Δευτέρα 4 Απριλίου 2011

Ασφαλής χειρισμός του κρέατος


'Βοδινό' είναι το κρέας που προκύπτει από πλήρως ανεπτυγμένα βοοειδή ηλικίας 2 ετών περίπου.
'Μοσχαρίσιο' και 'δαμαλίσιο' είναι το κρέας που προέρχεται από νεαρά βοοειδή βάρους 350kg περίπου και έχουν μεγαλώσει κυρίως με γάλα και χόρτο.
'Μοσχαρίσιο γάλακτος' είναι το κρέας από μοσχάρια βάρους 75 kg περίπου και έχουν μεγαλώσει κυρίως με γάλα και είναι συνήθως ηλικίας μικρότερης από 3 μηνών.
Η διαφορά μεταξύ του 'μοσχαρίσιου' και του 'μοσχαρίσιου γάλακτος' βασίζεται στο χρώμα του κρέατος, το οποίο καθορίζεται από τη δίαιτα του ζώου. Το 'μοσχαρίσιο γάλακτος' έχει χρώμα ωχρορόδινο και περιέχει περισσότερη χοληστερόλη από το βοδινό.
Το 'χοιρινό' παράγεται'από νεαρά ζώα (6-7 μηνών), τα οποία ζυγίζουν από 85 έως 120 κιλά. Εκτός από το νωπό χοιρινό, από τα κρέας αυτό παράγεται μια ποικιλία αλατισμένων – παστωμένων προϊόντων, όπως χοιρομέρι, μπέικον, λουκάνικα και αλλαντικά.
Το 'αρνί' είναι κρέας που προκύπτει από τη σφαγή ζώων μικροτέρων από 1 έτος. Τα περισσότερο αρνιά φθάνουν στην αγορά σε ηλικία 6 με 8 μήνες.
Το νωπό κρέας είναι ένα προϊόν το οποίο θεωρείται 'φυσικό'. Όμως, για να χαρακτηρισθεί φυσικό δεν πρέπει να περιέχει κανένα πρόσθετο, όπως τεχνητές γευστικές & οσμηρές ενώσεις, χρωστικές, χημικά συντηρητικά ή οποιοδήποτε άλλο τεχνητό ή φυσικό συστατικό και επίσης δεν θα πρέπει να έχει υποστεί παρά μόνο ελάχιστη επεξεργασία, όπως π.χ. άλεση.
Το βοδινό κρέας για να αποκτήσει επιπρόσθετη τρυφερότητα και καλή γεύση-οσμή πρέπει να υποστεί σίτεμα. Το σίτεμα εμπορικά επιτυγχάνεται κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας. Εφ' όσον δε το σίτεμα διαρκεί από 10 ημέρες έως 6 εβδομάδες, θα πρέπει να γίνεται υπό ψύξη (Π.χ. στο ψυγείο σας στη συντήρηση).
Το Χρώμα του Κρέατος
Το οξυγόνο μεταφέρεται στους μυϊκούς ιστούς του κρέατος με τη βοήθεια των ερυθρών αιμοσφαιρίων του αίματος. Μια από τις πρωτεΐνες του, η μυογλοβίνη συγκρατεί το οξυγόνο στον ιστό. Η ποσότητα της μυογλοβίνης στους ζωικούς ιστούς καθορίζει το χρώμα του κρέατος. Το βοδινό περιέχει περισσότερη μυογλοβίνη από τα πουλερικά ή τα ψάρια και έτσι χαρακτηρίζεται ως 'ερυθρό κρέας'.   Άλλα είδη ερυθρού κρέατος είναι το μοσχαρίσιο το αρνίσιο και το χοιρινό.
Το βοδινό κρέας που δεν εκτέθηκε στον αέρα παρουσιάζει ερυθροϊώδες χρώμα. Μετά έκθεση στον αέρα επί 15 min περίπου, η μυογλοβίνη προσλαμβάνει οξυγόνο και γίνεται λαμπερή,κερασέρυθρη. Μετά αποθήκευση στο ψυγείο επί 5 ημέρες, μπορεί να γίνει καστανό λόγω της χημικής μεταβολής στη μυογλοβίνη. Κρέας το οποία έγινε καστανό μετά μακροχρόνια αποθήκευση μπορεί να είναι αλλοιωμένο, να έχει κακή οσμή και να είναι κολλώδες στην αφή.
Μερικές φορές οι φέτες του μαγειρεμένου κρέατος παρουσιάζουν ένα ιριδίζοντα χρωματισμό. Τούτο είναι αποτέλεσμα της προσπτώσεως του φωτός επί της επιφανείας του κρέατος και της αναλύσεώς του στα συστατικά του χρώματα. Επίσης, υπάρχουν στο κρέας και διάφορες χρωστικές οι οποίες μπορούν να προσδώσουν ιριδίζουσα ή πρασινωπή χροιά όταν το κρέας υφίσταται θερμική επεξεργασία. Το ιριδίζον κρέας δεν είναι κατ' ανάγκην αλλοιωμένο. Το αλλοιωμένο μαγειρεμένο κρέας εκτός από το ιριδίζον χρώμα θα είναι γλοιώδες ή κολλώδες και θα έχει κακή οσμή.
Πρόσθετα
Στο νωπό βοδινό κρέας δεν επιτρέπεται η προσθήκη προσθέτων ουσιών. Κατά την επεξεργασία μπορεί να προστεθούν γλουταμινικό μονονάτριο, αλάτι ή ασκορβικό οξύ, τα οποία θα πρέπει να αναφέρονται επί της συσκευασίας.
Ημερομηνία Λήξεως
Γενικώς, από τη νομοθεσία δεν προβλέπεται ημερομηνία λήξεως για το νωπό κρέας. Όμως, πολλά καταστήματα πωλήσεως κρέατος χρησιμοποιούν εθελοντικά ημερομηνίες λήξεως επί της συσκευασίας. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο πωλητής θα πρέπει να χρησιμοποιεί επί της συσκευασίας φράσεις οι οποίες θα εξηγούν στον καταναλωτή την έννοια της ημερομηνίας. Τέτοιες ημερομηνίες μπορεί να αναφέρουν π.χ., 'πώληση μέχρι την …', ή 'χρήση πριν από …' ή'ημερομηνία λήξεως …'. Σε τέτοιες περιπτώσεις ο καταναλωτής θα πρέπει να εξετάζει την ημερομηνία και να χρησιμοποιεί το προϊόν εντός των προβλεπομένων ημερών. Γενικώς, μπορείνα χρησιμοποιεί ή να καταψύχει το προϊόν εντός 3 με 5 ημερών από την ημέρα της αγοράς. Πάντοτε είναι καλλίτερο να αγοράζει το προϊόν πριν από την ημερομηνία λήξεως. Μετά την τοποθέτηση του προϊόντος στην κατάψυξη δεν έχει σημασία η ημερομηνία λήξεως. Αυτή ισχύει για το νωπό προϊόν.

