Τετάρτη 22 Απριλίου 2020

Ευρωπαϊκή Επιτροπή / COVID-19 και ασφάλεια τροφίμων.- Ερωτήσεις και απαντήσεις


COVID-19 και ασφάλεια τροφίμων
Ερωτήσεις και απαντήσεις

1. Κίνδυνος μόλυνσης μέσω των τρόφιμων
1.1. Υπάρχει κίνδυνος να προσβληθεί κανείς από τη νόσο COVID-19 μέσω των τροφίμων;
Παρά τη μεγάλη κλίμακα της πανδημίας, μέχρι σήμερα δεν έχει αναφερθεί μετάδοση της COVID-19 μέσω της κατανάλωσης τροφίμων. Ως εκ τούτου, όπως αναφέρει η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων[1], δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τα τρόφιμα ενέχουν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία σε σχέση με την COVID-19. Ο κύριος τρόπος μετάδοσης της COVID-19 θεωρείται ότι είναι από άτομο σε άτομο, κυρίως μέσω των αναπνευστικών σταγονιδίων στο φτέρνισμα, τον βήχα ή την εκπνοή ατόμων που έχουν προσβληθεί από τον ιό.
1.2. Ως υπεύθυνος επιχείρησης τροφίμων, μπορώ να ζητήσω εγγυήσεις από τους προμηθευτές μου όσον αφορά την COVID-19;
Όχι. Δεν μπορεί να δικαιολογηθεί πιστοποίηση «άνευ ιού», καθώς δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τα τρόφιμα ενέχουν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία σε σχέση με την COVID-19. Επομένως, οποιοδήποτε αίτημα για τέτοιου είδους εγγυήσεις είναι δυσανάλογο και, κατά συνέπεια, μη αποδεκτό.
1.3.Υπάρχει κίνδυνος να προσβληθεί κανείς από τη νόσο COVID-19 μέσω των συσκευασιών τροφίμων;
Αν και σε πρόσφατη μελέτη[2] αποδείχθηκε ότι ο αιτιολογικός παράγοντας της COVID-19 (ο ιός SARS-CoV-2) επιβιώνει έως και 24 ώρες σε χαρτόνι και έως αρκετές ημέρες σε σκληρές επιφάνειες, όπως ο χάλυβας και το πλαστικό, σε πειραματικές συνθήκες (π.χ. ελεγχόμενη σχετική υγρασία και θερμοκρασία), δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι μολυσμένες συσκευασίες, που έχουν εκτεθεί σε διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες και θερμοκρασίες, μεταδίδουν τη λοίμωξη. Ωστόσο, για να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες ότι ο ιός που βρίσκεται στο δέρμα μπορεί να μεταφερθεί στο αναπνευστικό σύστημα (για παράδειγμα ακουμπώντας το πρόσωπο), τα άτομα που χειρίζονται συσκευασίες, συμπεριλαμβανομένων των καταναλωτών, θα πρέπει να τηρούν τις οδηγίες των αρχών δημόσιας υγείας σχετικά με τις ορθές πρακτικές υγιεινής, συμπεριλαμβανομένου του τακτικού και σχολαστικού πλυσίματος των χεριών.
2. Παραγωγή τροφίμων
2.1.Η βιομηχανία γεωργικών τροφίμων λαμβάνει μέτρα για να μη μολυνθούν από τον ιό τα τρόφιμα που παράγει ή διανέμει;
Η παραγωγή τροφίμων στην ΕΕ διέπεται ήδη από αυστηρούς κανόνες υγιεινής και η εφαρμογή τους υπόκειται σε επίσημους ελέγχους. Όλες οι επιχειρήσεις τροφίμων πρέπει να τους εφαρμόζουν. Οι έλεγχοι υγιεινής που πρέπει να πραγματοποιούνται από τους υπευθύνους επιχειρήσεων τροφίμων είναι σχεδιασμένοι για την πρόληψη της επιμόλυνσης των τροφίμων από οποιαδήποτε παθογόνα και, ως εκ τούτου, αποσκοπούν επίσης στην πρόληψη της επιμόλυνσης των τροφίμων από τον ιό που προκαλεί την COVID-19. Είναι υποχρεωτικό για τις επιχειρήσεις τροφίμων να διοργανώνουν τακτικές εκπαιδεύσεις σχετικά με όλες αυτές τις απαιτήσεις, ώστε τα άτομα που εργάζονται στη βιομηχανία τροφίμων να γνωρίζουν πώς να δουλεύουν σύμφωνα με τους κανόνες υγιεινής.
