Σάββατο 17 Αυγούστου 2013

ΠΩΣ ΔΙΟΧΕΤΕΥΟΝΤΑΙ ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΑ ΚΟΤΟΠΟΥΛΑ ΠΟΥ ΑΓΟΡΑΖΟΥΜΕ ΣΤΟ ΣΟΥΠΕΡ ΜΑΡΚΕΤ, ΚΑΙ Η ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΗ ΑΠΕΙΛΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ
























Κάθε δευτερόλεπτο της κάθε ημέρας, κάπου στον κόσμο, η ίδια σκηνή εκτυλίσσεται. 

Μια παρτίδα με αρκετές εκατοντάδες αυγά, τοποθετημένα ομοιόμορφα σε σειρές, κινούνται κατά μήκος ενός ιμάντα μεταφοράς, όπου σταματούν κάτω από μια μηχανή που συνδέεται με ένα συνονθύλευμα σωλήνων.



Μόλις φτάσουν στη θέση τους, η ρομποτική μηχανή μειώνει την ταχύτητα και στη συνέχεια ταυτόχρονα διατρυπά το κάθε αυγό με υποδερμικές βελόνες.

Μέσα από αυτές τις βελόνες, ένα μίγμα εμβολίων και αντιβιοτικών εγχέεται στο αυγό - και μέσα στο εσωτερικό του αγέννητου νεοσσού, το οποίο τρεις ημέρες αργότερα θα εκκολαφθεί έξω.

Αν η σκηνή αυτή ακούγεται σαν κάτι από μια ταινία επιστημονικής φαντασίας, τότε αυτό δεν αποτελεί έκπληξη.

Σήμερα, η μεγάλης κλίμακας παραγωγή πουλερικών έχει να κάνει ελάχιστα με τα πράσινα χωράφια και τους αγρότες με τα κατακόκκινα μαγουλά που βλέπετε στις διαφημίσεις.

Κάθε χρόνο, περισσότερα από 40 δισεκατομμύρια κοτόπουλα σφάζονται σε όλο τον κόσμο για το κρέας, η συντριπτική πλειοψηφία τους στο εργοστάσιο εκτροφής.

Η τελική ανάλυση είναι το κέρδος. Αυτό που έχει σημασία είναι ο όγκος στον οποίο αυτά τα ζώα, εκτρέφονται για να χτυπήσουν το γενετικά τροποποιημένο βάρος σφαγής τους, όπου μέσα σε 35 ημέρες από την εκκόλαψη τους, θα καταναλωθούν.


πηγή: http://www.triklopodia.gr

Κυριακή 11 Αυγούστου 2013

Τρώμε κρέας «ντοπαρισμένο» με Αντιβιοτικά - (Έρευνα Πανεπιστημίου Ιωαννίνων)


Σούπερ βακτηρίδια τα οποία δυνάμωσαν «τρώγοντας» αντιβιοτικά απειλούν την υγεία μας! Οι επιστήμονες ανέλυσαν 428 ακατέργαστα δείγματα ωμού κρέατος (αρνί, κατσίκι, χοιρινό, βόειο και κοτόπουλο). Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί που απομονώθηκαν εξετάστηκαν ως προς την ευαισθησία τους σε 19 κοινά αντιβιοτικά που χορηγούνται σε ανθρώπους.
Μια έρευνα που μόλις δημοσιεύθηκε (Ιανουάριος 2011) στο έγκριτο αμερικανικό επιστημονικό έντυπο Foodborne Pathogens and Disease καταδεικνύει ότι τα παραγωγικά ζώα στη χώρα μας -και όχι μόνον- «ντοπάρονται» με μεγάλες ποσότητες αντιβιοτικών με συνέπεια ορισμένα στελέχη βακτηρίων να έχουν γίνει ιδιαιτέρως ανθεκτικά στα συγκεκριμένα φάρμακα.

