τη χρήση φούρνου μικροκυμάτων και σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Όταν τα υγρά που παράγονται από την διαδικασία απόψυξης ενδέχεται να προκαλέσουν κίνδυνο στην υγεία πρέπει να αποστραγγίζονται επαρκώς. Μετά την απόψυξη ο χειρισμός των τροφίμων πρέπει να γίνεται με τρόπο που να περιορίζει στο ελάχιστο τον κίνδυνο ανάπτυξης παθογόνων μικροοργανισμών ή τον σχηματισμό τοξινών.

Διατήρηση τροφίμων με θέρμανση

Τα «θερμά» τρόφιμα θα πρέπει να διατηρούνται σε θερμοκρασία ίση ή μεγαλύτερη των 60οC όταν:
  • πρόκειται να σερβιριστούν ή να πωληθούν άμεσα,
  • πρόκειται να μεταφερθούν στο σημείο στο οποίο θα σερβιριστούν.
Τα προϊόντα που έχουν διατηρηθεί ανάμεσα στους 5 °C και τους 60 °C για δύο ώρες ή λιγότερο, μπορούν να καταναλωθούν ή να ψυχθούν. Αν έχουν παραμείνει σε αυτές τις θερμοκρασίες από 2 έως 4 ώρες, πρέπει να καταναλωθούν και δεν μπορούν να ψυχθούν. Τέλος αν έχουν παραμείνει πάνω από 4 ώρες πρέπει να απορριφθούν
Τα προϊόντα που έχουν υποστεί θερμική επεξεργασία κατά την παρασκευή τους, θα πρέπει να ψύχονται γρήγορα μετά από αυτή. Τα τρόφιμα θα πρέπει να ψύχονται από τους 60 °C στους 21 °C σε δύο ώρες και στη συνέχεια στους 5 °C σε άλλες δύο ώρες και να να αποθηκεύονται υπό ψύξη π.χ. σε θερμοκρασία 5 °C ή χαμηλότερη. Για την διευκόλυνση της ψύξης τα τρόφιμα μπορεί να διαιρούνται σε κομμάτια ή να ψύχονται ανά παρτίδα. Ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για την ψύξη δεν θα πρέπει να υπερφορτώνεται με προϊόντα πέραν της προβλεπόμενης ποσότητας για την οποία κατασκευάστηκε.

Ασφάλεια τροφίμων (Άρθρο Εφημερίδα Νέα Κρήτη)


Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να επιδεικνύουν οι καταναλωτές όταν προμηθεύονται  τρόφιμα και ακόμα περισσότερο όταν καταναλώνουν τρόφιμα σε καταστήματα. Πρέπει  να ακολουθούν της οδηγίες που εκδίδουν οι αρμόδιοι φορείς (Δ/νσεις Δημόσιας Υγείας , ΕΦΕΤ, Δ/νσεις Κτηνιατρικής κλπ) διότι  με την οικονομική κρίση κάποιοι παίζουν με την Δημόσια Υγεία και ποντάρουν στις ελλείψεις που παρουσιάζει ο κρατικός Ελεγκτικός μηχανισμός . Χαρακτηριστικά σας αναφέρω ότι στην Δ/νση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας ΠΕ Ηρακλείου Περιφέρειας Κρήτης υπηρετούν 12 επόπτες Δημόσιας Υγείας ενώ οι οργανικές θέσεις είναι πάνω από 30 παρόλο που και αυτός ο αριθμός είναι μικρός αν αναλογιστούμε την αύξηση του πληθυσμού λόγω επισκεπτών τους καλοκαιρινούς μήνες  .