Μεταξύ των ορθών πρακτικών υγιεινής που απαιτούνται σε όλα τα στάδια της παραγωγής τροφίμων, ιδιαίτερη σημασία έχει ο καθαρισμός και, κατά περίπτωση, η απολύμανση των εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού παραγωγής τροφίμων μεταξύ των παρτίδων παραγωγής, η αποφυγή της διασταυρούμενης επιμόλυνσης μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών τροφίμων και μεταξύ των τροφίμων σε διάφορα στάδια της διαδικασίας (π.χ. ωμό ή μαγειρεμένο τρόφιμο), η προσωπική υγιεινή όπως το πλύσιμο και η απολύμανση των χεριών, η χρήση γαντιών και μασκών όπου απαιτείται, η χρήση ειδικών υγιεινών ενδυμάτων και υποδημάτων ή η παραμονή στο σπίτι, μακριά από την εργασία, όταν ο εργαζόμενος αισθάνεται αδιαθεσία.
Επιπλέον, στο παρόν πλαίσιο, οι επιχειρήσεις τροφίμων θα πρέπει να περιορίζουν τις εξωτερικές επαφές τους στις απολύτως αναγκαίες, για παράδειγμα με τους προμηθευτές ή τα φορτηγά, κρατώντας παράλληλα απόσταση από τους οδηγούς.
2.2.Τα περιοριστικά μέτρα ενδέχεται να περιορίζουν τους ελέγχους σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων υγιεινής στις επιχειρήσεις τροφίμων. Μπορεί αυτό να υπονομεύσει την ασφάλεια των τροφίμων γενικότερα;
Παρά το γεγονός ότι οι επίσημοι έλεγχοι αποτελούν μέρος μιας ασφαλούς αλυσίδας τροφίμων, οι ισχύοντες περιορισμοί (συμπεριλαμβανομένης της πιθανής αναβολής βάσει κινδύνου ορισμένων δραστηριοτήτων επίσημων ελέγχων) δεν θεωρείται ότι επηρεάζουν την ασφάλεια των τροφίμων, η οποία βασίζεται πρωτίστως στη δέσμευση όλων των παραγόντων της αλυσίδας τροφίμων, από το αγρόκτημα στο πιάτο, με την πρωταρχική ευθύνη να βαρύνει τους υπευθύνους επιχειρήσεων τροφίμων. Η ασφάλεια των τροφίμων επιτυγχάνεται πρωτίστως με προληπτικά μέτρα (ορθές πρακτικές υγιεινής). Οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων πρέπει να αποδεικνύουν μέσω ελέγχων και δοκιμών στη διαδικασία παραγωγής και στα τρόφιμα (των επονομαζόμενων αυτοελέγχων) ότι τα εν λόγω προληπτικά μέτρα εφαρμόζονται πάντα κατά την παραγωγή τροφίμων και ότι είναι αποτελεσματικά. Στη συνέχεια, πραγματοποιείται επιθεώρηση από τις αρχές για την ασφάλεια των τροφίμων. Παρόλο που τα περιοριστικά μέτρα ενδέχεται να επηρεάζουν τις λεπτομέρειες διεξαγωγής των επίσημων ελέγχων, δεν επηρεάζουν την ασφάλεια των τροφίμων που παράγονται.
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εξέδωσε κανονισμό[3] που επιτρέπει στα κράτη μέλη να διεξάγουν ελεγκτικές ενέργειες κατά τρόπο συμβατό με τους περιορισμούς στις μετακινήσεις προκειμένου να περιοριστεί η εξάπλωση της COVID-19, με τις δέουσες εγγυήσεις, ώστε να μη διακυβεύεται η ασφάλεια των τροφίμων. Τα εν λόγω μέτρα ισχύουν για δύο μήνες και στη συνέχεια θα επανεξεταστούν με βάση τις πληροφορίες που θα παρασχεθούν από τα κράτη μέλη.
2.3. Τι συμβαίνει σε περίπτωση που ένας υπάλληλος επιχείρησης τροφίμων έχει προσβληθεί από την COVID-19;
Στη βιομηχανία μεταποίησης τροφίμων έχουν θεσπιστεί ειδικά πρωτόκολλα για τη διασφάλιση της υγείας των εργαζομένων. Τα σχετικά μέτρα προστίθενται στις συνήθεις πρακτικές για την υγιεινή των τροφίμων και την ασφάλεια των εργαζομένων και προσαρμόζονται στις εκάστοτε επιτόπιες δυνατότητες. Τα εν λόγω μέτρα περιλαμβάνουν την κοινωνική αποστασιοποίηση στον χώρο εργασίας, την τοποθέτηση πλεξιγκλάς όταν δεν είναι δυνατή η τήρηση απόστασης, την αποφυγή επαφής μεταξύ των οδηγών φορτηγών και της εγκατάστασης τροφίμων, τη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα απολυμαντικών χεριών, την εργασία εκ περιτροπής ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν υπάρχουν περισσότεροι εργαζόμενοι στην εγκατάσταση από όσους είναι απολύτως αναγκαίοι ή, όπου είναι δυνατόν, την εργασία από το σπίτι. Στο πλαίσιο των ειδικών συστάσεων για την COVID-19, οποιοσδήποτε παρουσιάζει ενδεικτικά συμπτώματα της εν λόγω νόσου καλείται να μείνει στο σπίτι του, ώστε να αποφευχθεί η εξάπλωση του ιού.