Παθογόνα στο Κρέας

Οι μικροοργανισμοί που μπορούν να ανευρεθούν και συνδέονται με το κρέας είναι οι:
  • Escherichia coli
  • Salmonella
  • Staphylococcus aureus
  • Listeria monocytogenes
Η Escherichia coli κατοικεί στην εντερική χώρα των ζώων και μπορεί να επιμολύνει το κρέας κατά την σφαγή. Η E. coli O157:H7 είναι ένα σπάνιο στέλεχος, το οποίο παράγει μεγάλες ποσότητες μιας δυνητικής τοξίνης, η οποία σχηματίζεται εντός και προκαλεί σοβαρή βλάβη στην επιφάνεια του εντέρου. Αποτέλεσμα αυτού είναι μία ασθένεια η οποία ονομάζεται αιμορραγικήκολίτις και η οποία χαρακτηρίζεται από αιματώδη διάρροια. Το μικρόβιο αυτό καταστρέφεται κατά το μαγείρεμα.
Η Salmonella μπορεί να ανευρεθεί στην εντερική χώρα των ζώων (βοοειδή, χοιρινά, κ.λπ), των πουλερικών των σκύλων, της γάτας και πολλών άλλων θερμόαιμων ζώων. Υπάρχουν περίπου 2.000 είδη Salmonella. Το μαγείρεμα καταστρέφει τη σαλμονέλα, όχι όμως και η κατάψυξη. Στην κατάψυξη διατηρείται ζωντανή. Η Salmonella για να προκαλέσει ασθένεια πρέπει να φαγωθεί. Προσοχή! Αν οπός ή αίματα από το νωπό κρέας πέσει πάνω σε άλλα μαγειρεμένα τρόφιμα ή σαλάτες μπορεί να τα επιμολύνει με σαλμονέλα. Για το λόγο αυτό πρέπει να αποφεύγεται η τοποθέτηση νωπού κρέατος, πουλερικών και προϊόντων αυτών σε ράφια πάνω από μαγειρεμένα φαγητά ή σαλάτες. Πάντα θα υπάρχει ο κίνδυνος της επιμολύνσεως.
Ο Staphylococcus aureus μπορεί να ανευρεθεί στα χέρια, στη μύτη ή στο λάρυγγα μας. Η επιμόλυνση του κρέατος και των προϊόντων του με S. aureus οφείλεται κυρίως στους εργαζομένους με το κρέας. Ο μικροοργανισμός αυτός αν αναπτυχθεί, παράγει μια τοξίνη, η κατανάλωση της οποίας προκαλεί ασθένεια (διάρροια, εμετός). Ο υγιεινός χειρισμός και το κατάλληλο μαγείρεμα και η ψύξη θα μπορούσαν να παρεμποδίσουν την ασθένεια από σταφυλόκοκκο.
Η Listeria monocytogenes βρίσκεται στο έδαφος, νερό, φυτά και σε πάνω από 40 ζωικά είδη. Επίσης βρίσκεται σε αποστραγγίσεις πατώματος, στάσιμα νερά, υπολείμματα, επιφάνειες επαφής με τρόφιμα, οικιακά ψυγεία, πετσέτες κουζίνας και σκουπιδοτενεκέδες. Προκαλεί σοβαρή ασθένεια. Καταστρέφεται με το μαγείρεμα. Για τη Listeria monocytogenes έχει καθορισθεί μηδενική ανοχή για βραστά έτοιμα για φάγωμα προϊόντα (Π.χ. λουκάνικα Φρανκφούρτης, κοκτέιλ κ.πλ). Ο καταναλωτής πρέπει να προσέχει τις οδηγίες χειρισμού των προϊόντων, π.χ. διατηρείται στο ψυγείο ή κατανάλωση πριν από και να τις τηρεί αυστηρά.
Στο χοιρινό κρέας μπορούν να ανευρεθούν οι μικροοργανισμοί Escherichia coli, Salmonella,Staphylococcus aureus και Listeria monocytogenes και οι οποίοι καταστρέφονται με μαγείρεμα του προϊόντος έτσι ώστε το εσωτερικό του να αποκτήσει θερμοκρασία 72°C. Περαιτέρω, το χοιρινό κατά το μαγείρεμα θα πρέπει να θερμαίνεται επαρκώς έτσι ώστε να καταστρέφονται και τα παράσιτα και ιδιαιτέρως το παράσιτο Trichinella spiralis, το οποίο προκαλεί τριχίνωση. Τούτο επιτυγχάνεται με εσωτερική θερμοκρασία 72-77°C.
Όπως και κάθε άλλο είδος κρέατος, το νωπό κοτόπουλο και τα προϊόντα του μεταφέρουν μια ποικιλία βακτηρίων, τα οποία πολλαπλασιάζονται ταχέως σε θερμοκρασίες μεταξύ 4,5 και 60°C. Έτσι, θα πρέπει να διατηρούνται υπό ψύξιν ή κατάψυξιν. Η κατάψυξη δεν καταστρέφει τα μικρόβια και κατά συνέπεια το κοτόπουλο μετά την απόψυξη πρέπει να μαγειρεύεται καλά. Τα βακτήρια που συνδέονται με το νωπό κοτόπουλο και τα προϊόντα του είναι:
  • Salmonella Enteriditis
  • Staphylococcus aureus
  • Campylobacter jejuni
  • Listeria monocytogenes
Ασφαλής Χειρισμός του Κρέατος
Νωπό Κρέας
Να αγοράζετε το κρέας τελευταίο αφού έχετε ολοκληρώσετε τα ψώνια σας και πριν πάτε στο ταμείο.
Να τοποθετείτε το κρέας σε πλαστικές σακούλες, αν είναι διαθέσιμες, για να μην υπάρξουν διαρροές και κατά συνέπεια επιμόλυνση των υπολοίπων τροφίμων.
Το κρέας, ως ευαλλοίωτο, θα πρέπει να διατηρείται και να διακινείται υπό ψύξιν για να μην αναπτυχθούν τα βακτήρια.
Μεταφέρετε το κρέας αμέσως στο σπίτι και τοποθετήστε το στο ψυγείο σε θερμοκρασία 4°C.
Χρησιμοποιήστε το κρέας εντός 3 με 5 ημερών ή εντός 1 με 2 ημερών για προϊόντα όπως συκώτι, νεφρά, πατσάς, γλυκάδια γλώσσα κ.λπ. ή καταψύξτε τα στους –18°C. Αν διατηρούνται κατεψυγμένα είναι ασφαλή.
Είναι ασφαλές η κατάψυξη να γίνεται στην αρχική συσκευασία ή μετά ανασυσκευασία. Όμως, για μακροχρόνια συσκευασία περιτυλίξατε το ήδη συσκευασμένο προϊόν σε πλαστικό φιλμ ή σακούλα με αλουμινόχαρτο, χαρτί για κατάψυξη ή πλαστικό για κατάψυξη ή σακούλες για να αποφευχθεί το έγκαυμα καταψύξεως Για καλλίτερη ποιότητα, χρησιμοποιήσατε το κρέας εντός 9-11 μηνών.
Μαγειρεμένα Προϊόντα Κρέατος
Όταν αγοράζετε πλήρως μαγειρεμένα προϊόντα κρέατος (π.χ. έτοιμα φαγητά), να προσέχετε να είναι καυτά κατά την αγορά. Καταναλώσατε το μαγειρεμένο κρέας εντός 2 ωρών ή εντός 1 ώρας αν η θερμοκρασία του αέρα είναι άνω των 32°C. Αν δεν γίνει άμεση κατανάλωση, τοποθετήσατε το μαγειρεμένο κρέας σε ρηχά δοχεία με καπάκι και φυλάξατε σε ψυγείο θερμοκρασίας 4,5°C. Τα προϊόντα αυτά θα πρέπει να φαγωθούν εντός 3-4 ημερών είτε κρύα είτε μετά θέρμανση στους 72-75°C (θερμοκρασία κέντρου). Περαιτέρω, τα έτοιμα φαγητά μπορείτε να τα καταψύξετε και να τα καταναλώσετε εντός 4 μηνών.
Κοτόπουλο
Το κοτόπουλο και τα προϊόντα του είναι ένα ευαίσθητο προϊόν και θα πρέπει να διακινείται υπόψύξιν για να παρεμποδισθεί η ανάπτυξη των βακτηρίων και να αυξηθεί ο χρόνος ζωής του. Όταν αγοράζετε κοτόπουλο να προσέχετε να το αισθάνεστε κρύο όταν το αγγίζετε. Να αγοράζετε το κοτόπουλο και τα προϊόντα του όταν έχετε τελειώσει τα ψώνια σας και πριν πάτε στο ταμείο. Και στην περίπτωση αυτή να τοποθετείτε το προϊόν σε πλαστικές σακούλες, αν είναι διαθέσιμες, για να μην υπάρξουν διαρροές και κατά συνέπεια επιμόλυνση των υπολοίπων τροφίμων.
Όταν φθάσετε στο σπίτι τοποθετήστε το κοτόπουλο αμέσως στο ψυγείο στους 4,5°C. Χρησιμοποιήστε το εντός 1 ή 2 ημερών, αλλιώς καταψύξτε το στους –18°C. Αν διατηρείται κατεψυγμένο είναι ασφαλές για μεγάλο χρονικό διάστημα. Είναι ασφαλές η κατάψυξη να γίνεται στην αρχική συσκευασία ή μετά ανασυσκευασία.
Για τα έτοιμα μαγειρεμένα προϊόντα ισχύει ότι και για τα μαγειρεμένα προϊόντα κρέατος.
Ασφαλής Απόψυξη
Οι ασφαλείς τρόποι αποψύξεως του κρέατος και των προϊόντων του είναι:
Απόψυξη στο Ψυγείο: Είναι ο καλλίτερος τρόπος βραδείας αποψύξεως, γιατί η χαμηλή θερμοκρασία του ψυγείου δεν επιτρέπει την ταχεία ανάπτυξη πολλαπλασιασμό των μικροβίων. Η απόψυξη με τον τρόπο αυτό μπορεί να διαρκέσει ανάλογα με το μέγεθος και τον τύπο του προϊόντος) από 24 έως 48 ώρες. Μετά την απόψυξη το κρέας μπορεί να διατηρηθεί στο ψυγείο για 3 έως 5 ημέρες. Αν πρόκειται για κιμά ή κοτόπουλο ο χρόνος είναι 1 με 2 ημέρες.
Απόψυξη με Κρύο Νερό: Όταν χρησιμοποιείτε νερό για την απόψυξη αυτό ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΚΡΥΟ. Κατά την απόψυξη να μην απομακρύνετε τη συσκευασία. Εμβαπτίσατε το κρέας στο κρύο νερό, το οποίο πρέπει να αλλάζει κάθε 30 min. Ο χρόνος αποψύξεως είναι για τα μικρά τεμάχια 1 ώρα και για τα μεγαλύτερα 2-3 ώρες περίπου.
Απόψυξη με Μικροκύματα: Είναι ο ταχύτερος τρόπος αποψύξεως του κρέατος. Ολοκληρώνεται εντός μερικών λεπτών. Για το λόγο αυτό, τα κρέας και τα προϊόντα του, το οποία αποψύχθηκαν με μικροκύματα πρέπει να μαγειρεύονται αμέσως. Ο λόγος είναι ότι η θερμοκρασία έχει ανέβει αρκετά, σε μερικά σημεία έχει θερμανθεί σχεδόν κοντά στο μαγείρεμα και υπάρχει κίνδυνος αμέσου αναπτύξεως των βακτηρίων.
Μετά την απόψυξη, αν για κάποιο λόγο αποφασίσατε να μην χρησιμοποιήσετε το κρέας, μπορείτε να το ξανακαταψύξετε αφού πρώτα το μαγειρέψετε.
Μπορείτε να μαγειρέψετε το κρέας κατεψυγμένο, αλλά ο χρόνος μαγειρέματος θα είναι κατά 50% μεγαλύτερος. Μην μαγειρεύετε το κρέας σε αργή χύτρα.
ΧΡΟΝΟΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΡΕΑΤΟΣ & ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΥΤΟΥ
Στον Πίνακα 1 φαίνονται οι χρόνοι αποθηκεύσεως των προϊόντων κρέατος, στον Πίνακα 2 των πουλερικών και στον Πίνακα 3 διαφόρων ετοίμων προϊόντων κρέατος & πουλερικών.
Πίνακας 1

Χρόνοι Αποθηκεύσεως Διαφόρων Κρέατος.