Οι καταναλωτές πρέπει να επιδεικνύουν προσοχή :
Α) Κατά την αγορά των τροφίμων
  • Προσοχή στις πληροφορίες που δίνονται από τον παρασκευαστή στις ενδείξεις των τυποποιημένων προϊόντων. Μην αγοράζετε τρόφιμα χωρίς ενδείξεις ή χωρίς ενδείξεις στην Ελληνική γλώσσα και να υπάρχουν όλα τα στοιχεία του παρασκευαστή στην συσκευασία, ο κωδικός αριθμός έγκρισης της ΕΕ, οι ιδιαίτερες συνθήκες συντήρησης και χρήσης και η ημερομηνία κατάψυξης και λήξης. Σε περίπτωση κατ/νων αλιευμάτων που πωλούνται χύμα οι παραπάνω ενδείξεις θα πρέπει να είναι διαθέσιμες στον καταναλωτή (μεταφορά και τοποθέτηση των ενδείξεων του χαρτοκιβωτίου στο ψυγείο πώλησης).
  • .Μην αγοράζετε τρόφιμα που η ημερομηνία λήξης του ς πλησιάζει και εάν αυτό γίνει τοποθετήστε στο ψυγείο ή στα ράφια πριν τα αλλά FEFO( First Expire First Out) .
  • Προσοχή στην οποιαδήποτε αλλαγή των συνήθων χαρακτηριστικών των τροφίμων (οσμή, χρώμα, σύσταση, κ.λ.π.).
  • Αγοράστε από επίσημα και ελεγχόμενα σημεία της αγοράς (Οι αγορές τροφίμων από πλανόδιους περιστασιακούς πωλητές ή από ανώνυμα σημεία πώλησης θα πρέπει να αποφεύγονται διότι αποτελούν πηγή διάθεσης μη ελεγχόμενων τροφίμων που μπορεί να παραπλανήσουν τον καταναλωτή και να προκαλέσουν μικρά ή μεγάλα προβλήματα στην υγεία του αλλά και οι συνθήκες μεταφοράς – συντήρησης είναι μη ελεγχόμενες και στην πλειοψηφία τους ακατάλληλες .
Β) Κατά την συντήρηση των τροφίμων
Τα κατεψυγμένα πρέπει να συντηρούνται σε θερμοκρασία  -18 οC .
Τα τρόφιμα που συντηρούνται στο ψυγείο (ευπαθή τρόφιμα ) οι θερμοκρασίες είναι από 2-5 οC
Συστήνεται η αγορά χύμα αλιευμάτων να περιορίζεται σε αλιεύματα προφυλαγμένα σε ατομικές ή όχι συσκευασίες και να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή . Μην υπερφορτώνετε το ψυγείο με τρόφιμα γιατί η κυκλοφορία του αέρα δεν γίνεται σωστά με αποτέλεσμα να μην δουλεύει στις σωστές θερμοκρασίες Στο ψυγείο αποθηκεύεστε τα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα πάνω από τα ωμά. Μην τοποθετείτε τα ζεστά τρόφιμα κατευθείαν εντός του ψυγείου εκτός εάν τα αποθηκεύσετε σε ρηχούς περιέκτες.
Γ. Κατά την παρασκευή των τροφίμων
  • Προσοχή στην διασταυρούμενη μόλυνση . Μην έρχονται σε επαφή ωμά τρόφιμα με ψημένα ή τρόφιμα έτοιμα προς κατανάλωση χωρίς θερμική επεξεργασία αλλά ούτε και σκεύη που ήρθαν σε επαφή με ωμά τρόφιμα.