Ερευνητές του Εργαστηρίου Μικροβιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων συνέλεξαν δείγματα κρέατος ή κρεατοσκευασμάτων από σούπερ μάρκετ, εστιατόρια και καταστήματα πώλησης ντόπιων τροφίμων στη Βορειοδυτική Ελλάδα και βρήκαν ότι το κρέας αν δεν μαγειρευτεί σωστά μπορεί να αποτελεί μια πηγή ανθεκτικών βακτηριδίων, τα οποία θα μπορούσαν να απειλήσουν, μέσω της τροφικής αλυσίδας, την υγεία μας.
Ο κίνδυνος, σύμφωνα με την επιστημονική υπεύθυνη της μελέτης αναπληρώτρια καθηγήτρια κυρία Χρυσάνθη Παπαδοπούλου είναι να προσβληθεί ο καταναλωτής από σταφυλόκοκκο, εντεροβακτηρίδιο, σαλμονέλα ή άλλον παθογόνο μικροοργανισμό και να μην υπάρχει αντιβιοτικό για να αντιμετωπίσει τη μόλυνση, καθώς τα στελέχη των βακτηρίων έχουν γίνει πια ιδιαίτερα ανθεκτικά.
Ειδικότερα, οι επιστήμονες, σε μια περίοδο τριών ετών, ανέλυσαν 428 ακατέργαστα δείγματα ωμού κρέατος (αρνί, κατσίκι, χοιρινό, βόειο και κοτόπουλο) καθώς και επεξεργασμένα δείγματα τροφίμων ζωικής προέλευσης (π.χ. φιλέτα γαλοπούλας, σαλάμι,, κιμά από γέμιση φαγητών και φέτες ψητού μοσχαριού). Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί που απομονώθηκαν από τα ανεπεξέργαστα δείγματα εξετάστηκαν ως προς την ευαισθησία τους σε 19 κοινά αντιβιοτικά που χορηγούνται σε ανθρώπους.

Η Αμερικανική Εταιρεία Μικροβιολογίας σε έκθεσή της αναφέρει ότι η «μάχη ενάντια στην αντίσταση των βακτηρίων στα αντιβιοτικά είναι ένας πόλεμος που δεν πρόκειται να νικήσουμε ποτέ» Συνολικά απομονώθηκαν 157 στελέχη κολοβακτηριδίου (Escherichia coli), 25 γερσίνια (Yersinia enterocolitica), 57 σταφυλόκοκκου (Staphylococcus aureus), 57 εντεροκόκκου (Enterococcus spp.), 4 σαλμονελλών (Salmonella spp) και 3 καμπυλοβακτηριδίου (Campylobacter jejuni). Από αυτά, πολύ μικρό ποσοστό βρέθηκε ευαίσθητο στα αντιβιοτικά.
Είναι χαρακτηριστικό ότι όσα στελέχη κολοβακτηριδίου (E. Coli) απομονώθηκαν σε κοτόπουλα είχαν υψηλή αντίσταση ακόμη και στα πιο ισχυρά όπλα που διαθέτει αυτή τη στιγμή η επιστήμη όπως είναι η αντιβιοτική ουσία σιπροφλοξασίνη. Τα στελέχη σταφυλοκόκκου (S. Aureus) από το αιγοπρόβειο κρέας είχε αντίσταση στην κλινδαμυκίνη ενώ από το χοιρινό στην ουσία σιπροφλοξασίνη. Από τους εντεροκόκκους περισσότεροι από 20% βρέθηκαν ανθεκτικοί στη βανκομυκίνη.
Αντίστοιχα, τα περισσότερα βακτήρια (60%) που απομονώθηκαν στο αιγοπρόβειο κρέας παρουσίασαν αντίσταση στη νιτροφουραντοΐνη. Τα βακτήρια από το χοιρινό κρέας αλλά και στο κοτόπουλο είχαν αντίσταση στην τετρακυκλίνη (62.5%) ενώ από το αιγοπρόβειο κρέας στην αμινογλυκοσίδη. Υψηλή αντίσταση στην αμπικιλλίνη παρατηρήθηκε σε γερσίνιες ενώ όλα τα καμπυλοβακτηρίδια που απομονώθηκαν βρέθηκαν ανθεκτικά τόσο στην αμπικιλλίνη όσο και στις ουσίες κεφαλοθίνη και σεφουροξίμη.
Παρόμοια αποτελέσματα έχουν βρεθεί και σε άλλες αναπτυγμένες χώρες. Στην τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (2010), για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, αναφέρονται αντοχές του κολοβακτηριδίου το οποίο απομονώνεται σε κοτόπουλα οι οποίες φθάνουν στο 44% για ορισμένα αντιβιοτικά, ενώ οι αντίστοιχες αντοχές κολοβακτηριδίου από χοιρινά φθάνουν το 68%.
Η ανεξέλεγκτη χορήγηση αντιβιοτικών σε ανθρώπους και ζώα έχει κάνει τα βακτήρια ανθεκτικά. Υπάρχει λύση; Η Αμερικανική Εταιρεία Μικροβιολογίας σε έκθεσή της αναφέρει ότι "η μάχη ενάντια στην αντίσταση των βακτηρίων στα αντιβιοτικά είναι ένας πόλεμος που δεν πρόκειται να νικήσουμε ποτέ". Η διαπίστωση αυτή βρίσκει σύμφωνη και την κυρία Παπαδοπούλου. Όπως αναφέρει «τα βακτήρια έχουν καταπληκτικές ικανότητες προσαρμογής που εμείς δεν τις έχουμε. Έχουν τη δυνατότητα να επιζούν σε ακραίες συνθήκες ζωής και στα πλέον αντίξοα περιβάλλοντα όπου εμείς δεν μπορούμε να επιζήσουμε. Πιστεύω οτι παρά τις απαγορεύσεις της ΕΕ όσον αφορά την χορήγηση αντιβιοτικών για μη θεραπευτικούς λόγους, ήδη έχουμε καταφέρει να δημιουργήσουμε ανθεκτικά βακτήρια, τα οποία φυσικά θα συνεχίσουν να... κυκλοφορούν ανάμεσα μας».
Πάντως, πολλές τροφικές μολύνσεις δεν χρήζουν ιδιαίτερης θεραπείας, ωστόσο σε ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού όπως είναι τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και οι ανοσοκατασταλμένοι, μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές επιπλοκές και να οδηγήσουν ακόμη και στον θάνατο. 