ΠΡΟΪΟΝ
ΧΡΟΝΟΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΕΩΣ
 
Ψύξη
1,5-4,5°C
Ημέρες
Freezer
-18°C
Μήνες
Νωπό Κρέας  
 Πλευρά (παΐδια)
3-5
4-6 χοιρινό
6-9 μοσχαράκι, αρνί
 Ψητό (για-)
3-5
4-6 χοιρινό & μοσχαράκι
6-12 βοδινό, 6-9 αρνί
 Μπριζόλα, φιλέτο
3-5
6-12 βοδινό, μοσχαράκι
 Κρέας για στιφάδο, βραστά
1-2
3-4
 Κιμάς
1-2
3-4
 Ποικιλία κρεάτων
1-2
3-4
 Λουκάνικα
1-2
1-2
    
Αλατισμένα Επεξεργασμένα Προϊόντα Κρέατος
    (ανοιχτή συσκευασία)
  
 Μπέικον
7
1 μήνας χοιρινό
 Hot Dogs
7
1-2 μήνες σε περιτύλιγμα
    
Χοιρομέρι (Ζαμπόν)  
 Ολόκληρο
7
1-2*
 Μισό
3-5
1-2*
 Φέτες
3-4
1-2*
 Κονσερβοποιημένο, κλειστό
6-9 μήνες
Δεν υποδεικνύεται
    
Luncheon Meats
3-5
1-2 μήνες
    
Corned Beef  
 Στραγγισμένο και  Περιτυλιγμένο
7
1 μήνα
 Σε κλειστό, βαρύ πλαστικό
45
Δεν υποδεικνύεται
    
Αλλαντικά  
 Νωπά χοιρινά, βοδινά, γαλοπούλας
1-2
1-2 μήνες
 Καπνιστά
7
Δεν υποδεικνύεται
 Ξηρά & Ημίξηρα
2-3 εβδομάδες
1-2 μήνες
    
Μαγειρεμένο Κρέας  
 Μαγειρεμένο κρέας & Πιάτα κρέατος
3-4
2-3
 Σάλτσες & ζωμοί κρέατος
1-2
2-3
    
Εμπορικά Κατεψυγμένο Κρέας  
 Κιμάς
3
3
 Λεπτές μπριζόλες, φιλέτα
3
3
 Φαγητά κρέατος
3
3
 Κρεατόπιτες
3
3
*Τα κατεψυγμένα αλατισμένα προϊόντα κρέατος χάνουν την ποιότητά τους πολύ γρήγορα και πρέπει να καταναλώνονται όσο το δυνατόν γρηγορότερα.
Πίνακας 2
Χρόνοι Αποθηκεύσεως των Πουλερικών στο Οικιακό Ψυγείο Θερμοκρασίας 4,5°C ή παρακάτω.
ΠΡΟΪΟΝΧΡΟΝΟΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΕΩΣ
Νωπό κοτόπουλο, εντόσθια, κιμάς1 με 2 ημέρες
Μαγειρεμένο κοτόπουλο, απομεινάρια3 με 4 ημέρες
Ζωμός κοτόπουλου ή σάλτσα1 με 2 ημέρες
Βραστό κοτόπουλο (διάφοροι τρόποι ή σούπες)3 με 4 ημέρες
Μαγειρεμένα τεμάχια κοτόπουλου, καλυμμένα με ζωμό ή σάλτσα1 με 2 ημέρες
Κοτόπουλο Nuggets, Πίτες1 με 2 ημέρες
Κοτόπουλο τηγανητό3 με 4 ημέρες
Έτοιμο μαγειρεμένο κοτόπουλο από καταστήματα (τηγανητό, ψητό κ.λπ.)3 με 4 ημέρες
Απομεινάρια κοτόπουλου από εστιατόρια σε ειδικά κουτιά ή σακούλες3 με 4 ημέρες
Φαγητά κοτόπουλου μαγειρεμένα σε καταστήματα που περιέχουν σάλτσα1 με 2 ημέρες
Κοτοσαλάτα3 με 5 ημέρες
Φέτες κοτόπουλου (Luncheon, Delicatessen)3 με 5 ημέρες
Κοτόπουλο Luncheon Meat, σε σφραγισμένη συσκευασία2 εβδομάδες (όχι όμως πάνω από 1 εβδομάδα μετά την ημερομηνία πωλήσεως)
Κοτόπουλο Luncheon Meat, μετά το άνοιγμα3 με 5 ημέρες
Φαγητά συσκευασμένα υπό κενό, εμπορικάΣφραγισμένα 2 εβδομάδες
Ανοιχτά 3 με 4 ημέρες
Hotdogs κοτόπουλου, σφραγισμένα2 εβδομάδες (όχι όμως πάνω από 1 εβδομάδα μετά την ημερομηνία πωλήσεως)
Hotdogs κοτόπουλου, μετά το άνοιγμα7 ημέρες
Κονσερβοποιημένα προϊόντα κοτόπουλου2 με 5 έτη σε κελάρι
Πίνακας 3

Χρόνοι Αποθηκεύσεως Διαφόρων Ετοίμων Προϊόντων Κρέατος & Πουλερικών

Προϊόν
Ψύξη 
4,5°C
Κατάψυξη
-18°C
Καταψυγμένα Φαγητά
-
3 με 4 μήνες
Προϊόντα συσκευασμένα υπό κενό & Delicatessen
Έτοιμες ή σπιτικές σαλάτες με αυγά, κοτόπουλο, ζαμπόν, τόνο & μακαρόνια
3 με 5 ημέρες
Δεν καταψύχονται καλά
Hot dogs & Luncheon Meats
Hot dogs
Ανοιχτή συσκευασία
1 εβδομάδα 
1 με 2 μήνες 
Σφραγισμένη συσκευασία
2 εβδομάδες
1 με 2 μήνες
Luncheon meat
Ανοιχτή συσκευασία 
3 με 5 ημέρες 
1 με 2 μήνες
Σφραγισμένη συσκευασία
2 εβδομάδες
1 με 2 μήνες
Μπέικον & Αλλαντικά
Μπέικον
7 ημέρες
1 μήνας
Λουκάνικά νωπά (βοδινά, χοιρινά, κοτόπουλο, γαλοπούλα)
1 με 2 ημέρες
1 με 2 μήνες
Καπνιστά & Πίτες πρωινού
7 ημέρες
1 με 2 μήνες
Σκληρά λουκάνικα όπως pepperoni & jerky sticks
2 με 3 εβδομάδες
1 με 2 μήνες
Αλλαντικά που γράφουν στην ετικέτα 'διατηρήστε στο ψυγείο' 
ανοιγμένα
3 εβδομάδες
1 με 2 μήνες
σφραγισμένα
3 μήνες
1 με 2 μήνες
Ζαμπόν, Χοιρομέρι, Corned Beef
Corned beef, σε σακούλια μαζί με τον ζωμόπαστώσεως
5 με 7 ημέρες
Στραγγισμένο, 1 μήνας
Ζαμπόν, χοιρομέρι με ετικέτα 'διατηρείται στο ψυγείο'
Ανοιγμένο
3 με 5 ημέρες
1 με 2 μήνες
Σφραγισμένο
6 με 9 μήνες
Μην καταψύχετε
Ζαμπόν, πλήρως βρασμένο, συσκευασμένο υπό κενό σε εργοστάσιο, σφραγισμένο, χωρίς ημερομηνία
2 εβδομάδες
1 με 2 μήνες
Ζαμπόν, πλήρως βρασμένο, συσκευασμένο υπό κενό σε εργοστάσιο, σφραγισμένο, με ημερομηνία 
Ακολουθήστε την ημερομηνία της συσκευασίας
1 με 2 μήνες
Ζαμπόν, χοιρομέρι, πλήρως βρασμένο
Ολόκληρο 
7 ημέρες
1 με 2 μήνες
Μισό
3 με 5 ημέρες
1 με 2 μήνες
Φέτες
3 με 4 ημέρες
1 με 2 μήνες
Hamburger, Προϊόντα κιμά & μαγειρευτά
Hamburger & μαγειρεμένα φαγητά
1 με 2 ημέρες
3 με 4 μήνες
Κιμάς γαλοπούλας, μοσχαριού, χοιρινού, αρνιού & μίγματα αυτών
1 με 2 ημέρες
3 με 4 μήνες
Σούπες & ΦαγητάΜε κρέας και λαχανικά
  3 με 4 ημέρες
  2 με 3 μήνες
Απομεινάρια Φαγητών με Κρέας
Φαγητά με κρέας
3 με 4 ημέρες
2 με 3 μήνες
Κρέας με σάλτσα ή ζωμό ή ζωμός
1 με 2 ημέρες
2 με 3 μήνες
Πίτσα, ψημένη
3 με 4 ημέρες
1 με 2 μήνες
Γεμίσεις, μαγειρεμένες
3 με 4 ημέρες
1 μήνας