  • Ψήνεται σωστά σε σωστό συνδυασμό  χρόνου και θερμοκρασίας πχ κρέας στους 63 βαθμούς για τουλάχιστον 3 λεπτά ή στους 21 βαθμούς για τουλάχιστον 2 ώρες .
  • Μπορείτε να  αναθερμάνετε μαγειρεμένα τρόφιμα μόνο μία φορά και όταν τα αναθερμαίνεται αυτό πρέπει να γίνει  στους 75 βαθμού κελσίου για 15 δευτερόλεπτα ή στους 82 βαθμούς για 1 δευτερόλεπτο .
  • Τρόφιμα που διατηρούνται σε θερμοκρασία των 63 βαθμών μπορούν να καταναλωθούν χωρίς χρονικό περιορισμό  αντίθετα  τρόφιμα σε θερμοκρασία περιβάλλοντος καταναλώνονται σε λιγότερο  από δύο ώρες.
  • Για να επιτύχετε γρηγορότερη ψύξη των τροφίμων χρησιμοποιείστε ρηχούς και κατά το δυνατό μικρούς περιέκτες .
  • Η απόψυξη γίνεται μέσα σε ψυγείο (5 βαθμοί κελσίου ) και αν αυτό δεν είναι εφικτό σε θερμοκρασία δωματίου όχι πάνω από 21 ο C  και ποτέ με ζεστό νερό. Πιθανών κάποια τρόφιμα να αποψυχθούν σε φούρνο μικροκυμάτων μετά από σχετικές οδηγίες της συσκευασίας  Τρόφιμα που αποψύχθηκαν ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ να επανακαταψυχθούν. Κατάψυξη προϊόντων μπορούν να κάνουν μόνο αδειοδοτημένες επιχειρήσεις που διαθέτουν ειδική άδεια για τον σκοπό αυτό.
  • Τα ψάρια, γενικά, είναι εξαιρετικά ευαίσθητα και ευαλλοίωτα. Η κατανάλωση τους πρέπει να γίνεται το συντομότερο δυνατόν μετά την αγορά τους. Χαρακτηριστικά που μας βοηθούν να κρίνουμε την καταλληλότητα τους είναι:
  1. Οσμή: Ελαφρά, ευχάριστη οσμή, χαρακτηριστική της θάλασσας ( αντίθετα τα μπαγιάτικα ψάρια έχουν οσμή δυσάρεστη και συχνά αμμωνίας.
  2. Εξωτερική όψη: Επιφάνεια υγρή, στιλπνή, με ζωηρό χρώμα (αντίθετα στα μπαγιάτικα ψάρια η επιφάνεια του σώματος είναι έντονη γλοιώδης και το ψάρι γλιστρά από το χέρι μας).
  3. Σώμα: Το σώμα είναι πλαδαρό στα μπαγιάτικα ψάρια, ενώ διατηρούν τα αποτυπώματα των δακτύλων όταν τα ψηλαφούμε (χαρακτηριστική είναι η κάμψη του ψαριού όταν το διατηρούμε σε όρθια θέση).
  4. Δέρμα: Τεταμένο και χωρίς ρυτίδες στα φρέσκα ψάρια, ενώ σχίζεται εύκολα (ιδιαίτερα στην περιοχή της κοιλιάς) στα μπαγιάτικα.
  5. Κοιλιακή χώρα: Συχνά διογκωμένη στα μπαγιάτικα ψάρια, ενώ μπορεί και να αποβάλει υγρά.
  6. Λέπια: Ιδιαίτερα σταθερά προσκολλημένα στα φρέσκα ψάρια τα οποία ι αποκολλώνται δύσκολα κατά το καθάρισμα.