Tο κρέας αν δεν μαγειρευτεί σωστά μπορεί να αποτελεί μια πηγή ανθεκτικών βακτηριδίων, τα οποία θα μπορούσαν να απειλήσουν, μέσω της τροφικής αλυσίδας, την υγεία μας.
Οδηγίες για σωστή συντήρηση - Μην αφήνετε τα βακτήρια να αναπτυχθούν!
- Αποθηκεύουμε τα πιο ευπαθή τρόφιμα στο κάτω μέρος του ψυγείου που έχει μεγαλύτερη ψύξη.
- Τα πιο ευαίσθητα τρόφιμα είναι ο κιμάς, τα εντόσθια και τα θαλασσινά.
- Στη συντήρηση του ψυγείου η θερμοκρασία πρέπει να ρυθμίζεται μεταξύ +2 βαθμούς Κελσίου και + 4 βαθμούς Κελσίου
- Στην κατάψυξη η θερμοκρασία πρέπει να είναι στους -18 βαθμούς Κελσίου.
- Το φαγητό πρέπει να μπαίνει στο ψυγείο το αργότερο μία ώρα μετά το μαγείρεμα το καλοκαίρι και δύο ώρες μετά τον χειμώνα.- Ωμά τρόφιμα ζωικής προέλευσης δεν πρέπει να έρχονται σε επαφή με τρόφιμα που θα καταναλωθούν ωμά ή είναι ήδη μαγειρεμένα.

πηγή:hkoinoniamas.blogspot.gr

Σοκάρει η αποκάλυψη για το frozen Yogurt – Προκαλεί καρκίνο…;