Ακόμη και στην περίπτωση που κάποιος ενδέχεται να έχει προσβληθεί από τον ιό ενώ δεν είναι (ακόμη) άρρωστος (ασυμπτωματικός φορέας του ιού), η ισχύουσα νομοθεσία ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο να έρθουν τα σωματίδια του ιού σε επαφή με τα τρόφιμα, δεδομένου ότι όποιος εργάζεται σε σημείο χειρισμού τροφίμων πρέπει να τηρεί υψηλό επίπεδο προσωπικής υγιεινής, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης κατάλληλου, καθαρού και, όπου είναι απαραίτητο, προστατευτικού ρουχισμού και να εφαρμόζει συνεχώς ορθές πρακτικές υγιεινής (τακτικό πλύσιμο χεριών, απαγόρευση ανθυγιεινών συμπεριφορών όπως το φτάρνισμα ή ο βήχας κατά την παραγωγή ή τον χειρισμό τροφίμων κ.λπ.).
Όλα δείχνουν ότι τα υφιστάμενα μέτρα υγιεινής είναι εξίσου αποτελεσματικά στην COVID-19 όπως και σε άλλους μικροβιολογικούς κινδύνους[4]. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις τροφίμων μπορούν να λαμβάνουν πρόσθετα μέτρα υγιεινής, όταν αυτό κρίνεται σκόπιμο, με βάση τον κίνδυνο, ιδίως σε περίπτωση που ένας εργαζόμενος βρεθεί θετικός στον ιό. Τα εν λόγω μέτρα, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι τα τρόφιμα δεν αποτελούν γνωστή πηγή μετάδοσης, παρέχουν εγγυήσεις για την ασφάλεια της παραγωγής τροφίμων.
2.4.Ενδέχεται να υπάρχουν ελλείψεις σε απολυμαντικά χεριών λόγω προβλημάτων διανομής. Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί αυτό το ζήτημα σε επιχείρηση τροφίμων;
Η νομοθεσία της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων απαιτεί από όλους τους υπευθύνους επιχειρήσεων τροφίμων να διασφαλίζουν ότι οι εργαζόμενοι λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα υγιεινής. Αυτό περιλαμβάνει το συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι. Σε περίπτωση που απαιτείται πρόσθετη απολύμανση, αυτή θα πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες. Σε περίπτωση ελλείψεων, οι τοπικές αρχές για την ασφάλεια των τροφίμων θα εξετάσουν τα σχετικά ζητήματα κατά περίπτωση και ενδέχεται να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να βρουν εναλλακτικές ασφαλείς λύσεις ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια των τροφίμων. Οι εν λόγω λύσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τη χρήση εναλλακτικών προϊόντων ή τη διασφάλιση συχνότερου πλυσίματος των χεριών με σαπούνι.
2.5. Ως υπεύθυνος επιχείρησης τροφίμων, πώς μπορώ να προστατεύσω τους υπαλλήλους μου από τον ιό;
Οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων πρέπει να εκπαιδεύουν τους εργαζομένους τους σχετικά με τον κατάλληλο τρόπο χρήσης των μέσων ατομικής προστασίας και να τους υπενθυμίζουν πόσο σημαντικό είναι να ακολουθούν τις οδηγίες για την προσωπική υγιεινή και την κοινωνική αποστασιοποίηση κατά τα διαλείμματα στην εργασία.
3. Τρόφιμα σε καταστήματα
3.1. Μπορεί να μολυνθώ από τρόφιμα που τα έχουν χειριστεί άτομα τα οποία ενδέχεται να έχουν προσβληθεί από τον ιό;
Σύμφωνα με τους οργανισμούς για την ασφάλεια των τροφίμων των κρατών μελών της ΕΕ, είναι εξαιρετικά απίθανο να προσβληθείτε από την COVID-19 μέσω του χειρισμού τροφίμων. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων δήλωσε ότι δεν υπάρχουν επί του παρόντος στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τα τρόφιμα αποτελούν πιθανή πηγή ή τρόπο μετάδοσης του ιού που προκαλεί την COVID-19[5].