Συμπτώματα Γαστρεντερίτιδας :
  • Διάρροια (3 ή περισσότερες υδαρείς κενώσεις μέσα σε ένα  24ωρο )
ή Εμετός και τουλάχιστον ένα από τα παρακάτω :
  • 1 ή περισσότερες υδαρείς κενώσεις μέσα σε ένα  24ωρο
  • Κοιλιακές κράμπες
  • Πονοκέφαλος
  • Μυϊκοί πόνοι
  • Πυρετός πάνω από 38 Βαθμούς Κελσίου
ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ
ΕΠΟΠΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ
ΜΕΛΟΣ ΔΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΠΟΠΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ


πηγή: http://epoptes.wordpress.com

Οδηγίες για την παρασκευή ασφαλών τροφίμων


Τα τρόφιμα όταν επιμολυνθούν με μικροοργανισμούς μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές ασθένειες στον άνθρωπο. Οι παρακάτω οδηγίες θα σας βοηθήσουν να αποφύγετε τις επιμολύνσεις των τροφίμων με μικροοργανισμούς.
1. Ατομική υγιεινή των εργαζομένων που χειρίζονται τρόφιμα

Μη ξεχνάτε να πλένετε συχνά τα χέρια σας κατά τη διάρκεια της εργασίας και οπωσδήποτε:
  • μετά την επίσκεψη στην τουαλέτα
  • μετά το διάλειμμα, την κατανάλωση φαγητών ή το κάπνισμα
  • μετά το φτέρνισμα ή το βήξιμο
  • μετά την επαφή με τα μαλλιά, τη μύτη, το πρόσωπο ή το στόμα
  • πριν και μετά τον χειρισμό νωπών τροφίμων
  • μετά τη χρήση χημικών καθαριστικών για τον καθαρισμό του εξοπλισμού
  • μετά την απομάκρυνση σκουπιδιών
  • μετά την επαφή με χρήματα

Εάν χρησιμοποιείτε γάντια θα πρέπει να τα αφαιρείτε πριν από κάθε μία από τις παραπάνω ενέργειες ή να τα αλλάζετε αμέσως μετά.

Η ενδυμασία του προσωπικού κατά την εργασία πρέπει να είναι κατάλληλη:
  • καθαρή στολή εργασίας
  • απομάκρυνση κοσμημάτων
  • χρήση κατάλληλου καλύμματος των μαλλιών (σκούφο κ.λ.π.)
  • χρήση και συχνή αλλαγή γαντιών, όπου χρειάζεται
  • νύχια κομμένα, κοντά και καθαρά (όχι τεχνητά )
  • χρήση αδιάβροχου επιδέσμου σε περιπτώσεις τραυμάτων ή αδιάβροχης επικάλυψης του επίδεσμου

Να θυμάστε ότι:
  • απαγορεύεται να καπνίζετε όταν χειρίζεστε τρόφιμα και να τρώτε από αυτά
  • απαγορεύεται να βήχετε ή να φτερνίζεστε απευθείας πάνω στα τρόφιμα. Χρησιμοποιείστε χαρτί μίας χρήσεως
  • πρέπει να αναφέρετε στον υπεύθυνο της επιχείρησης οποιαδήποτε αδιαθεσία έχετε που σχετίζεται με πυρετό, διάρροια, εμετό, κρύωμα, βήχα, πονόλαιμο κ.λ.π.
  • Απαγορεύεται να κρατάτε προσωπικά αντικείμενα στο χώρο της κουζίνας (τσάντες, παλτά κ.λ.π.).

2. Παραλαβή των πρώτων υλών
  • έλεγχος της καταλληλότητας των προϊόντων που παραλαμβάνετε (θερμοκρασία μεταφοράς, ημερομηνία λήξεως, γενική εικόνα των προϊόντων και των συσκευασιών)
  • αποθήκευση των προϊόντων στις κατάλληλες θερμοκρασίες το ταχύτερο δυνατό

3. Αποθήκευση των πρώτων υλών

Στο ψυγείο:
  • ελέγχετε τη θερμοκρασία του ψυγείου και σημειώνετε την δύο φορές την ημέρα στο ημερολόγιο που έχετε τοποθετήσει επάνω στο ψυγείο. Η θερμοκρασία πρέπει να είναι 1 C - 5 C.
  • μην υπερφορτώνετε το ψυγείο και μην το ανοιγοκλείνετε χωρίς λόγο
  • μη βάζετε στο ψυγείο τρόφιμα που δεν τα έχετε καλύψει ή τοποθετήσει σε κλειστά δοχεία ή περιέκτες. Γράψτε με ένα μαρκαδόρο επάνω στο τάπερ ή στο διαφανές που τα τυλίξατε την ημερομηνία αποθήκευσης
  • τοποθετήστε τα νωπά κρέατα, πουλερικά ή ψάρια σε δοχεία ώστε να μη στάζουν σε άλλα τρόφιμα. Φροντίστε να τοποθετούνται πάντα στα χαμηλά ράφια μέσα στο ψυγείο
  • τοποθετείστε τα ωμά τρόφιμα σε χωριστά ράφια από τα μαγειρεμένα ένα συντηρούνται στο ίδιο ψυγείο. Είναι καλύτερα να συντηρούνται, εάν είναι δυνατόν, σε χωριστά ψυγεία
  • μην χρησιμοποιείτε τα προϊόντα που παραλάβατε πρόσφατα εάν υπάρχουν παλαιότερα στο ψυγείο σας, για να μη ξεπεραστεί η ημερομηνία λήξης τους.