Άσχημα τα νέα για τους λάτρεις του frozen yogurt. Η δυναμική επέκταση των καταστημάτων που προσφέρουν  το προϊόν με μότο ότι αποτελούν μια υγιεινή τροφή ανθρώπους που θέλουν να προσέξουν τη διατροφή τους, αλλά χωρίς να στερηθούν το γλυκό τους και μάλιστα επί καθημερινής βάσεως είναι μια πραγματικότητα.
Ποια είναι, όμως, η αλήθεια;
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Huffington Post, το frozen yogurt δεν είναι τόσο «αθώο» όσο παρουσιάζεται στους καταναλωτές. Η λέξη «γιαούρτι» εξ ορισμού σημαίνει ότι πρόκειται για τροφή που προέρχεται αποκλειστικά από πηγμένο γάλα.
Όμως, η πικρή αλήθεια είναι ότι πολλά καταστήματα που ανήκουν σε γνωστές αλυσίδες και έχουν βγάλει τεράστια κέρδη, πουλάνε «παγωμένο γιαούρτι» μέσα στο οποίο υπάρχουν πολλά συστατικά των οποίων το όνομα είναι δύσκολο να το προφέρει κανείς, αλλά και μπόλικη ζάχαρη!
«Το γεγονός ότι υπάρχει η λέξη γιαούρτι στο όνομα ουδόλως “αθωώνει” αυτό που βρίσκεται μέσα στο κουτάκι σας», λέει ο Ντέιβιντ Κάτζ, ιδρυτικός διευθυντής του Κέντρου Έρευνας και Πρόληψης του Πανεπιστημίου Yale. «Δεν είναι μια εναλλακτική λύση να τρώει κανείς διαφορετικά το γιαούρτι, είναι μια διαφορετική πρόταση για παγωτό», προσθέτει.
Η Huffington Post έκανε έρευνα σε έξι διεθνείς αλυσίδες της Αμερικής και σύμφωνα με τα ευρήματα το «αθώο» frozen yogurt περιείχε, μεταξύ άλλων, κόμμι γκουάρ, κιτρικό νάτριο, κόμμι κυτταρίνης, φωσφορικό μονο-εστεροποιημένο, προπυλενογλυκόλη κ.ά..
Κάποια, μάλιστα, περιείχαν καραγενάνη, που είναι υδατάνθρακας ο οποίος παράγεται από ερυθροφύκη, χρησιμοποιείται ευρέως ως σταθεροποιητής και μέσο αύξησης της πυκνότητας σε γαλακτοκομικά προϊόντα (ειδικά στα λεγόμενα «ελαφρά») και που πολυάριθμες μελέτες σε πειραματόζωα έχουν δείξει ότι η χρήση του μπορεί να προκαλέσει έλκη και καρκίνο του πεπτικού συστήματος.

Τετάρτη 17 Ιουλίου 2013

Οδηγός ορθής πρακτικής για τις επιχειρήσεις παραγωγής ζαχαρωδών προϊόντων

Σύντομη Περιγραφή:
Οδηγός ορθής πρακτικής για τις επιχειρήσεις παραγωγής ζαχαρωδών προϊόντων
Δείτε το επισυναπτόμενο αρχείο για περισσότερες λεπτομέρειες.
http://portal.efet.gr/portal/page/portal/efetnew/news/view_new?par_newID=1018