Επί του παρόντος δεν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με το κατά πόσον ο ιός που προκαλεί τη νόσο COVID-19 μπορεί να είναι βρεθεί στα τρόφιμα, να επιβιώσει εκεί και να μολύνει τον άνθρωπο. Ταυτόχρονα, δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα στοιχεία από τα οποία να προκύπτει ότι τα τρόφιμα αποτελούν πηγή ή φορέα της λοίμωξης, ενώ δεν υπάρχει αμφιβολία ότι όσοι νοσούν έχουν προσβληθεί μέσω της επαφής με άλλα μολυσμένα άτομα.
Θεωρητικά, όπως ισχύει για οποιαδήποτε επιφάνεια με την οποία έχει έρθει σε επαφή μολυσμένο άτομο, είτε πρόκειται για πόμολο είτε για όποια άλλη επιφάνεια, τα τρόφιμα θα μπορούσαν επίσης να οδηγήσουν σε έμμεση μόλυνση μέσω της επαφής με αυτά. Ως εκ τούτου, όλοι θα πρέπει να ακολουθούν τις συστάσεις των αρχών δημόσιας υγείας για το πλύσιμο των χεριών.
Οι έμποροι λιανικής είναι ενήμεροι για τις απαιτήσεις υγιεινής κατά τον χειρισμό τροφίμων. Το προσωπικό που χειρίζεται τρόφιμα (για παράδειγμα που κόβει κρέας, τεμαχίζει κρέας ή γαλακτοκομικά προϊόντα, καθαρίζει ψάρια, συσκευάζει φρούτα και λαχανικά) φοράει γάντια και συχνά τα αντικαθιστά ή, διαφορετικά, πλένει συχνά τα χέρια του.
Οι καταναλωτές θα πρέπει επίσης να παίζουν τον ρόλο τους. Μια γενική ορθή πρακτική υγιεινής είναι οι πελάτες στα καταστήματα να αγγίζουν μόνο τα τρόφιμα που προτίθενται να αγοράσουν, ώστε να αποφεύγεται η επιμόλυνσή τους με οποιοδήποτε παθογόνο που μπορεί να έχουν στα χέρια τους.
3.2. Ως έμπορος λιανικής, πώς μπορώ να προστατεύσω τον εαυτό μου και τους πελάτες μου ενάντια στη μόλυνση από άλλα άτομα όταν επισκέπτονται το κατάστημά μου;
Οι έμποροι λιανικής θα πρέπει να βεβαιώνονται ότι οι διαδικασίες υγιεινής και καθαρισμού που εφαρμόζουν είναι επικαιροποιημένες και να διασφαλίζουν την αυστηρή συμμόρφωση με αυτές, συμπεριλαμβανομένης της σαφούς ενημέρωσης των πελατών σχετικά με τους κανόνες συμπεριφοράς για θέματα υγιεινής. Συνιστάται επίσης στους εμπόρους λιανικής πώλησης να ελέγχουν την είσοδο εξωτερικών προμηθευτών προϊόντων και παρόχων υπηρεσιών (καθαρισμού κ.λπ.).
Δεδομένου ότι ο ιός που είναι υπεύθυνος για την COVID-19 είναι ανθεκτικός κυρίως σε λείες αδρανείς επιφάνειες, όπως είναι το πλαστικό και ο ανοξείδωτος χάλυβας, συνιστάται στους εμπόρους λιανικής να καθαρίζουν αυτές τις επιφάνειες συχνά, για παράδειγμα τα καρότσια ή τις συσκευές σάρωσης που χρησιμοποιούν οι πελάτες. Τα καλάθια των σουπερμάρκετ θα πρέπει να απολυμαίνονται τακτικά. Επίσης, οι έμποροι λιανικής μπορούν να ζητούν από τους πελάτες να φέρνουν δικές τους σακούλες για τις αγορές τους.
Όπως έχουν ζητήσει πολλές αρχές, θα πρέπει να εξασφαλίζουν την τήρηση ασφαλούς φυσικής απόστασης μεταξύ των ατόμων, το οποίο συνιστάται από τις αρχές δημόσιας υγείας, για παράδειγμα μέσω της σήμανσης του δαπέδου ανά σημεία, και να περιορίζουν τον αριθμό των ατόμων που βρίσκονται στο κατάστημά τους ταυτόχρονα. Οι έμποροι λιανικής μπορούν επίσης να συνιστούν στους καταναλωτές να χρησιμοποιούν το καρότσι των αγορών τους για την τήρηση απόστασης.
Θα πρέπει να αποφεύγονται οι προωθητικές εκστρατείες δοκιμών τροφίμων.