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ & ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΕΩΣ
  • Διαλέξτε συσκευασίες κιμά που είναι κρύες και περιτυλιγμένες σφιχτά. Η επιφάνεια του κρέατος που εκτίθεται στον αέρα θα είναι ερυθρή και το εσωτερικό σκοτεινό.
  • Αγοράζετε το κρέας και τα προϊόντα του τελευταίο και αφού έχετε ολοκληρώσει τα υπόλοιπα ψώνια και πηγαίνετε κατ' ευθείαν στο σπίτι.
  • Αν κάνετε πολύ χρόνο να φθάσετε στο σπίτι, τοποθετήστε το κρέας σε μεταφερόμενο ψυγείο με πάγο.
  • Τοποθετήστε τον κιμά είτε από βοδινό είτε από κοτόπουλο αμέσως στο ψυγείο ή στην κατάψυξη.
  • Αποψύξατε τον κιμά και το τεμαχισμένο κρέας στο ψυγείο (ψύξη) και ποτέ σε θερμοκρασία δωματίου. Αν χρησιμοποιήσετε μικροκύματα, μαγειρέψτε το αμέσως.
  • Προσέξτε και θέσατε το ψυγείο σας οπωσδήποτε στους 4,5°C ή παρακάτω και τον καταψύκτη σας στους –18°C ή παρακάτω.
  • Διατηρείτε πάντα το κρέας στο ψυγείο. Μαγειρέψτε το σε 1 με 2 ημέρες ή τοποθετήστε το στην κατάψυξη.
  • Χρησιμοποιήστε το κρέας και τα πουλερικά που έχετε τοποθετήσει στο ψυγείο εντός 3-4 ημερών.
  • Για καλλίτερη ποιότητα, αποθηκεύσατε το νωπό κρέας στην κατάψυξη όχι παραπάνω από 3-4 μήνες και το μαγειρεμένο όχι πάνω από 2-3 μήνες.
Ποτέ μη ξεχνάτε την καθαριότητα του εαυτού σας και των μέσων που χρησιμοποιείτε!
  • Να πλένετε πάντα τα χέρια σας με ζεστό νερό και σαπούνι πριν να προετοιμάσετε κάποιο φαγητό και μετά του χειρισμό του κρέατος και των πουλερικών.
  • Να μην επιτρέπετε ζουμιά από νωπό κρέας και πουλερικά να πέφτουν πάνω σε έτοιμα φαγητά είτε στο ψυγείο είτε κατά την προετοιμασία.
  • Μην τοποθετείτε μαγειρεμένα φαγητά στην ίδια πιατέλα που είχατε νωπό κρέας ή πουλερικά.
  • Πλύνετε τα σκεύη που ήλθαν σε επαφή με το νωπό κρέας με ζεστό (καυτό) νερό και απορρυπαντικό πριν να τα χρησιμοποιήσετε για φύλαξη ή τοποθέτηση μαγειρεμένου κρέατος.
  • Πλύνετε τους πάγκους, τις σανίδες κοπής και κάθε επιφάνεια που ήλθε σε επαφή με νωπό κρέας ή πουλερικά πολύ καλά. Μην ξεχνάτε να κάνετε το ίδιο και για το ψυγείο σας.
Το μαγείρεμα κάθε μορφής σκοτώνει τα βακτήρια. Ποτέ μην αφήνετε μισομαγειρεμένο το κρέας. Πάντα να τελειώνετε το μαγείρεμα πλήρως!
Για το σωστό μαγείρεμα:
  • Το κέντρο των τεμαχίων δεν θα πρέπει να είναι ρόδινο και ο οπός που θα ρέει να είναι διαυγής.
  • Τα φαγητά που περιέχουν κρέας και ψωμί (κεφτέδες, μπιφτέκια κ.λπ.) πρέπει επίσης να μην έχουν ρόδινο χρώμα.
  • Τα προϊόντα αυτά είναι ασφαλή όταν το κέντρο τους έχει πιάσει 72-74°C.
  • Κατά το ψήσιμο στη σχάρα, στο γκριλ ή στο φούρνο τα τεμάχια του κρέατος πρέπει να γυρίζονται τουλάχιστον μία φορά.
  • Όταν ψήνετε, θέσατε το φούρνο σε θερμοκρασία πάνω από τους 160°C.
  • Αν μαγειρεύετε στα μικροκύματα, καλύψατε το κρέας. Επίσης γυρίσατε τα τεμάχια και θέσατε σε περιστροφή το δίσκο του φούρνου. Αν είναι κιμάς ανακατέψατε 1 ή 2 φορές. Μετά το πέρας του χρόνου, αφήσατε το κρέας να παραμείνει για να συμπληρωθεί το μαγείρεμα.
  • Μετά το μαγείρεμα, τοποθετήσατε τα απομεινάρια αμέσως στο ψυγείο.
  • Όταν ξανθερμαίνετε τα φαγητά, σιγουρευτείτε ότι έχουν πιάσει τους 74°C ή θερμάνετε έως ότου αρχίσουν να ατμίζουν.
Δρ Ευάγγελος Σ. Λάζος, Καθηγητής
Εργαστήριο Επεξεργασίας Τροφίμων, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων
ΤΕΙ Αθηνών
elazos@teiath.gr

πηγή: foodtech.gr

Ασφαλής χειρισμός των ψαριών & θαλασσινών


Τα ψάρια και άλλα θαλασσινά είναι από τα πιο ευαίσθητα και ευαλλοίωτα τρόφιμα. Έτσι, απαιτείται ιδιαίτερος και προσεκτικός χειρισμός και αποθήκευση για να αποφευχθούν περιπτώσεις τροφοδηλητηριάσεως.
Γενικώς τα ψάρια και τα λοιπά θαλασσινά θεωρούνται ασφαλή προϊόντα για κατανάλωση. Όμως μπορούν να καταστούν μη ασφαλή λόγω της παρουσίας ιών, βακτηρίων και παρασίτων. Παρακάτω θα δοθούν μερικές οδηγίες, οι οποίες θα σας βοηθήσουν στη σωστή επιλογή, χειρισμό και αποθήκευση των προϊόντων αυτών.
Να έχετε πάντα υπ' όψιν σας και να αγοράζετε ψάρια & θαλασσινά από επώνυμους, πιστοποιημένους προμηθευτές. Να προτιμάτε προμηθευτές και επιχειρήσεις ή καταστήματα τα οποία εφαρμόζουν το σύστημα HACCP. Το σύστημα αυτό βασίζεται σε ορθές επιστημονικές αρχές και εξετάζει όλα τα στάδια κατά την επεξεργασία, απομονώνει τους πιθανούς κινδύνους και θέτει τα όρια, μέσα στα οποία τα προϊόντα είναι ασφαλή. Οι ρυθμίσεις αυτές βοηθούν τους καταναλωτές να επιλέγουν ασφαλή και υψηλής ποιότητας προϊόντα.
Άρα, 'ΠΡΟΤΙΜΑΜΕ ΠΑΝΤΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ & ΠΩΛΗΤΕΣ'

Πως θα Διακρίνουμε τον Ασφαλή Προμηθευτή;
  • Οι υπάλληλοί του πρέπει να φορούν καθαρά ρούχα και κάλυμμα των μαλλιών της κεφαλής.
  • Δεν θα πρέπει να καπνίζουν, να τρώγουν ή να παίζουν με τα μαλλιά τους.
  • Δεν θα πρέπει να είναι άρρωστοι ή να φέρουν τραύματα.
  • Κατά το χειρισμό των προϊόντων θα πρέπει να φορούν γάντια και θα πρέπει να αλλάζουν γάντια όταν κάνουν άλλες εργασίες και μετά το χειρισμό νωπών ψαριών.
  • Τα ψάρια πρέπει να πωλούνται σε ένα παχύ στρώμα φρέσκου & καθαρού πάγου.
  • Θα πρέπει να είναι  τοποθετημένα με την κοιλιά προς τον πάγο, για να μειωθεί ο κίνδυνος αλλοιώσεως.
Επιλογή Ψαριών & Θαλασσινών
Ολόκληρα ψάρια: Η εμφάνιση των ψαριών θα πρέπει να είναι λαμπερή και γυαλιστερή και τα περισσότερα λέπια ανέπαφα και προσκολλημένα καλά στην επιδερμίδα. Κάθε είδος ψαριού έχει χαρακτηριστικά σημάδια και χρώματα, τα οποία ξεθωριάζουν και καθίστανται λιγότερο έντονα καθώς το ψάρι χάνει τη φρεσκότητά του. Τα μάτια είναι λαμπερά, διαυγή, πλήρη και συχνά προεξέχουν. Καθώς χάνεται η ποιότητα, τα μάτια συχνά γίνονται ρόδινα, θολά και βυθίζονται. Οι παρατηρήσεις αυτές δεν γίνονται πάντα αντιληπτές στα μικρόφθαλμα ψάρια. Τα βράγχια είναι ερυθρά και ελεύθερα από γλίτσα. Με την πάροδο του χρόνου το χρώμα ξανοίγει προς το ρόδινο, κατόπιν γίνεται γκρίζο και τελικώς πρασινωπό ή μουντό καφέ. Η οσμή των φρέσκων ψαριών είναι χαρακτηριστική και ήπια. Τα ψάρια μόλις εξαχθούν από το νερό πρακτικά δεν έχουν τη χαρακτηριστική οσμή 'ψαρίλας'. Η οσμή αυτή αναπτύσσεται με το χρόνο και δεν θα πρέπει να είναι ισχυρή ή αποκρουστική. Η σάρκα πρέπει να είναι σφιχτή, ελαστική και να μην διαχωρίζεται από τα οστά.
Νωπά φιλέτα: Η οσμή θα πρέπει να είναι χαρακτηριστική και ήπια. Η σάρκα θα πρέπει να είναι υγρή, σφιχτή, ελαστική και να έχει την εμφάνιση του φρεσκοκομμένου, χωρίς ίχνη αμαυρώσεως ή ξηρά άκρα. Τα συσκευασμένα φιλέτα θα πρέπει να είναι περιτυλιγμένα σφιχτά και χωρίς υγρό ή αέρα εντός της συσκευασίας.
Γαρίδες: Οι νωπές γαρίδες θα πρέπει να έχουν ήπια οσμή και σφιχτοδομημένη σάρκα. Το κέλυφος ή το κρέας δεν θα πρέπει να είναι γλιστερά και δεν θα πρέπει να υπάρχουν κηλίδες ή σημάδια τόσο στο κέλυφος όσο και στο κρέας. Το κέλυφος των νωπών γαρίδων μπορεί να είναι γκριζοπράσινο, ροδινο-ωχρό ή ζωηρό ρόδινο. Όταν βράζονται, το κέλυφος γίνεται ερυθρό και το κρέας προσλαμβάνει ερυθρωπή χροιά. Οι μαγειρεμένες γαρίδες έχουν σφιχτό κρέας και ήπια οσμή.
Καβούρια, Αστακοί & Καραβίδες: Τα ζωντανά καβούρια , αστακοί και καραβίδες κινούν τα πόδια τους. Η ουρά του ζωντανού αστακού τυλίγεται κάτω από το σώμα και δεν κρέμεται προς τα κάτω όταν τον πιάνετε και τον ανασηκώνετε. Οι καταψυγμένες ουρές αστακού έχουν κρέας με καθαρό και λευκό χρώμα, χωρίς οσμή και είναι σκληρές (είναι παγωμένες). Τα βραστά καβούρια, αστακοί και καραβίδες έχουν ζωηρό πορτοκαλί έως ερυθρό κέλυφος και είναι απαλλαγμένα από κάθε ανεπιθύμητη οσμή.
Μύδια, Στρείδια & Αχιβάδες: Να αγοράζετε τα προϊόντα αυτά με μεγάλη προσοχή. Προτιμάτε τις επώνυμες αγορές και επώνυμα καταστήματα πωλήσεως. Αν έχετε αμφιβολίες, ζητήστε από το προσωπικό του καταστήματος να σας δείξει την πιστοποιημένη ετικέτα μεταφοράς του προμηθευτή και ελέγξατε τον αριθμό του διακινητή και τα λοιπά στοιχεία επί του περιέκτη των προϊόντων. Τα μύδια, στρείδια & αχιβάδες όταν πωλούνται με το κέλυφος πρέπει να είναι ζωντανά και τα κελύφη πρέπει να είναι σφιχτά κλειστά. Άνοιγμα του κελύφους φανερώνει ότι τα είδη είναι νεκρά και μη εδώδιμα. Τα μύδια χωρίς κέλυφος πρέπει να είναι εύσαρκα ('παχουλά') και να έχουν ήπια οσμή, φυσικό κρεμώδες χρώμα και το υγρό να είναι διαυγές.
Χτένια: Τα νωπά χτένια έχουν μια γλυκίζουσα οσμή και όταν είναι συσκευασμένα πρέπει να είναι ελεύθερα από υγρό. Το χρώμα των μεγάλων θαλασσίων χτενιών μπορεί να είναι λευκό, πορτοκαλί ή ρόδινο. Τα μικρότερα χτένια έχουν χρώμα λευκό, ελαφρύ ωχρό ή ροδίζον.
Καλαμάρια: Τα καλαμάρια κανονικά δεν ξεκοιλιάζονται στη θάλασσα, όπου απλώς πλένονται και τοποθετούνται σε πάγο. Είναι πιο ευαίσθητα από τα ψάρια. Για το λόγο αυτό πρέπει να υφίστανται προσεκτικό χειρισμό και επεξεργασία (αποκεφαλισμό, απομάκρυνση δέρματος, του σακιδίου με μελάνη κ.λπ.). Τα καλαμάρια μένουν ακέραια λόγω των απαιτήσεων της αγοράς (ολόκληρα). Είναι καλλίτερο τα καλαμάρια να τοποθετούνται με πάγο σε κιβώτια και όχι χύμα. Η αναλογία πάγου προς καλαμάρια θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 1:3 κατά βάρος.
Τα ακέραια καλαμάρια διατηρούν αρίστη ποιότητα στον πάγο για 8 ημέρες. Μετά το χρονικό αυτό διάστημα η σάρκα αρχίζει να γίνεται ερυθρή, αναπτύσσονται οσμές μπαγιατέματος και τα καλαμάρια καθίστανται μη εδώδιμα σε 11-14 ημέρες. Αν τα καλαμάρια διατηρηθούν σε ψυχρό θαλασσινό νερό διατηρούν την ποιότητά τους για 6 ημέρες και καθίστανται μη εδώδιμα μετά 9 ημέρες.
Τα πλήρη καλαμάρια που υφίστανται κατάψυξη και αποθήκευση στους –30°C διατηρούνται σε καλή κατάσταση επί 9 μήνες ή και περισσότερο.
Κατεψυγμένα Θαλασσινά: Η σάρκα θα πρέπει να είναι συμπαγής και δεν θα πρέπει να υπάρχει κάποιος δυσχρωματισμός ή ξηρές περιοχές στην επιφάνεια. Η οσμή μπορεί να μην είναιεντοπίσιμη ή να είναι ήπια. Το υλικό συσκευασίας (ή περιτυλίξεως) θα πρέπει να είναι αδιαπέραστο από την υγρασία και του ατμούς και ακόμη να εφαρμόζει καλά γύρω από το προϊόν και να μην παρουσιάζει βλάβες. Τα υλικά συσκευασίας να μην περιέχουν πάγο ή κηλίδες νερού ή άλλες ενδείξεις ότι το προϊόν έχει σε κάποια φάση αποψυχθεί. Τα συσκευασμένα προϊόντα επικαλυμένα με κουρκούτι ή όχι θα πρέπει να έχουν μια καθαρή και ομοιόμορφη εμφάνιση. Τα τεμάχια πρέπει να διαχωρίζονται εύκολα. Η επικάλυψη να είναι άθικτη. Τα προϊόντα αυτά συνήθως φέρουν κάποια ημερομηνία λήξεως επί της συσκευασίας. Να χρησιμοποιείτε τα προϊόντα πριν από την ημερομηνία λήξεως.