πηγή: www.efet.gr

Κυριακή 12 Μαΐου 2013

Αλλοιώσεις τροφίμων


 mouxla
Αλλοιωμένο είναι κάθε τρόφιμο που παρουσιάζει ανεπιθύμητη φθορά ή αποσύνθεση. Αλλοιώσεις στα τρόφιμα μπορεί να προκαλέσουν οι μικροοργανισμοί (συχνά οι αλλοιώσεις προέρχονται από την διαδοχική δράση των μικροβίων), τα έντομα, τα ένζυμα του τροφίμου, οι καθαρές χημικές αντιδράσεις, οι φυσικοί παράγοντες όπως η κατάψυξη ή η ξήρανση. Η μόλυνση και η αλλοίωση μπορούν να ταξινομηθούν όχι μόνο ανάλογα με το αίτιο που τις προκάλεσε, αλλά και ανάλογα με το πότε παρουσιάζονται.
Έτσι, έχουμε τρόφιμα που ως πρώτη ύλη είναι ήδη μολυσμένα ή αλλοιωμένα, χωρίς να είναι δυνατή κάποια προληπτική ενέργεια κατά τη φάση της επεξεργασίας τους, αφού η μόλυνση και η αλλοίωση προϋπάρχουν. Τέτοια προϊόντα πρέπει να εντοπίζονται και να απομακρύνονται πριν φθάσουν στην κατανάλωση και πριν αλλοιώσουν υγιή τρόφιμα. Άλλη περίπτωση είναι τρόφιμα που είναι αρχικά υγιή αλλά που αλλοιώνονται από εσωτερικά αίτια ενζυμικής φύσεως, που τα κάνουν ακατάλληλα για κατανάλωση και όταν δεν υπάρχει δράση μικροοργανισμών.
Η κυριότερη ομάδα είναι τα τρόφιμα που είναι αρχικά υγιή και που μολύνονται από εξωτερικούς παράγοντες. Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για την υγεία προέρχονται από χημική ή μικροβιακή μόλυνση. Είναι δε χαρακτηριστικό το ότι η χημική μόλυνση είναι στατική, ενώ η μικροβιακή μόλυνση, ιδίως αν το ευνοήσουν οι συνθήκες, επεκτείνεται ταχύτατα. Αλλοιωμένα τρόφιμα από μικροβιακές μολύνσεις, εκτός ότι δημιουργούν οικονομικό πρόβλημα γιατί απορρίπτονται από την κατανάλωση, συχνά κρύβουν επικίνδυνες τροφολοιμώξεις και τροφοτοξινώσεις. Αυτές προκαλούνται από παθογόνα μικρόβια και δημιουργούν σύνδρομα γαστρενερικά. Σ’ αυτό το σημείο πρέπει να αποσαφηνίσουμε τους όρους “τροφοτοξίνωση” και “τροφολοίμωξη”. 
  • Τροφοτοξίνωση: Ασθένεια που κάνει την εμφάνισή της από την κατανάλωση κάποιου προϊόντος που περιέχει μικροβιακή τοξίνη.
  • Τροφολοίμωξη: Ασθένεια που εμφανίζεται από την κατανάλωση κάποιου προϊόντος που περιέχει παθογόνα μικρόβια.
Τα ακατέργαστα τρόφιμα σχεδόν κατά κανόνα περιέχουν μικροοργανισμούς που κατά τη διάρκεια της οποιασδήποτε επεξεργασίας, πρέπει όχι μόνο να μην αυξηθούν από πολλαπλασιασμό ή πρόσθετη μόλυνση, αλλά και στο μέτρο που είναι δυνατόν να ελαττωθούν. Η επεξεργασία όμως πολλών τροφίμων ή πρώτων υλών τροφίμων δεν γίνεται μόλις παραληφθούν, γιατί συχνά μεσολαβεί μια μικρής ή μεγάλης διάρκειας αποθήκευση που πρέπει να είναι τακτική και συστηματική για να επιτευχθεί σωστή
διατήρηση και ελαχιστοποίηση των απωλειών. Η ορθή τεχνική και οι συνθήκες της αποθήκευσης των τροφίμων συντελούν σε μεγάλο βαθμό στην προστασία τους από αλλοιώσεις.
Τρόφιμα με βάση την ευκολία τους για αλλοίωση:
  • Δυσαλλοίωτα ή σταθερά τρόφιμα. Η ζάχαρη, τα ξερά φασόλια, το αλεύρι δεν αλλοιώνονται, εκτός εάν υποστούν κάποια απερίσκεπτη μεταχείριση.
  • Ημιευαλλοίωτα τρόφιμα. Οι πατάτες, τα μήλα ανήκουν στην κατηγορία αυτή και μπορούν να μείνουν αναλλοίωτα για αρκετό χρονικό διάστημα, αν υποστούν κατάλληλη μεταχείριση.