Στην κατάψυξη:
  • η θερμοκρασία του καταψύκτη πρέπει να είναι μικρότερη των -18 C και να ελέγχεται τακτικά
  • μην υπερφορτώνετε τον καταψύκτη
  • μην χρησιμοποιείτε τα προϊόντα που παραλάβατε πρόσφατα εάν υπάρχουν παλαιότερα στο ψυγείο σας, για να μη ξεπεραστεί η ημερομηνία λήξης τους
  • μη βάζετε στην κατάψυξη τρόφιμα αν δεν τα έχετε καλύψει ή τοποθετήσει σε κλειστά δοχεία ή περιέκτες
  • μην καταψύχετε ποτέ προϊόντα που είχαν προηγουμένως αποψυχθεί

Σε θερμοκρασία περιβάλλοντος:
  • χρήση ραφιών ώστε να μην ακουμπάνε τα τρόφιμα στους τοίχους ή στο δάπεδο
  • διαχωρισμός των διαφορετικών προϊόντων στο ράφι
  • τοποθετήστε τα προϊόντα σε κλειστά δοχεία ή συσκευάστε τα ώστε να αποφεύγονται διαρροές και σταξίματα στο δάπεδο
  • μην αποθηκεύετε ποτέ ποτά ή εμφιαλωμένα νερά εξωτερικά του κτηρίου , εκτεθειμένα στον ήλιο

4. Προετοιμασία των τροφίμων
Το νωπό κρέας, το νωπό κοτόπουλο ή το νωπό ψάρι μπορεί να έχουν πολλούς μικροοργανισμούς με αποτέλεσμα να αλλοιώνονται εύκολα όταν δεν συντηρηθούν σε κατάλληλες θερμοκρασίες. Είναι δυνατόν όμως να μολύνουν τα εργαλεία, τις επιφάνειες των πάγκων εργασίας αλλά και τα χέρια σας κατά τους διάφορους χειρισμούς και έτσι να μεταφερθούν οι μικροοργανισμοί και στα άλλα τρόφιμα. Για το λόγο αυτό απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή όταν τα χειρίζεστε.
Σχολαστικό και σωστό πλύσιμο των τροφίμων
  • καθορίστε ένα νεροχύτη μόνο για τα χέρια, ένα νεροχύτη για τα σκεύη και ένα για τα τρόφιμα
  • ποτέ μην πλένετε λαχανικά σε νεροχύτες που έχει προηγουμένως πλυθεί νωπό κοτόπουλο, νωπό κρέας ή νωπό ψάρι. Πρέπει πρώτα να τον καθαρίσετε και να τον απολυμάνετε σχολαστικά, στην περίπτωση που δεν υπάρχει διαφορετικός νεροχύτης για τα λαχανικά
  • στις μεγάλες επιχειρήσεις πρέπει να υπάρχουν ξεχωριστοί νεροχύτες για τις διαφορετικές χρήσεις π.χ. ένας νεροχύτης για το πλύσιμο των χεριών, ένας για τα σκεύη, ένας για τα λαχανικά και ένας για τα νωπά κρέατα, κοτόπουλα και ψάρια

Σωστή απόψυξη των τροφίμων
  • τοποθετείτε τα τρόφιμα μέσα σε κατάλληλα δοχεία ώστε τα υγρά τους να μη στάζουν και μολύνουν τα άλλα τρόφιμα
  • αποψύχετε τα τρόφιμα σε ειδικούς θαλάμους απόψυξης ή σε ψυγείο θερμοκρασίας 2-5 C ή τοποθετείστε τα σε λεκάνη στην οποία τρέχει άφθονο κρύο νερό
  • ποτέ μη καταψύχετε τρόφιμα τα οποία έχουν αποψυχθεί
  • μη διατηρείτε τρόφιμα που έχουν αποψυχθεί για περισσότερο από 2 ημέρες στο ψυγείο.