Αποθήκευση
Μετά την Αγορά: Όταν αγοράζετε ψάρια και θαλασσινά υπό οποιαδήποτε μορφή, αυτά πρέπει να διατηρούνται υπό ψύχος (ψύξη – κατάψυξη). Ποτέ να μην εγκαταλείπετε στο αυτοκίνητό σας τα ευαλλοίωτα αυτά προϊόντα, εκτός και είναι τοποθετημένα σε μεταφερόμενο ψυγείο. Για την αποθήκευση των ψαριών και λοιπών θαλασσινών, η θερμοκρασία του ψυγείου σας να είναι 0-3°C και του καταψύκτη σας στους –18°C ή παρακάτω.
Ψύξη: Αποθηκεύσατε τα νωπά ψάρια εντός της αρχικής τους συσκευασίας στο ψυχρότερο σημείο του ψυγείου, το οποίο βρίσκεται κάτω από τον καταψύκτη ή στο συρτάρι συντηρήσεως του κρέατος (αν το ψυγείο σας έχει τέτοιο συρτάρι). Να χρησιμοποιείτε τα νωπά ψάρια που αγοράσατε εντός της ίδιας ημέρας ή το πολύ σε 2 ημέρες. Αν δεν τα χρησιμοποιήσετε να τα καταψύξετε. Προσοχή όμως, μην ξανακαταψύχετε ψάρια που έχετε αποψύξει, θα μειώσετε δραματικά την ποιότητά τους.
Όταν αγοράζετε τα άλλα θαλασσινά, τοποθετήσατέ τα στο ψυγείο αμέσως μόλις φθάσετε στο σπίτι. Συσκευάσατε τα θαλασσινά σε αεροστεγείς σακούλες ή δοχεία. Αποθηκεύσατε τα νωπά, παστεριωμένα ή καπνιστά θαλασσινά στους 0 με 3°C. Τα ζωντανά μύδια, στρείδια, αχιβάδες, καβούρια, αστακούς και καραβίδες, αποθηκεύσατέ τα στο ψυγείο εντός καλώς αεριζομένωνδοχείων. Καλύψατε το δοχείο με υγρό ύφασμα ή χαρτοπετσέτα. Η αποθήκευση των ζώντων θαλασσινών σε αλμυρό νερό μειώνει το χρόνο διατηρήσεώς των, ενώ η αποθήκευση σε γλυκό νερό τα θανατώνει. Διατηρείτε τα θαλασσινά ζωντανά!
Μην μαγειρεύετε ή τρώτε θαλασσινά τα οποία έχουν αφυδατωθεί κατά την αποθήκευση. Τα ζωντανά καβούρια , αστακοί και καραβίδες κινούν τα πόδια τους. Τα μύδια, στρείδια & αχιβάδες πρέπει να έχουν τα κελύφη σφιχτά κλειστά. Τα νεκρά θαλασσινά αλλοιώνονται ταχέως και αναπτύσσουν κακή οσμή και γεύση.
Τα χταπόδια, καλαμάρια & σουπιές καλό είναι να τοποθετούνται σε γυάλινο ή μεταλλικό από ανοξείδωτο χάλυβα μπολ, να καλύπτονται χαλαρά και να τοποθετούνται στο ψυχρότερο μέρος του ψυγείου. Επίσης, μπορούν να υποστούν μαγείρεμα και κατόπιν να τοποθετηθούν σε σφραγισμένο δοχείο και να αποθηκευθούν για 4-5 ημέρες.
Κατάψυξη: Τα ψάρια πρέπει να καταψύχονται συσκευασμένα και αποκλείοντας το πλείστο του αέρα από τη συσκευασία. Οι σφιχτοδεμένες συσκευασίες έχουν επί πλέον το πλεονέκτημα ότι τα ψάρια καταψύχονται γρηγορότερα (ο αέρας δρα ως μονωτικό). Μπορείτε, ιδίως τα σχετικά μικρά ψάρια και τα φιλέτα, να τα συσκευάσετε ατομικά και κατόπιν να τα τοποθετήσετε σε μια μεγαλύτερη σακούλα πολυαιθυλενίου ή από αλουμινόχαρτο. Οι ποσότητες ανά σακούλα να είναι της τάξεως του μισού κιλού. Τα μεγάλα ψάρια έχουν μεγάλη επιφάνεια και είναι δυσκολότερο να προστατευθούν από την οξείδωση. Ο καλλίτερος τρόπος χειρισμού περιλαμβάνει κατάψυξη χωρίς συσκευασία ή σε πρόχειρη σακούλα. Μετά την κατάψυξη, εμβαπτίστε τα σε νερό για σχηματισθεί ένα στρώμα επιφανειακού πάγου, το οποίο προστατεύει το ψάρι από την οξείδωση. Κατόπιν μπορείτε να τα συσκευάσετε σε σακούλες και να τα τοποθετήσετε στον καταψύκτη. Ο επίπαγος που έχει δημιουργηθεί μπορεί να χρειάζεται ανανέωση κάθε 5-6 εβδομάδες.
Σε όλες τις περιπτώσεις χρησιμοποιήσατε ετικέτες επί των συσκευασιών με το όνομα του είδους και την ημερομηνία καταψύξεως. Έτσι, θα μπορείτε να χρησιμοποιείτε  και να καταναλώνετε σωστά τα προϊόντα χωρίς αυτά να έχουν υπερβεί τον κατά περίπτωση υποδεικνυόμενο χρόνο συντηρήσεως και χωρίς να έχει υποβαθμισθεί η ποιότητά τους. Τα περισσότερα ψάρια δεν θα πρέπει να διατηρούνται στην κατάψυξη περισσότερο από 6 μήνες και για μερικά από 3 μήνες.
Στην περίπτωση των θαλασσινών, τοποθετήστε τα προϊόντα στον καταψύκτη αμέσως μόλις φθάσετε στο σπίτι. Αποθηκεύσατέ τα στο αρχικό τους υγρό στην αρχική τους συσκευασία, εφ' όσον είναι αδιαπέραστη από την υγρασία και τους ατμούς. Τα κατεψυγμένα θαλασσινά που είναι συσκευασμένα σε περιτυλιγμένους δίσκους θα πρέπει, πριν να τοποθετηθούν στον καταψύκτη, να συσκευάζονται σε πλαστικές, χάρτινες ή σακούλες αλουμινίου κατάλληλες για κατάψυξη. Η θερμοκρασία αποθηκεύσεως πρέπει να είναι –18°C ή παρακάτω.
Στον Πίνακα 1 φαίνονται οι χρόνοι αποθηκεύσεως υπό ψύξη και κατάψυξη των ψαριών και στον Πίνακα 2 των λοιπών θαλασσινών.
Πίνακας 1
Χρόνοι αποθηκεύσεως των ψαριών.
Προϊόν
Ψύξη (4,5°C)
Κατάψυξη (-18°C)
Ψάρι νωπό, άπαχο1-2 ημέρες4-6 μήνες
Ψάρι νωπό, λιπαρόΤην ίδια ημέρα ή 2-3 ημέρες2-3 μήνες
Ψάρι μαγειρεμένο3-4 ημέρες1 μήνας
Ψάρι κατεψυγμένοΆμεση χρήση3-6 μήνες
Ψάρι ελαφρώς καπνιστό (π.χ. σολομός)1-2 ημέρεςΔεν υποδεικνύεται, χάνει την ποιότητά του μετά 6 μήνες
Ψάρι έντονα καπνιστό (π.χ.ρέγγες)6-7 ημέρεςΔεν υποδεικνύεται, χάνει την ποιότητά του μετά 6 μήνες
Ψάρι ξηρό ή αλατισμένο1 εβδομάδαΔεν υποδεικνύεται, χάνει την ποιότητά του μετά 6 μήνες
Ζωμοί, στρειδόσουπες, φαγητά1-2 ημέρες3-6 μήνες
Πίνακας 2
Χρόνοι αποθηκεύσεως των θαλασσινών.
Προϊόν
Ψύξη
Κατάψυξη
ΝΩΠΑ ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ
Καβούρια & αστακοί ζωντανοί
Μύδια & αχιβάδες ζωντανά
Στρείδια ζωντανά
Μύδια & αχιβάδες χωρίς κέλυφος
Στρείδια χωρίς κέλυφος
Γαρίδες, κρέας κάβουρα
Χτένια