  • Ευαλλοίωτα τρόφιμα. Στην ομάδα αυτή ανήκουν τα πιο πολλά από τα τρόφιμα που καθημερινά καταναλώνουμε, όπως είναι το κρέας, τα ψάρια, τα αυγά, τα λαχανικά κ.α. Τα τρόφιμα αυτά αλλοιώνονται πολύ γρήγορα, αν δεν χρησιμοποιήσουμε ειδικές μεθόδους συντήρησης.
Παράγοντες που επηρεάζουν το μικροβιακό φορτίο στα τρόφιμα
Όλα τα τρόφιμα φέρουν ένα μικροβιακό φορτίο, δηλαδή μια ποικιλία μικροβίων (βακτήρια, ζυμομύκητες, μύκητες) σε διάφορους αριθμούς. Ανάλογα με τις συνθήκες του περιβάλλοντος, ορισμένα μικρόβια πολλαπλασιάζονται γρήγορα και αλλοιώνουν το τρόφιμο. Οι νέες συνθήκες που δημιουργούνται επιτρέπουν την ανάπτυξη άλλων μικροβίων και έτσι έχουμε μια διαδοχή μικροβιακών δράσεων και μεταβολών στο τρόφιμο. Τα είδη και ο αριθμός των μικροβίων σ’ ένα τρόφιμο επηρεάζονται από την προεπεξεργασία στην οποία τα υποβάλλουμε.
  • Προεπεξεργασία του τροφίμου. Μπορεί να λιγοστέψει, να αυξήσει ή ακόμη να αλλάξει και την σύνθεση του μικροβιακού φορτίου. Για παράδειγμα, με το πλύσιμο απομακρύνονται από την επιφάνειά του πολλά μικρόβια. Αν το νερό που χρησιμοποιήθηκε στο πλύσιμο έχει αυξημένη μικροβιακή χλωρίδα, όχι μόνο δεν θα μειώσει αλλά και θα αυξήσει τον αριθμό των μικροβίων.
  • Μόλυνση του τροφίμου. Μόλυνση σημαίνει την προσθήκη μικροβίων στο τρόφιμο. Πηγές μόλυνσης είναι το νερό, τα σκεύη, ο εξοπλισμός και άλλα. Η μεταβολή του μικροβιακού σ’ ένα τρόφιμο εξαιτίας της εισόδου μικροβίων από το περιβάλλον μπορεί να είναι σημαντική. Για αυτό πρέπει να λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε η μόλυνση να περιορίζεται στο ελάχιστο κατά την επεξεργασία του.
  • Πολλαπλασιασμός των μικροβίων. Είναι φανερό ότι το μικροβιακό φορτίο σ’ ένα τρόφιμο αυξάνει με τον πολλαπλασιασμό των μικροβίων. Ετσι, είναι απαραίτητο να εξετάσουμε τους παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη των μικροβίων στα τρόφιμα για να μπορούμε να πάρουμε σε κάθε περίπτωση τα κατάλληλα μέτρα.
Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη των μικροβίων στα τρόφιμα
  • Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στα μικρόβια. Συνήθως στα διάφορα τρόφιμα συνυπάρχουν πολλά είδη μικροβίων και ανάμεσά τους αναπτύσσονται σχέσεις αντιβιοτικές (ανταγωνιστικές), συμβιωτικές, μεταβιοτικές και σχέσεις συνεργασίας. Κατά τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα είδη των μυκήτων, των ζυμών και των βακτηρίων επικρατεί ένα είδος μικροοργανισμού και αυτό επικρατεί και προκαλεί την αλλοίωση στο τρόφιμο. Σε περίπτωση που οι όροι είναι ευνοϊκοί για όλα τα μικρόβια, η ταχύτητα αναπτύξεως είναι πολύ μεγαλύτερη κατά σειρά στα βακτήρια, στις ζύμες και στους μύκητες. Οι μικροοργανισμοί όμως δεν είναι πάντοτε ανταγωνιστικοί, αλλά μπορεί να είναι και συμβιωτικοί, δηλαδή να συζούν χωρίς ανταγωνισμό. Άλλοτε είναι συνεργοί, δηλαδή όταν αναπτύσσονται μαζί, μπορούν να προκαλέσουν μεταβολές (π.χ. ζυμώσεις), στις οποίες ο καθένας χωριστά δεν μπορεί να προκαλέσει. Σε περίπτωση που ένας μικροοργανισμός δημιουργεί στο τρόφιμο συνθήκες ευνοϊκές, για να αναπτυχθεί ένας άλλος μικροοργανισμός, μιλούμε για μεταβιωτικές σχέσεις. Οι μικροοργανισμοί που συνδέονται με τέτοιες σχέσεις δεν αναπτύσσονται συγχρόνως αλλά διαδοχικά. Παραδείγματα μεταβιώσεως είναι οι πιο πολλές φυσικές ζυμώσεις ή αποσυνθέσεις σε νωπά τρόφιμα.