Σωστός τεμαχισμός των τροφίμων
  • χρησιμοποιείτε διαφορετικές επιφάνειες για τα νωπά προϊόντα και διαφορετικές για τα έτοιμα για κατανάλωση. Ποτέ μην τοποθετείτε έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα σε επιφάνειες που έχετε ήδη ακουμπήσει νωπό κρέας, κοτόπουλο, ψάρι ή νωπά λαχανικά
  • χρησιμοποιείτε για τα νωπά προϊόντα επιφάνειες κοπής από τεφλόν με διαφορετικό χρωματισμό ανάλογα με το είδος του τροφίμου

κίτρινο για κοτόπουλο
πράσινο για λαχανικά
κόκκινο για κρέας
άσπρο για ψάρι

  • χρησιμοποιείτε επιφάνεια κοπής από τεφλόν διαφορετικού χρώματος για τα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα από εκείνη που χρησιμοποιείτε για την κοπή νωπών τροφίμων
  • απαγορεύονται οι ξύλινες επιφάνειες στους πάγκους εργασίας
  • απαγορεύονται οι ξύλινες επιφάνειες κοπής και επεξεργασίας τροφίμων

5. Μαγείρεμα των τροφίμων

  • · μαγειρεύετε - ψήνετε τα τρόφιμα στη σωστή θερμοκρασία και στο σωστό χρόνο. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνεται στο ψήσιμο του κοτόπουλου τα κοτόπουλα που πρόκειται να γίνουν ψητά είναι προτιμότερο, μετά από ένα καλό πλύσιμο, να τοποθετούνται στο ψυγείο μέσα σε μία λεκάνη που περιέχει μαρινάδα από λεμόνι, λάδι, αλάτι και μυρωδικά. Να παραμένουν στο ψυγείο για λίγες ώρες
  • κατά το ψήσιμο η θερμοκρασία πρέπει να φτάσει στους 75 ή 70 C για 2 λεπτά τουλάχιστον στο κέντρο των προϊόντων. Ελέγχετε τη θερμοκρασία των προϊόντων κατά το ψήσιμο ανά τακτά διαστήματα και σε ορισμένα σημεία τους, με απολυμασμένα θερμόμετρα
  • απαγορεύεται να δοκιμάζετε τα τρόφιμα με λερωμένα κουτάλια ή με τα δάχτυλα. Μετά τη δοκιμή μην χρησιμοποιείτε ξανά το ίδιο κουτάλι
  • εάν το φαγητό μετά το ψήσιμο πρέπει να τοποθετηθεί στο ψυγείο, τότε πρέπει να τοποθετείται μέσα σε 11/2 ώρα και να μην παραμείνει περισσότερο σε θερμοκρασία περιβάλλοντος . Είναι προτιμότερο να το μοιράζετε σε μικρούς περιέκτες που ψύχονται εύκολα.
  • Εάν το φαγητό μετά το ψήσιμο πρέπει να διατηρηθεί ζεστό, τότε πρέπει να διατηρείται σε θερμοκρασία μεγαλύτερη των 60 C

6. Σερβίρισμα και συντήρηση των έτοιμων προς κατανάλωση φαγητών

Διατήρηση του μαγειρεμένου φαγητού ζεστό
  • διατηρείστε το μαγειρεμένο φαγητό σε θερμοκρασία μεγαλύτερη των 60 C με κατάλληλο εξοπλισμό.
  • διατηρείστε τα τρόφιμα σκεπασμένα ή τοποθετείστε τα σε βιτρίνα έκθεσης
  • ανακατέψτε το τρόφιμο σε τακτά χρονικά διαστήματα ώστε να διατηρείται η θερμοκρασία ομοιόμορφη
  • μην αναμιγνύετε φρεσκομαγειρεμένο φαγητό με ήδη υπάρχον στη συντήρηση