Καλαμάρια, νωπά

Την ίδια ημέρα
2-3 ημέρες
7-10 ημέρες
1-2 
ημέρες
5-7 ημέρες
2-3 ημέρες
2-3 ημέρες
1 ημέρα

Δεν υποδεικνύεται
Δεν υποδεικνύεται
Δεν υποδεικνύεται
3-4 μήνες
3-4 
μήνες
4 μήνες
3 μήνες
3 μήνες
ΜΑΓΕΙΡΕΜΕΝΑ ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ
Καβούρια
Γαρίδες
Ψάρια sticks, εμπορικά
Γαρίδες με επικάλυψη, εμπορικές
Ψάρια, τεμάχια μαγειρεμένα

1-2 ημέρες
3-4 ημέρες
Δεν υποδεικνύεται
Δεν υποδεικνύεται
3-4 ημέρες

3 μήνες
2 μήνες
18 μήνες
1 έτος
3 μήνε
ς


ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ & ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΕΩΣ

  • Αποψύξατε τα κατεψυγμένα ψάρια και θαλασσινά στο ψυγείο, κάτω από τρεχούμενο κρύο νερό ή σε φούρνο μικροκυμάτων, ακολουθώντας τις οδηγίες του παρασκευαστή. Ποτέ μην αποψύχετε τέτοια προϊόντα στον πάγκο της κουζίνας σε θερμοκρασία δωματίου ή με ζεστό νερό.
  • Να πλένετε τα χέρια σας καλά με σαπούνι πριν και μετά το χειρισμό ψαριών και θαλασσινών.
  • Εκτός και είναι τοποθετημένα σε πάγο ποτέ μην αφήνετε ψάρια & θαλασσινά, νωπά ή μαγειρεμένα, εκτός ψυγείου.
  • Όταν θέλετε να μαρινάρετε ψάρια και θαλασσινά, τούτο να γίνεται πάντα στο ψυγείο και ποτέ σε θερμοκρασία δωματίου.
  • Όταν υπάρχει αμφιβολία για κάποιο προϊόν ή για το πόσο παρέμεινε εκτός καταλλήλων συνθηκών αποθηκεύσεως είναι προτιμότερο να το πετάξετε.
  • Να φροντίζετε ζουμιά και οπός από νωπά ψάρια & θαλασσινά να μην πέφτουν πάνω σε μαγειρεμένα τρόφιμα. Υπάρχει κίνδυνος επιμολύνσεως.
  • Να αποθηκεύετε τα ψάρια & θαλασσινά στην αρχική τους συσκευασία και στο ψυχρότερο μέρος του ψυγείου.
  • Καταναλώστε τα προϊόντα αυτά εντός 1-2 ημερών. Αν όχι, καταψύξτε τα. Όμως, ΠΟΤΕ ΜΗΝ ΑΝΑΚΑΤΑΨΥΧΕΤΕ ΑΠΟΨΥΓΜΕΝΑ ΨΑΡΙΑ & ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ.
  • Τα ζωντανά μαλάκια και οστρακόδερμα (μύδια, στρείδια, αχιβάδες κ.λπ.) θα πρέπει να διατηρούνται  στο ψυγείο σε καθαρά δοχεία σκεπασμένα με καθαρό, υγρό ύφασμα, χωρίς αεροστεγή καπάκια.
  • Αν κατά την αποθήκευση τα μύδια και παρόμοια ανοίξουν ρίξτε τα νερό, αν είναι ζωντανά θα ξανακλείσουν. Αν δεν συμβεί τούτο πετάξτε τα.
  • Οι ζωντανοί αστακοί και καβούρια θα πρέπει να μαγειρεύονται την ίδια ημέρα που αγοράσθηκαν. Πριν από το μαγείρεμα τοποθετήστε τα στο ψυγείο σε δίσκο καλυμμένα με υγρό πανί. Διατηρήστε τα μαγειρεμένα ή βρασμένα καβούρια ή αστακούς στο ψυγείο σε αεροστεγή δοχεία. Καταναλώστε τα εντός 2 ή 3 ημερών.
  • Αποθηκεύσατε τις γαρίδες, καλαμάρια και οστρακόδερμα χωρίς κέλυφος σε υδατοστεγείς σακούλες ή καλυμμένα βάζα. Καταναλώστε τα καλαμάρια, γαρίδες και χτένια εντός 1 ή 2 ημερών. Τα στρείδια χωρίς κέλυφος θα πρέπει να μαγειρευτούν το πολύ εντός 7 ημερών.
  • Διατηρήστε τα κατεψυγμένα ψάρια και θαλασσινά στους –18°C και για τα περισσότερα, καταναλώστε τα εντός 6 μηνών.
  • Τα κονσερβοποιημένα ψάρια και θαλασσινά να αποθηκεύονται σε δροσερό και ξηρό μέρος. Να καταναλώνονται εντός 1 έτους.
  • Τα ζωντανά στρείδια και αχιβάδες μπορούν να αποθηκευθούν στο ψυγείο για 1-2 ημέρες σε μη αεροστεγή δοχεία. ΠΟΤΕ ΜΗΝ ΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΝΕΤΕ ΝΕΚΡΑ!
  • Να χρησιμοποιείτε καθαρά σκεύη τόσο για τα νωπά, όσο και για τα μαγειρεμένα προϊόντα. Ποτέ μην χρησιμοποιείτε σκεύη που ήλθα σε επαφή με νωπά προϊόντα για το σερβίρισμα ή τη φύλαξη μαγειρεμένων προϊόντων.
  • Μην χρησιμοποιείτε πετσέτες κουζίνας ή σφουγγάρια που ήλθαν σε επαφή με ζουμιά ή αίματα για να σκουπίσετε άλλα σκεύη. Πρέπει να τα οδηγήσετε για πλύσιμο. Να αντικαθιστάτε τις πετσέτες και τα σφουγγάρια συχνά για να αποφευχθεί η ανάπτυξη βακτηρίων σε αυτά..
  • Να καθαρίζετε με επιμέλεια τους πάγκους, τα σκεύη, τα πιάτα, τα σανίδια κοπής και όλες τις επιφάνειες που ήλθαν σε επαφή με τα νωπά ψάρια και θαλασσινά χρησιμοποιώντας καυτό νερό και σαπούνι ή απορρυπαντικό. Τούτο θα παρεμποδίσει την επιμόλυνση.
Δρ Ευάγγελος Σ. Λάζος, Καθηγητής
Εργαστήριο Επεξεργασίας Τροφίμων, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων
ΤΕΙ Αθηνών
elazos@teiath.gr

πηγή: foodtech.gr

Η Ασφάλεια των Φρέσκων Φρούτων και Λαχανικών...

Μια δίαιτα πλούσια σε φρέσκα φρούτα και λαχανικά είναι σημαντική για τη διατήρηση καλής υγείας. Παρόλ’ αυτά, τα φρέσκα προϊόντα μπορεί κάποιες φορές να είναι πηγή τροφογενών ασθενειών. Ο ιός E. coli O157:H7 έχει βρεθεί σε μη παστεριωμένους χυμούς, και λιστέρια έχει βρεθεί σε λάχανο. Εάν τηρείτε κάποιους βασικούς κανόνες καλής υγιεινής, μπορείτε να απολαύσετε μια μεγάλη ποικιλία φρέσκων φρούτων και λαχανικών.

Εφόσον τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά δεν μαγειρεύονται, οτιδήποτε τα επιμολύνει κατά τη διάρκεια της επαφής τους με άλλα πράγματα θα καταναλωθεί μαζί με αυτά. Τέτοια αντικείμενα/ουσίες συμπεριλαμβάνουν μικροοργανισμούς του οργανικού λιπάσματος και του νερού που χρησιμοποιείται για το πότισμα και το αρχικό ξέπλυμά τους, μικρόβια που υπάρχουν στα χέρια των ανθρώπων που συλλέγουν τα τρόφιμα, δοχεία και οχήματα που χρησιμοποιούνται για την αποθήκευση και μεταφορά τους, καθώς και περιττώματα από τα πουλιά που πετούν πάνω από τους αγρούς.