  • Η φυσική κατάσταση και δομή του τροφίμου. Αν το τρόφιμο είναι υγρό, αποξηραμένο ή παγωμένο καθώς και η βιολογική του δομή επηρεάζουν την ανάπτυξη των μικροβίων. Το ελεύθε- ρο νερό είναι ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη μικροβιακή ανάπτυξη. Οι απαιτήσεις σε ελεύθερο νερό στα διάφορα μικρόβια ποικίλουν ανάλογα με τις θρεπτικές ιδιότητες του τροφίμου, το pH, την παρουσία αντιμικροβιακών ουσιών, το δυναμικό οξειδοαναγωγής και τη θερμοκρασία. Αν οι παράγοντες αυτοί δεν είναι άριστοι για την ανάπτυξη κάποιου μικροβίου, τότε τα όρια του συντελεστή ελεύθερου νερού για το μικρόβιο στενεύουν. (Σημείωση: η απαίτηση των μικροβίων σε ελεύθερο νερό συμβολίζεται με Αw (water activity) και οι τιμές του είναι από 0 έως 1). Οι ελάχιστες τιμές Αw που απαιτούνται για την ανάπτυξη των μικροβίων είναι: Βακτήρια: 0,91 – Ζύμες: 0,88 – Μύκητες: 0,80 – Αλόφιλα βακτήρια: 0,75 – Ξηρόφιλοι μύκητες: 0,65 – Ωσμώφιλες: ζύμες 0,60. Χαρακτηριστικά παράδειγμα- τα τροφίμων που δεν αλλοιώνονται τόσο εύκολα είναι αυτά με λίγη υγρασία (γάλα σε σκόνη, φρυγανιά, παξιμάδια). Είναι όμως πιθανό να αλλοιωθεί από μύκητες. Τα σιρόπια και το μέλι ευνοούν την ανάπτυξη των ωσμώφιλων ζυμών εξαιτίας της υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρα και του χαμηλού συντελεστή ελεύθερου νερού. Τρόφιμα που έχουν πολλή υγρασία και pH περίπου ουδέτερο (=7) (π.χ. το γάλα, το κρέας και τα ψάρια) αλλοιώνονται συνήθως από βακτήρια. Η καταστροφή της βιολογικής δομής του τροφίμου διευκολύνει τη μικροβιακή ανάπτυξη. Ετσι, η καταστροφή του επιφανειακού προστατευτικού καλύμματος επιτρέπει στα μικρόβια να μπουν μέσα στους ιστούς και να αναπτυχθούν. Κατά τη κατάψυξη του κρέατος σπάζουν οι μυϊκές ίνες και σε περίπτωση ξεπαγώματος βγαίνει από αυτές ο χυμός που είναι πλούσιος σε θρεπτικά στοιχεία και αποτελεί θαυμάσιο υπόστρωμα, για να αναπτυχθούν τα μικρόβια. Επίσης με τη θερμική επεξεργασία δε μεταβάλλεται μόνο η χημική σύσταση του τροφίμου αλλά και η δομή του (μαλακώνουν οι ιστοί ή σχηματίζονται ουσίες και μεταβάλλεται η διαπερατότητα του τροφίμου στην υγρασία και το οξυγόνο).
  • Οι χημικές ιδιότητες του τροφίμου. 
  1. Θρεπτικά στοιχεία. Κάθε μικροοργανισμός έχει τις δικές του θρεπτικές απαιτήσεις δηλαδή μπορεί να χρησιμοποιήσει ορισμένες χημικές ενώσεις ως πηγή άνθρακα, αζώτου, ενέργειας κ.τ.λ. Γι’ αυτό η χημική σύσταση του τροφίμου έχει άμεση επίδραση στα είδη και τον αριθμό των μικροβίων που μπορούν να αναπτυχθούν σ’ αυτό. 
  2. Ενεργή οξύτητα. Η μικροβιοχλωρίδα σ’ ένα τρόφιμο επηρεάζει σημαντικά την ενεργή οξύτητα του τροφίμου και τη ρυθμιστική του ικανότητα, γιατί το pH είναι ένας παράγοντας που επηρεάζει τη μικροβιακή ανάπτυξη. 