Διατήρηση του μαγειρεμένου φαγητού στο ψυγείο
  • διατηρείστε το μαγειρεμένο τρόφιμο σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 5 C με κατάλληλο εξοπλισμό
  • μην τοποθετείτε ζεστά τρόφιμα στο ψυγείο. Αφήστε να κρυώσουν τα ζεστά τρόφιμα μέχρι τους 15 C ή για περίπου 1 ½ ώρα, πριν τα τοποθετήσετε στο ψυγείο
  • διατηρείστε τα τρόφιμα σκεπασμένα τοποθετημένα σε περιέκτες στο ψυγείο

Αναθέρμανση
  • εάν θέλετε να ζεστάνετε τρόφιμα που έχουν διατηρηθεί στο ψυγείο, θα πρέπει να τα ζεστάνετε τόσο που να αποκτήσουν θερμοκρασία μεγαλύτερη των 75 C στο κέντρο τους
  • κανένα τρόφιμο που αλλοιώνεται γρήγορα δεν πρέπει να αναθερμανθεί δεύτερη φορά

Θυμηθείτε
ότι εάν έχετε διατηρήσει έτοιμα για κατανάλωση ευαλλοίωτα τρόφιμα (μαγειρευμένα φαγητά, σάντουιτς κ.λ.π.) σε θερμοκρασία μεταξύ 5 C και 60 C: για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 2 ωρών, τότε τα τρόφιμα πρέπει να απορρίπτονται
7. Η καθαριότητα είναι η μισή αρχοντιά!

Ο παρακάτω εξοπλισμός πρέπει να καθαρίζεται και να απολυμαίνεται πριν και μετά τη χρήση του και τουλάχιστον μία φορά κάθε τέσσερις ώρες σε περίοδο φόρτου εργασίας:
  • οι επιφάνειες που έρχονται σε επαφή με τα τρόφιμα όπως πάγκοι εργασίας, τραπέζια
  • τα σκεύη και τα εργαλεία.

Συστηματική καθαριότητα των χώρων της επιχείρησης
Συστηματική απομάκρυνση των απορριμμάτων
  • Ρίχνετε τα απορρίμματα κατά τη διάρκεια της εργασίας σε δοχεία απορριμμάτων που κλείνουν με ποδοκίνητο κάλυμμα
  • Φροντίζετε να απομακρύνετε τα απορρίμματα μόλις γεμίσουν τα δοχεία

Επαρκείς διαδικασίες για τον έλεγχο των εντόμων και των τρωκτικών
8. Υποχρεώσεις

Κάθε επιχείρηση θα πρέπει να διατηρεί τους παρακάτω φακέλους:
  • Φάκελος 1ος Περιέχει τον ΄Οδηγό Υγιεινής για τις επιχειρήσεις Μαζικής Εστίασης και Ζαχαροπλαστικής΄ του ΕΦΕΤ
  • Φάκελος 2ος Περιέχει τα βιβλιάρια υγείας των εργαζομένων, το Εγχειρίδιο Βασικής Εκπαίδευσης στην υγιεινή και το χειρισμό των τροφίμων για τις επιχειρήσεις Μαζικής Εστίασης και Ζαχαροπλαστικής και βεβαιώσεις εκπαίδευσης των εργαζομένων
  • Φάκελος 3ος Περιέχει το πρόγραμμα καθαρισμού και απολύμανσης
  • Φάκελος 4ος Περιέχει το πρόγραμμα καταπολέμησης τρωκτικών και εντόμων
  • Φάκελος 5ος Περιέχει το συμβόλαιο με τη Δημόσια Επιχείρηση Ύδρευσης
πηγή: Ε.Φ.Ε.Τ. 
           www.efet.gr