Τα παρακάτω μέτρα μπορούν να ληφθούν για να μειωθεί ο κίνδυνος από μικροβιακή μόλυνση:
• Όταν ψωνίζετε, διαλέξτε φρούτα και λαχανικά που φαίνονται φρέσκα και είναι σε καλή κατάσταση. Αποφύγετε τα τεμάχια που είναι δύσοσμα ή είναι εμφανώς κατεστραμμένα ή μουχλιασμένα. Μην αγοράζετε πακεταρισμένα λαχανικά που έχουν υγρό στη σακούλα, αν και κάποιου βαθμού υγροποίηση στα πακέτα προπαρασκευασμένων σαλατών είναι φυσιολογική.
• Να χειρίζεστε τα τρόφιμα με προσοχή. Ακόμα και αυτά που φαίνονται ανθεκτικά, μπορεί να “χτυπηθούν”. Αγοράστε μόνο ό,τι χρειάζεστε. Κάποια φρούτα και λαχανικά, όπως τα μήλα και τα καρότα, μπορούν να αποθηκευτούν, αλλά τα περισσότερα πρέπει να καταναλώνονται εντός λίγων ημερών.
• Τοποθετήστε τα προϊόντα μέσα σε καθαρό και κρύο (5 C) ψυγείο εγκαίρως. Οι μπανάνες, οι τομάτες ή τα φρούτα που χρειάζονται περαιτέρω ωρίμανση μπορεί να αποθηκευτούν σε θερμοκρασία δωματίου.
• Διαβάστε και ακολουθήστε τις οδηγίες της ετικέτας για τα συσκευασμένα φρούτα και λαχανικά, όπως «διατηρείτε στο ψυγείο» ή «κατά προτίμηση πριν από...». Πετάξτε οτιδήποτε έχετε διατηρήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα ή οτιδήποτε φαίνεται ή μυρίζει χαλασμένο.
• Πλύνετε τα φρούτα και λαχανικά σε άφθονο καθαρό τρέχον νερό πριν τα καταναλώσετε. Καθαρίστε και απομακρύνετε τα εξωτερικά φύλλα ή τις φλοίδες. Τρίψτε προσεκτικά τα λαχανικά, εάν θέλετε να καταναλώσετε τη φλοίδα. Χρησιμοποιήστε μια βούρτσα για λαχανικά και νερό για να τρίψετε τα τρόφιμα που έχουν σκληρή φλοίδα, όπως πεπόνια, μήλα, καρότα, προτού τα κόψετε και τα σερβίρετε ωμά. Μικρότερα και πιο λεπτόφλοιδα φρούτα, όπως τα μούρα, μπορούν εύκολα να πλυθούν σε ένα σουρωτήρι, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος καταστροφής τους. Το καλό πλύσιμο απομακρύνει τα επιβλαβή βακτήρια, τους ιούς και τα υπολείμματα στην επιφάνεια.
• Πλύνετε τα τρόφιμα ακριβώς πριν τα καταναλώσετε, όχι πριν τα φυλάξετε. Πλύνετε τα χέρια σας καλά πριν επεξεργαστείτε τα τρόφιμα. Εάν έχετε επεξεργαστεί προηγουμένως ωμό κρέας ή πουλερικά, σιγουρευτείτε ότι έχετε καθαρίσει τις επιφάνειες, τα σκεύη και τα χέρια σας πριν επεξεργαστείτε τα φρέσκα κηπευτικά (ή οποιοδήποτε άλλο τρόφιμο).
• Καλύψτε τα πιάτα με τα κομμένα φρούτα και λαχανικά. Φυλάξτε τις κομμένες φρουτοσαλάτες ή άλλα κομμένα τρόφιμα στο ψυγείο, έως ότου τα σερβίρετε. Πετάξτε τα τρόφιμα αυτά, εάν έχουν μείνει εκτός ψυγείου για περισσότερο από τέσσερεις ώρες.

Τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά είναι εύγευστα και είναι σημαντικά, γιατί παρέχουν τις απαραίτητες βιταμίνες, τα ανόργανα στοιχεία και τις φυτικές (διαιτητικές) ίνες στη δίαιτά μας. Ας απολαύσουμε τη μεγάλη ποικιλία τους καθημερινά ως μέρος μιας υγιεινής διατροφής.

Το παρόν άρθρο, που αποτελεί μετάφραση και προσαρμογή στα ελληνικά δεδομένα άρθρου που δημοσιεύτηκε στο “FOODTODAY” το 2000, είναι προσφορά για το ελληνικό κοινό από το Ίδρυμα ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Το “FOODTODAY” εκδίδεται από το EUFIC (European Food Information Council), με σκοπό να παρέχει στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στους εκπαιδευτικούς φορείς, στους επαγγελματίες της υγείας και στους διαμορφωτές της κοινής γνώμης επιστημονικές πληροφορίες σχετικά με θέματα υγείας, διατροφής, ασφάλειας τροφίμων και νέες μεθόδους παραγωγής, επιτρέποντάς τους να τις επικοινωνούν στο ευρύ κοινό



πηγή: iad.gr

Ασφαλής χειρισμός των υπολειμμάτων φαγητού.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θέλουν να πετούν το φαγητό που δεν καταναλώθηκε στο τέλος ενός γεύματος. Ταυτόχρονα, όμως, ο εσφαλμένος χειρισμός και η κακή αποθήκευση των υπολειμμάτων φαγητού είναι μία από τις συνηθέστερες αιτίες τροφικής δηλητηρίασης στο σπίτι. Ωστόσο, με τη δέουσα προσοχή, μπορεί κάποιος να αποφύγει και τη σπατάλη και τις ασθένειες.

Το σημαντικότερο που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι, από τη στιγμή που μαγειρεύεται το φαγητό, πρέπει να τοποθετείται στο ψυγείο ή στην κατάψυξη εντός δύο ωρών. Στον χρόνο αυτό περιλαμβάνεται το διάστημα κατά το οποίο το φαγητό παρέμεινε εκτός ψυγείου ή φούρνου προτού σερβιριστεί, καθώς και το διάστημα που παρέμεινε στο τραπέζι. Εάν το φαγητό παραμείνει σε θερμοκρασία δωματίου για περισσότερες από δύο ώρες (μία ώρα, εάν ο καιρός είναι ζεστός), τα βακτήρια μπορεί να αυξηθούν σε επικίνδυνα επίπεδα, καθιστώντας επικίνδυνη την κατανάλωσή του. Το φαγητό αυτό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια, γι’ αυτό θα πρέπει να το πετάξετε.

Το φαγητό που παρέμεινε σε θερμοκρασία δωματίου για λιγότερο από δύο ώρες μπορεί να αποθηκευθεί με ασφάλεια, εάν το διαχειριστείτε σωστά (εξαίρεση αποτελεί το φαγητό των βρεφών, το οποίο πρέπει πάντοτε να πετιέται στο τέλος του γεύματος). Θα πρέπει να χρησιμοποιείτε καθαρά σκεύη, έχοντας καθαρά χέρια, και να μην αφήνετε το φαγητό να έρθει σε επαφή με οποιαδήποτε μη καθαρισμένη επιφάνεια. Η γέμιση πρέπει να αφαιρείται από τα μαγειρεμένα πουλερικά όταν τα βγάζετε από τον φούρνο και τα κόκαλα να αφαιρούνται από το κρέας προτού το σερβίρετε.

Τα υπολείμματα φαγητού πρέπει να τοποθετούνται σε ένα νέο σκεύος και να μην αποθηκεύονται στο σκεύος μέσα στο οποίο μαγειρεύτηκαν ή σερβιρίστηκαν. Μοιράστε τις μεγάλες ποσότητες φαγητού σε μικρές μερίδες και τοποθετήστε τες σε δοχεία βάθους έως 5 εκατοστών, ώστε να κρυώσουν πιο γρήγορα.

Μην αφήνετε τα υπολείμματα να κρυώσουν στον πάγκο της κουζίνας. Το ανακάτεμα του φαγητού με ένα καθαρό κουτάλι το βοηθά να κρυώσει, αλλά μετά πρέπει να το σκεπάσετε και να το τοποθετήσετε αμέσως στο ψυγείο. Για να κρυώσει το φαγητό γρηγορότερα και με ομοιόμορφο τρόπο, αφήστε χώρο γύρω από το δοχείο όταν το τοποθετείτε στο ψυγείο ή την κατάψυξη. Κανονικά το φαγητό θα πρέπει να έχει κρυώσει προτού καταψυχθεί, ώστε να διατηρείται η δομή του.

Είναι προτιμότερο να καταναλώνονται τα υπολείμματα φαγητού εντός 2 ημερών. Μερικά είδη φαγητού μπορεί να είναι ασφαλή ακόμη και μετά από χρονικό διάστημα 3-5 ημερών, αλλά όσο περισσότερο διάστημα παραμένει αποθηκευμένο το μαγειρεμένο φαγητό τόσο αυξάνουν οι πιθανότητες τροφικής δηλητηρίασης. Καταψύξτε τα υπολείμματα που δεν είναι δυνατόν να καταναλωθούν αμέσως και σημειώστε την ημερομηνία κατάψυξης στο δοχείο.

Τρεις είναι οι ασφαλείς τρόποι απόψυξης καταψυγμένων υπολειμμάτων φαγητού: στο ψυγείο, σε κρύο νερό ή σε φούρνο μικροκυμάτων. Η ασφαλέστερη στρατηγική είναι να προγραμματίσετε εγκαίρως την αργή απόψυξη στο ψυγείο. Για γρήγορη απόψυξη, τοποθετήστε το φαγητό σε στεγανή πλαστική σακούλα και βυθίστε το σε κρύο νερό. Αλλάζετε το νερό κάθε μισή ώρα.

Όταν ξαναζεσταίνετε υπολείμματα φαγητού, φροντίστε οι σάλτσες και οι σούπες να βράσουν. Ζεσταίνετε τα υπολείμματα στους 75 βαθμούς Κελσίου. Ανακατεύετε το φαγητό, ώστε να εξασφαλίσετε ότι ζεστάθηκε σε όλα τα σημεία του, και σερβίρετε πάντα όταν είναι ακόμη πολύ ζεστό. Μην ξαναζεσταίνετε τα φαγητά περισσότερες από μία φορές και μην ανακατεύετε υπολείμματα φαγητού με φρέσκα φαγητά. Μη δοκιμάζετε ποτέ τα υπολείμματα που δεν φαίνονται ασφαλή ή που είναι παλιά. Εάν κάποια υπολείμματα έμειναν αποθηκευμένα για μεγάλο χρονικό διάστημα, ή εάν η όψη ή η οσμή τους είναι παράξενη, τότε θα πρέπει να τα πετάξετε.

Βιβλιογραφία
• Fraser, Angela M. Handling Leftovers. Στο Notebook of Food and Safety Information, North Carolina Cooperative Extension Service, 1997.
• Griffith, Christopher, Worsfold, Denise and Mitchell, Robert: “Food preparation, risk communication and the consumer.” Food Control, Τ. 9, Αριθ. 4, σ. 228-232.
• Schaffner, Donald. Handling Leftovers Safely, Rutgers Cooperative Extension.