Όταν το επιτρέπουν οι προμήθειες, οι έμποροι λιανικής μπορούν να εξετάζουν το ενδεχόμενο να διαθέτουν στους πελάτες τους απολυμαντικό χεριών ή απολυμαντικά μαντηλάκια στην είσοδο και/ή ακόμη και να διανέμουν γάντια μίας χρήσης[6], όταν οι πελάτες πρέπει να έρθουν σε επαφή με μη συσκευασμένα τρόφιμα (όπως φρούτα ή λαχανικά) στο κατάστημα. Όταν οι έμποροι λιανικής πώλησης λαμβάνουν μέτρα υγιεινής πρέπει να απαιτούν από τους πελάτες να τα χρησιμοποιούν ενώ, στην περίπτωση των γαντιών μίας χρήσης, πρέπει να επιμένουν για την κατάλληλη απόρριψή τους.
Εάν χρειάζεται προσωπική επικοινωνία και δεν είναι δυνατόν να τηρηθεί ασφαλής απόσταση μεταξύ των ατόμων, συνιστάται η τοποθέτηση γυαλιού ή πλεξιγκλάς μεταξύ του ταμία και του πελάτη (π.χ. στα ταμεία), ενώ ενθαρρύνονται και οι πληρωμές με χρεωστική/πιστωτική κάρτα, κατά προτίμηση ανέπαφα, αντί για μετρητά. Συνιστάται επίσης η τακτική απολύμανση της συσκευής για πληρωμές με κάρτα, καθώς και του κυλιόμενου ιμάντα στο ταμείο. 
4. Τρόφιμα στο σπίτι
4.1. Μπορεί να μολυνθώ από την κατανάλωση ορισμένων τροφίμων;
Σύμφωνα με τους οργανισμούς για την ασφάλεια των τροφίμων των κρατών μελών της ΕΕ, είναι εξαιρετικά απίθανο να προσβληθείτε από την COVID-19 μέσω του χειρισμού τροφίμων. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων δήλωσε ότι δεν υπάρχουν επί του παρόντος στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τα τρόφιμα αποτελούν πιθανή πηγή ή τρόπο μετάδοσης του ιού που προκαλεί την COVID-19[7].
Επί του παρόντος δεν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με το κατά πόσον ο ιός που προκαλεί τη νόσο COVID-19 μπορεί να βρίσκεται στα τρόφιμα, να επιβιώνει εκεί και να μολύνει τον άνθρωπο. Επιπλέον, παρά τη μεγάλη κλίμακα της πανδημίας της COVID-19, μέχρι σήμερα δεν έχει αναφερθεί μετάδοση της εν λόγω νόσου μέσω της κατανάλωσης τροφίμων. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τα τρόφιμα ενέχουν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία σε σχέση με την COVID-19.
Ο κύριος τρόπος μετάδοσης της COVID-19 θεωρείται ότι είναι από άτομο σε άτομο, κυρίως μέσω των αναπνευστικών σταγονιδίων στο φτέρνισμα, τον βήχα ή την εκπνοή ατόμων που έχουν προσβληθεί από τον ιό.
4.2. Μπορώ να κάνω κάτι στο σπίτι για να ελαχιστοποιήσω τον πιθανό κίνδυνο μετάδοσης του ιού που είναι υπεύθυνος για την COVID-19 μέσω των τροφίμων;
Ναι.
Καταρχάς, είναι πολύ σημαντικό να πλένετε καλά τα χέρια σας (δείτε τις οδηγίες του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων για αποτελεσματικό πλύσιμο χεριών[8]) με σαπούνι και ζεστό νερό πριν και μετά τα ψώνια σας, καθώς έτσι προστατεύετε τον εαυτό σας και τους άλλους.
Εξίσου σημαντικό είναι να εφαρμόζετε αυστηρούς κανόνες υγιεινής στην κουζίνα σας, οι οποίοι συνήθως σας προστατεύουν από τροφικές δηλητηριάσεις.
Αποθηκεύετε τα τρόφιμά σας κατάλληλα (οποιαδήποτε επαφή μεταξύ των τροφίμων που καταναλώνονται ωμά και των μαγειρεμένων τροφίμων πρέπει να αποφεύγεται), πετάτε τις εξωτερικές συσκευασίες πριν από την αποθήκευση (για παράδειγμα την εξωτερική συσκευασία από χαρτόνι αν υπάρχει εσωτερική συσκευασία από πλαστικό) και παρακολουθείτε τις βασικές πληροφορίες, όπως τα ανώτατα όρια διάρκειας.
Πλένετε σχολαστικά τα φρούτα και τα λαχανικά με καθαρό νερό, ιδίως εάν δεν πρόκειται να μαγειρευτούν (η COVID-19 δεν θα επιβιώσει στο μαγείρεμα).
Αποφεύγετε την επιμόλυνση από μαγειρικά σκεύη (μαχαίρια, πιάτα κ.λπ.) με το προσεκτικό πλύσιμό τους με απορρυπαντικό μεταξύ των χρήσεων σε διαφορετικά συστατικά τροφίμων.