  3. Αντιμικροβιακοί παράγοντες. Ουσίες που έχουν αντιμικροβιακή δράση, είτε αποτελούν συστατικά του τροφίμου, είτε τις προσθέτουν στο τρόφιμο, είτε παράγονται σ’ αυτό κατά την επεξεργασία του ή από τη δράση των μικροβίων. Συντηρητικά που επιτρέπεται να προστεθούν στα τρόφιμα είναι π.χ. τα άλατα του προπιονικού (νάτριο ή ασβέστιο) ή το σορβικό οξύ στο ψωμί, το βενζοϊκό νάτριο στην ελαιομαργαρίνη. Επίσης μπορεί να υπάρχουν υπολείμματα από απορρυπαντικά ή εντομοκτόνα κ.τ.λ.
  • Παρουσία ή Απουσία οξυγόνου. Η βιοχημική συμπεριφορά αερόβιων και προαιρετικά αναερόβιων μικροβίων καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το ποσοστό του οξυγόνου που έχουν στην διάθεσή τους. Αν υπάρχει επάρκεια οξυγόνου τα πιο πολλά τρόφιμα τα οξειδώνουν εντελώς (πλήρης οξείδωση). Τελικά προϊόντα είναι το διοξείδιο του άνθρακα και το νερό. Σε περίπτωση που υπάρχει ανεπάρκεια οξυγόνου, τα ίδια μικρόβια παράγουν κυρίως ενδιάμεσα παρά τελικά προϊόντα, δηλαδή αλκοόλη, γαλακτικό οξύ, αμινοξέα, αμμωνία κ.τ.λ. Για παράδειγμα, ένα κομμάτι φρέσκο κρέας ή ένα ολόκληρο φρούτο παρουσιάζει αερόβιες συνθήκες μόνο κοντά στην επιφάνειά του. Ετσι, στην επιφάνειά αναπτύσσονται αερόβια μικρόβια και στο εσωτερικό αναπτύσσονται αναερόβια μικρόβια που προκαλούν σήψη. Επομένως, το οξυγόνο επηρεάζει σημαντικά τον τύπο και την ποσότητα των προϊόντων που παράγονται από την δράση των μικροβίων στα τρόφιμα.
  • Θερμοκρασία. Κάθε τρόφιμο που δεν είναι αποστειρωμένο και διατηρείται σε θερμοκρασία από -5 οC έως 70 οC μπορεί να αλλοιωθεί από μικρόβια. Είναι γνωστό ότι τα όρια θερμοκρασίας όπου αναπτύσσονται οι διάφοροι μικροοργανισμοί διαφέρουν σημαντικά. Επομένως η θερμοκρασία στην οποία ένα τρόφιμο διατηρείται καθορίζει τα μικρόβια που θα αναπτυχθούν και άρα και τον τύπο και την ταχύτητα της αλλοίωσης. Οι μύκητες και οι ζύμες συνήθως δεν αναπτύσσονται καλά πάνω από τους 30ο – 37 οC και γι’ αυτό δεν παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τα τρόφιμα που διατηρούνται σε υψηλές θερμοκρασίες. Τα βακτήρια διακρίνονται με βάση την άριστη θερμοκρασία αναπτύξεως σε ψυχρόφιλα, μεσόφιλα και θερμόφιλα. Ανάλογα με την θερμοκρασία του τροφίμου θα ευνοηθεί η μια ή η άλλη κατηγορία. Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι οι πιο συνηθισμένες αλλοιώσεις στα τρόφιμα διαφέρουν από χώρα σε χώρα, ανάλογα με τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν σε κάθε τόπο και ανάλογα με τη θερμοκρασία που διατηρούνται τα τρόφιμα.
Συμπέρασμα
Το είδος της αλλοίωσης σ’ ένα τρόφιμο καθορίζεται από το μικροβιακό του φορτίο (είδη, αναλογία και αριθμός μικροβίων) και από τους παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη των μικροβίων (φυσικοχημικές ιδιότητες, παρουσία/απουσία οξυγόνου και άλλα). 
Μέρος του άρθρου αυτού δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Ο Αρτοποιός και η δουλειά του”, τεύχος 68 (Ιανουάριος-Φεβρουάριος)

ΕΦΕΤ: ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη Salmonella

  Αθήνα, 28 Ιουλίου 2026   ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη Salmonella Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η αυξημένη θερμοκρασί...