Το παρόν άρθρο, που αποτελεί μετάφραση και προσαρμογή στα ελληνικά δεδομένα άρθρου που δημοσιεύτηκε στο “FOODTODAY” το 2000, είναι προσφορά για το ελληνικό κοινό από το Ίδρυμα ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Το “FOODTODAY” εκδίδεται από το EUFIC (European Food Information Council), με σκοπό να παρέχει στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στους εκπαιδευτικούς φορείς, στους επαγγελματίες της υγείας και στους διαμορφωτές της κοινής γνώμης επιστημονικές πληροφορίες σχετικά με θέματα υγείας, διατροφής, ασφάλειας τροφίμων και νέες μεθόδους παραγωγής, επιτρέποντάς τους να τις επικοινωνούν στο ευρύ κοινό.

πηγή: iad.gr

Κυριακή 3 Απριλίου 2011

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ



Διατήρηση τροφίμων με ψύξη

Οι χώροι τροφίμων στα ξενοδοχεία πρέπει να διαθέτουν ψυγεία και καταψύκτες, σε μέγεθος και αριθμό που ικανοποιούν τις ανάγκες διατήρησης των ωμών συστατικών και των τροφίμων. Tα τρόφιμα στα οποία μπορούν να αναπτυχθούν παθογόνοι μικροοργανισμοί, πρέπει να διατηρούνται σε θερμοκρασία 5οC ή χαμηλότερη ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα τους και να μπορούν να αποθηκευτούν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Προσοχή θα πρέπει να δίνεται στους θαλάμους-ψυγεία, στους οποίους εμφανίζονται αυξήσεις της θερμοκρασίας λόγο του συχνού ανοίγματος της πόρτας τους.

Τα συστατικά ή τα τρόφιμα που διατηρούνται με ψύξη , όταν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν, θα πρέπει να φέρονται εκτός ψύξης σε μικρές ποσότητες ώστε η επεξεργασία τους να επιτελείται γρήγορα και να μην αυξάνεται η θερμοκρασία τους. Ο χρόνος που μπορούν τα τρόφιμα να παραμένουν σε μη κατάλληλη θερμοκρασία, εξαρτάται από την θερμοκρασία του χώρου επεξεργασίας και από το είδος της επεξεργασίας που θα υποστεί το τρόφιμο πριν το σερβίρισμά του.
Μερικά από τα τρόφιμα της κατηγορίας αυτής είναι:
  • Ωμά κρέατα, πουλερικά και ψάρια, τα οποία πρέπει να διατηρούνται σε θερμοκρασία 5οC ή χαμηλότερη για τους παρακάτω λόγους:
  • για την διατήρηση της ποιότητας τους,
  • για να μην αναπτυχθούν μικροοργανισμοί αλλοίωσης και έτσι να αυξηθεί η διατηρησιμότητά τους,
  • για την πρόληψη της ανάπτυξης παθογόνων μικροοργανισμών όπως η Salmonella.
  • Ολόκληρα αυγά, τα οποία θα πρέπει να αποθηκεύονται στο ψυγείο και να χρησιμοποιούνται μέχρι την αναγραφόμενη ημερομηνία ανάλωσης τους.

Η μεταφορά των τροφίμων με ψύξη θα πρέπει να οργανώνεται έτσι ώστε να περιορίζεται η παραμονή τους σε συνθήκες περιβάλλοντος και να μην αυξάνεται η θερμοκρασία τους. Αυτό επιτυγχάνεται όταν :
  • τα τρόφιμα αποθηκεύονται κατευθείαν μετά την μεταφορά τους,
  • μεταφέρονται αρχικά, στους χώρους διατήρησης, τα τρόφιμα ψύξης, μετά τα τρόφιμα κατάψυξης και τέλος τα τρόφιμα της μαναβικής.


Η διατήρηση τροφίμων σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 5οC εξαιρείται στις εξής περιπτώσεις:
  • σε τρόφιμα τα οποία πρόκειται να σερβιριστούν άμεσα και ζεστά,
  • στα τρόφιμα τα οποία διατηρούνται ( στα πλαίσια των ημερομηνιών ανάλωσης τους) σε θερμοκρασία περιβάλλοντος, λόγω της σύστασης τους ή της επεξεργασίας τους,
  • στα κονσερβοποιημένα ή αποστειρωμένα τρόφιμα έως ότου ανοιχτεί η συσκευασία τους,
  • τα κονσερβοποιημένα τρόφιμα με υψηλή οξύτητα (όπως κονσέρβες, φρούτα, τομάτες κ.α.) δεν απαιτείται να αποθηκευτούν σε ψυχρές συνθήκες για την διασφάλιση της ποιότητας τους μετά το άνοιγμα της συσκευασίας τους. Θα πρέπει όμως το τρόφιμο να απομακρυνθεί από την κονσέρβα και να διατηρηθεί σε άλλο περιέκτη, ώστε να προληφθεί η αντίδραση του με το μεταλλικό κουτί.
  • στα τρόφιμα τα οποία ωριμάζουν και τα οποία δεν διατηρούνται σε ψύξη κατά τη διάρκεια της ωρίμανσής τους.

Κατά τη διάρκεια του σερβιρίσματος ή της διάθεσής τους τα τρόφιμα μπορεί να διατηρούνται έως 4 ώρες σε θερμοκρασία ανάμεσα στους 5 °C και τους 60 °C. Αυτό ισχύει για μία και μόνο φορά (δεν επιτρέπεται το σερβίρισμα για 1 ώρα και επόμενη φορά για 3 ώρες για το ίδιο φαγητό). Ο έλεγχος της ώρας επιτυγχάνεται με την παρακολούθηση της ώρας σερβιρίσματος του συγκεκριμένου φαγητού.

Σε περίπτωση που παρουσιαστεί βλάβη στη λειτουργία του εξοπλισμού ψύξης ή κατάψυξης, η πόρτα θα πρέπει να παραμείνει κλειστή και να ανοίγει μόνο σε έκτακτη ανάγκη. Έτσι θα περιοριστεί, όσο είναι δυνατόν, η αύξηση της θερμοκρασίας. Όταν το ψυγείο και ο καταψύκτης επαναλειτουργήσουν, εξετάζεται η κατάσταση των προϊόντων. Για τα καταψυγμένα προϊόντα, αν αυτά έχουν αποψυχθεί, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν άμεσα, να μαγειρευτούν, να αποθηκευθούν στην ψύξη όχι για περισσότερο από δύο ώρες ή να απορριφθούν. Για τα προϊόντα ψύξης, υπολογίζεται ο χρόνος που έχουν παραμείνει στην επικίνδυνη ζώνη θερμοκρασίας (5 °C έως 60 °C). Αν αυτός ξεπερνά τις 4 ώρες θα πρέπει να απορριφθούν.
Τα τρόφιμα βαθιάς κατάψυξης πρέπει να διατηρούνται σε θερμοκρασία ίση ή χαμηλότερη των –18 οC.
Τα παγωτά σε βιτρίνες έκθεσης διατηρούνται σε θερμοκρασία  -14ο C

Η απόψυξη των τροφίμων πρέπει να πραγματοποιείται με τρόπο που να περιορίζει στο ελάχιστο τον κίνδυνο ανάπτυξης παθογόνων μικροοργανισμών ή τον σχηματισμό τοξινών στα τρόφιμα. Κατά την απόψυξη τα τρόφιμα πρέπει να υποβάλλονται σε θερμοκρασίες που δεν προκαλούν κίνδυνο στην υγεία.
Η απόψυξη πρέπει να γίνεται σε ψυγείο ή σε κατάλληλο για το σκοπό αυτό θάλαμο απόψυξης σε θερμοκρασία ίση ή χαμηλότερη των 5 οC. Εναλλακτικά η απόψυξη μπορεί να γίνεται με τη χρήση τρεχούμενου, πόσιμου νερού θερμοκρασίας ίσης ή χαμηλότερης των 21 οC για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο των 3 ωρών ή με τη χρήση φούρνου μικροκυμάτων και σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Όταν τα υγρά που παράγονται από την διαδικασία απόψυξης ενδέχεται να προκαλέσουν κίνδυνο στην υγεία πρέπει να αποστραγγίζονται επαρκώς. Μετά την απόψυξη ο χειρισμός των τροφίμων πρέπει να γίνεται με τρόπο που να περιορίζει στο ελάχιστο τον κίνδυνο ανάπτυξης παθογόνων μικροοργανισμών ή τον σχηματισμό τοξινών.

Διατήρηση τροφίμων με θέρμανση

Τα «θερμά» τρόφιμα θα πρέπει να διατηρούνται σε θερμοκρασία ίση ή μεγαλύτερη των 60οC όταν:
  • πρόκειται να σερβιριστούν ή να πωληθούν άμεσα,
  • πρόκειται να μεταφερθούν στο σημείο στο οποίο θα σερβιριστούν.
Τα προϊόντα που έχουν διατηρηθεί ανάμεσα στους 5 °C και τους 60 °C για δύο ώρες ή λιγότερο, μπορούν να καταναλωθούν ή να ψυχθούν. Αν έχουν παραμείνει σε αυτές τις θερμοκρασίες από 2 έως 4 ώρες, πρέπει να καταναλωθούν και δεν μπορούν να ψυχθούν. Τέλος αν έχουν παραμείνει πάνω από 4 ώρες πρέπει να απορριφθούν
Τα προϊόντα που έχουν υποστεί θερμική επεξεργασία κατά την παρασκευή τους, θα πρέπει να ψύχονται γρήγορα μετά από αυτή. Τα τρόφιμα θα πρέπει να ψύχονται από τους 60 °C στους 21 °C σε δύο ώρες και στη συνέχεια στους 5 °C σε άλλες δύο ώρες και να να αποθηκεύονται υπό ψύξη π.χ. σε θερμοκρασία 5 °C ή χαμηλότερη. Για την διευκόλυνση της ψύξης τα τρόφιμα μπορεί να διαιρούνται σε κομμάτια ή να ψύχονται ανά παρτίδα. Ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για την ψύξη δεν θα πρέπει να υπερφορτώνεται με προϊόντα πέραν της προβλεπόμενης ποσότητας για την οποία κατασκευάστηκε.

ΕΦΕΤ: ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη Salmonella

  Αθήνα, 28 Ιουλίου 2026   ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη Salmonella Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η αυξημένη θερμοκρασί...