Τηρείτε τις οδηγίες μαγειρέματος (χρόνος, θερμοκρασία) για τα τρόφιμα που προορίζονται να καταναλωθούν μαγειρεμένα.
Πλένετε τα χέρια σας με ζεστό νερό και σαπούνι προτού αρχίσετε να παρασκευάζετε ή να μαγειρεύετε φαγητό, καθώς και μετά την παρασκευή του.
Οι επιφάνειες του ψυγείου και της κουζίνας πρέπει να καθαρίζονται ως συνήθως, αν και με αυξημένη συχνότητα.
Οι προφυλάξεις κατά της COVID-19 δεν θα πρέπει να σας κάνουν να ξεχνάτε τους συνήθεις κανόνες για την αποφυγή τροφικών δηλητηριάσεων όταν μαγειρεύετε στο σπίτι, οι οποίοι εξακολουθούν να ισχύουν και οι οποίοι σας προστατεύουν από τροφιμογενείς νόσους που θα επιβάρυναν περαιτέρω τις μονάδες υγειονομικής περίθαλψης.
4.3. Τι γίνεται με την τροφή του ζώου συντροφιάς μου; Ποιος είναι ο κίνδυνος να προσβληθεί το ζώο συντροφιάς μου από τη νόσο COVID-19 μέσω της τροφής για ζώα συντροφιάς;
Όπως ισχύει και για τα τρόφιμα για ανθρώπους, δεν έχει αναφερθεί κανένα περιστατικό μετάδοσης της COVID-19 σε ζώα μέσω της κατανάλωσης τροφών για ζώα συντροφιάς (βλ. σημείο 1.1 ανωτέρω). Αυτή η εκτίμηση ισχύει επίσης για τις ζωοτροφές για τα εκτρεφόμενα ζώα. Έτσι, όπως ισχύει και για τα τρόφιμα που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο, είναι εξαιρετικά απίθανο να προσβληθεί κανείς από την COVID-19 μέσω του χειρισμού τροφών για ζώα συντροφιάς. Οι συστάσεις σχετικά με τον χειρισμό των πακέτων τροφών για ζώα συντροφιάς είναι οι ίδιες με αυτές για τον χειρισμό κάθε άλλης συσκευασίας (βλ. σημείο 1.3 ανωτέρω).


5.  Συστάσεις των κρατών μελών
Αυστρία
Βέλγιο
Βουλγαρία
Κροατία
Κύπρος
Τσεχία
Τσεχικός τηλεφωνικός αριθμός για την COVID-19: 1212
Δανία
Εσθονία

Φινλανδία
Γαλλία
Γερμανία
Ελλάδα
Ουγγαρία
Ιρλανδία
Ιταλία
Λετονία
Λιθουανία
Λουξεμβούργο
Μάλτα
Κάτω Χώρες
Πολωνία
Πορτογαλία
Ρουμανία
Σλοβακία
Σλοβενία

Ισπανία
Σουηδία
6.          άλλες πηγές πληροφοριών
Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC)
Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA)
Ισλανδία
Νορβηγία
Διεθνής Οργανισμός Επιζωοτιών (Organisation internationale des epizooties — OIE)
Ελβετία
Ηνωμένο Βασίλειο
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (βλ. Les êtres humains peuvent-ils contracter la COVID-19 à partir d’une source animale ?)

[3]       Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2020/466 της Επιτροπής σχετικά με προσωρινά μέτρα για τον περιορισμό των κινδύνων για την υγεία των ανθρώπων, των ζώων και των φυτών και την καλή μεταχείριση των ζώων κατά τη διάρκεια ορισμένων σοβαρών διαταράξεων στα συστήματα ελέγχων των κρατών μελών λόγω της νόσου που προκαλείται από τον κοροναϊό (COVID-19), ΕΕ L 98 της 31.3.2020, σ. 30.
[6]       Όταν χρησιμοποιούνται σωστά, τα γάντια συμβάλλουν επίσης στην προστασία των φρούτων και των λαχανικών από την επιμόλυνση από τους πελάτες. Σε ορισμένα κράτη μέλη, έχει θεσπιστεί η χρήση γαντιών μίας χρήσης στους τομείς φρούτων και λαχανικών στα σουπερμάρκετ εδώ και πολύ καιρό, κάτι που υποστηρίζουν και οι καταναλωτές.


Παρασκευή 17 Απριλίου 2020

ΕΦΕΤ: COVID-19 και Aσφάλεια Tροφίμων: Oδηγίες για τις Eπιχειρήσεις Tροφίμων από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών.

Στις 7 Απριλίου 2020 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών εξέδωσαν κατευθυντήριες οδηγίες για τις επιχειρήσεις τροφίμων που αφορούν στην ασφάλεια τροφίμων ως προς τον COVID-19.