Τι είναι το HACCP και ποιες είναι οι βασικές αρχές του



Το HACCP (Hazard Analysis Critical Control Points) ή ΑΚΣΣΕ (Ανάλυση Κινδύνου Κρίσιμα Σημεία Ελέγχου) είναι μια διαδικασία που αποσκοπεί στην :
α. Αναγνώριση των μικροβιακών, χημικών, και φυσικών κινδύνων που έχουν σχέση με οποιοδήποτε στάδιο του κύκλου ζωής των τροφίμων (ανάλυση κινδύνων)
β. Διερεύνηση των σημείων που μπορούν να ελαττώσουν ή να εξαλείψουν τους πιθανούς κινδύνους (κρίσιμα σημεία ελέγχου)
γ. Εφαρμογή διαδικασιών ελέγχου των κρίσιμων σημείων ελέγχου
Το HACCP ξεκίνησε στις ΗΠΑ την δεκαετία του 60΄από την εταιρία Pillsbury για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες των διαστημικών αποστολών της NASA.
Το 1993 η Επιτροπή Joint FAO/WHO Codex Allimentarius Commission αποδέχεται το HACCP ως την πλέον οικονομικά αποδοτικότερη προσέγγιση που έχει ποτέ εφαρμοσθεί στην ασφάλεια των τροφίμων.
Η Ε.Ε. με τον κανονισμό ΕΚ 852/2004 θέτει την υποχρέωση των υπευθύνων των επιχειρήσεων τροφίμων να θεσπίζουν, εφαρμόζουν και να διατηρούν πάγια διαδικασία ή διαδικασίες βάσει των αρχών του HACCP
Οι αρχές του HACCP που αναφέρονται παραπάνω είναι:
α) να εντοπίζονται οι τυχόν πηγές κινδύνου οι οποίες πρέπει να προληφθούν, να εξαλειφθούν ή να μειωθούν σε αποδεκτά επίπεδα
β) να εντοπίζονται τα κρίσιμα σημεία ελέγχου στο ή στα στάδια στα οποία ο έλεγχος είναι ουσιαστικής σημασίας για την πρόληψη ή την εξάλειψη μιας πηγής κινδύνου ή τη μείωσή της σε αποδεκτά επίπεδα
γ) να καθορίζονται κρίσιμα όρια στα κρίσιμα σημεία ελέγχου, με τα οποία χωρίζεται το αποδεκτό από το μη αποδεκτό όσον αφορά την πρόληψη, την εξάλειψη ή τη μείωση των εντοπιζόμενων πηγών κινδύνου
δ) να καθορίζονται και να εφαρμόζονται αποτελεσματικές διαδικασίες παρακολούθησης στα κρίσιμα σημεία ελέγχου
ε) να καθορίζονται τα διορθωτικά μέτρα όταν διαπιστώνεται κατά την παρακολούθηση ότι ένα κρίσιμο σημείο ελέγχου δεν βρίσκεται υπό έλεγχο
στ) να καθορίζονται διαδικασίες, οι οποίες διεξάγονται τακτικά, για να επαληθεύεται ότι τα μέτρα που αναφέρονται στα στοιχεία α) έως ε) λειτουργούν αποτελεσματικά, και
ζ) να καταρτίζονται έγγραφα και φάκελοι ανάλογα με τη φύση και το μέγεθος της επιχείρησης τροφίμων, ώστε να αποδεικνύεται η ουσιαστική εφαρμογή των μέτρων που αναφέρονται στα στοιχεία α) έως στ).

Οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων αναθεωρούν τη διαδικασία και προβαίνουν στις απαραίτητες τροποποιήσεις της, κάθε φορά που πραγματοποιούνται αλλαγές στο προϊόν, τη μέθοδο, ή σε οποιοδήποτε στάδιο».


Επιμέλεια
Κωνσταντίνος Ψαρίδης
Υγιεινολόγος Τ.Ε.

ΕΦΕΤ: ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη Salmonella

  Αθήνα, 28 Ιουλίου 2026   ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη Salmonella Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η αυξημένη θερμοκρασί...