 
Ο Ε.Φ.Ε.Τ. στα πλαίσια της ενημέρωσης των επιχειρήσεων τροφίμων αλλά και των καταναλωτών μετέφρασε τις οδηγίες οι οποίες έχουν ως ακολούθως:
 
Ιστορικό
Ο κόσμος αντιμετωπίζει μια άνευ προηγουμένου απειλή από την πανδημία  του COVID-19 που προκαλείται από τον ιό SARS-CoV-2 (αναφέρεται ως ιός COVID-19). Πολλές χώρες ακολουθούν τις συμβουλές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) όσον αφορά στη θέσπιση μέτρων που σχετίζονται με την αποφυγή συγχρωτισμού ως έναν από τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να μειωθεί η μετάδοση της νόσου1. Η εφαρμογή αυτών των μέτρων είχε ως αποτέλεσμα το κλείσιμο πολλών επιχειρήσεων, σχολείων και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων καθώς και περιορισμούς στα ταξίδια και στις κοινωνικές συγκεντρώσεις. Για μερικούς ανθρώπους, η εργασία από το σπίτι, η τηλεργασία και οι διαδικτυακές συζητήσεις και συναντήσεις αποτελούν πλέον συνήθεις πρακτικές. Ωστόσο, το προσωπικό των επιχειρήσεων τροφίμων, δεν έχει την ευκαιρία να εργαστεί από το σπίτι και απαιτείται να συνεχίζει να εργάζεται στους συνήθεις χώρους εργασίας του. Η διατήρηση της υγείας και της ασφάλειας όλων των εργαζομένων στην αλυσίδα παραγωγής και εφοδιασμού των τροφίμων είναι ζωτικής σημασίας για την επιβίωση από την τρέχουσα πανδημία. Η διατήρηση της συνεχούς ροής των τροφίμων κατά μήκος της τροφικής αλυσίδας είναι μια ουσιαστική λειτουργία στην οποία πρέπει να συνεισφέρουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι κατά μήκος της τροφικής αλυσίδας. Αυτό απαιτείται επίσης για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών όσον αφορά στην ασφάλεια και στη διαθεσιμότητα των τροφίμων.
Για τη διαχείριση των κινδύνων που έχουν να κάνουν με την ασφάλεια καθώς και την αποφυγή επιμόλυνσης των τροφίμων, η βιομηχανία τροφίμων θα πρέπει να διαθέτει Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας Τροφίμων (ΣΔΑΤ) τα οποία θα βασίζονται στις αρχές Ανάλυσης Κινδύνου και Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου (HACCP). Τα Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας Τροφίμων (ΣΔΑΤ) της βιομηχανίας τροφίμων υποστηρίζονται από προαπαιτούμενα προγράμματα που περιλαμβάνουν: ορθές πρακτικές υγιεινής, καθαρισμού και απολύμανσης, χωροταξική οριοθέτηση των περιοχών επεξεργασίας, έλεγχο του προμηθευτή, αποθήκευση, διανομή και μεταφορά, υγιεινή του προσωπικού και ικανότητα εργασίας αυτού - όλες τις βασικές προϋποθέσεις και δραστηριότητες που απαιτούνται για τη διατήρηση ενός υγιεινού περιβάλλοντος επεξεργασίας τροφίμων. Οι γενικές αρχές του Codex Alimentarius για την υγιεινή των τροφίμων2 θέτουν μια σταθερή βάση για την εφαρμογή βασικών ελέγχων υγιεινής σε κάθε στάδιο της αλυσίδας επεξεργασίας, παρασκευής και εμπορίας τροφίμων για την πρόληψη της επιμόλυνσης των τροφίμων.
Εάν μια επιχείρηση τροφίμων διαθέτει ομάδα υπεύθυνη για τα Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας Τροφίμων (ΣΔΑΤ) ή/και έχει δημιουργήσει ομάδα HACCP, τα μέλη αυτών των ομάδων πρέπει να συμπεριλαμβάνονται σε όλες τις συζητήσεις διασφαλίζοντας έτσι ότι όλες οι νέες παρεμβάσεις έχουν επανεξεταστεί με γνώμονα την ασφάλεια των τροφίμων. Εάν μια επιχείρηση δε διαθέτει ομάδα ΣΔΑΤ και / ή HACCP, τότε πρέπει να ορίσει ένα άτομο που θα είναι υπεύθυνο να εξετάζει το κατά πόσον μπορεί να προκύψουν κίνδυνοι ασφάλειας των τροφίμων από επιπρόσθετα μέτρα. Αυτό το συγκεκριμένο άτομο θα πρέπει να βρίσκεται σε επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές ασφάλειας τροφίμων για την παροχή συμβουλών. Αυτή τη χρονική στιγμή υπάρχει επείγουσα απαίτηση από μέρους της βιομηχανίας τροφίμων να διασφαλίζει τη συμμόρφωση με τα μέτρα που αφορούν: στην προστασία των εργαζομένων της από τον COVID-19, στην αποφυγή της έκθεσης ή της μετάδοσης του ιού καθώς και στην ενίσχυση των πρακτικών υγιεινής των τροφίμων.
Σκοπός των εν λόγω κατευθυντήριων οδηγιών είναι να επισημανθούν αυτά τα επιπρόσθετα μέτρα, έτσι ώστε να διατηρηθεί η ακεραιότητα της τροφικής αλυσίδας και να διατίθενται επαρκείς και ασφαλείς προμήθειες τροφίμων προς τους καταναλωτές.
 
Πιθανή μετάδοση του COVID-19 μέσω των τροφίμωνΗ μόλυνση του ανθρώπου από COVID-19 μέσω του τροφίμου ή της συσκευασίας των τροφίμων είναι πολύ απίθανο να συμβεί. Η νόσος COVID-19 είναι μια νόσος του αναπνευστικού συστήματος και η κύρια οδός μετάδοσης είναι με την επαφή από άτομο σε άτομο και με την άμεση επαφή με τα σταγονίδια που δημιουργούνται με την αναπνοή στην περίπτωση που ένα μολυσμένο άτομο βήχει ή φτερνίζεται.Έως σήμερα δεν υπάρχουν στοιχεία για τη μετάδοση ιών που προκαλούν ασθένειες του αναπνευστικού συστήματος μέσω των τροφίμων ή μέσω της συσκευασίας τροφίμων. Οι κορωνοϊοί δεν μπορούν να πολλαπλασιαστούν στα τρόφιμα. Χρειάζονται ως ξενιστή ένα ζώο ή άνθρωπο για να πολλαπλασιαστούν.  Πρόσφατη οδηγία του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας3 αναφέρει ότι με βάση τα τρέχοντα δεδομένα, ο ιός COVID-19 μεταδίδεται κατά τη διάρκεια στενής επαφής μέσω των αναπνευστικών σταγονιδίων (που σχηματίζονται με το βήχα ή το φτέρνισμα) και από μολυσμένα αντικείμενα4-10. Ο ιός μπορεί να εξαπλωθεί απευθείας από άτομο σε άτομο στην περίπτωση που ένα κρούσμα COVID-19 βήχει ή φτερνίζεται, παράγοντας σταγονίδια που φτάνουν σε μύτη, στόμα, ή μάτια του άλλου ατόμου. Εναλλακτικά, καθώς τα αναπνευστικά σταγονίδια έχουν αρκετά μεγάλο βάρος για να μεταφέρονται στον αέρα, αυτά τελικά κατακάθονται σε αντικείμενα και επιφάνειες που περιβάλλουν το μολυσμένο άτομο. Είναι πιθανό κάποιος να μπορεί να μολυνθεί όταν ακουμπήσει μία μολυσμένη επιφάνεια, αντικείμενο, ή το χέρι ενός μολυσμένου ατόμου, και στη συνέχεια να αγγίξει το δικό του στόμα, ή τη μύτη του ή τα μάτια του. Αυτό για παράδειγμα μπορεί να συμβεί στην περίπτωση που κάποιος αγγίξει το πόμολο της πόρτας ή δώσει χειραψία και μετά ακουμπήσει το πρόσωπό του. Πρόσφατη έρευνα που αξιολόγησε την επιβίωση του ιού COVID-19 σε διάφορες επιφάνειες ανέφερε ότι, ο ιός μπορεί να παραμείνει βιώσιμος έως και 72 ώρες σε πλαστικό και ανοξείδωτο ατσάλι, έως τέσσερις ώρες σε χαλκό και έως και 24 ώρες σε χαρτόνι11. Η έρευνα αυτή πραγματοποιήθηκε σε συνθήκες εργαστηρίου (με ελεγχόμενες συνθήκες ως προς τη σχετική υγρασία και τη θερμοκρασία) και θα πρέπει να ερμηνεύεται με προσοχή όταν αναφέρεται στις συνθήκες πραγματικού περιβάλλοντος. Είναι επιτακτική ανάγκη η βιομηχανία τροφίμων να ενισχύσει τα προσωπικά μέτρα υγιεινής και να παρέχει νέα εκπαίδευση σχετικά με τις αρχές υγιεινής των τροφίμων2 ώστε να εξαλείψει ή να μειώσει τον κίνδυνο επιμόλυνσης των επιφανειών τροφίμων και των υλικών συσκευασίας τροφίμων με τον ιό από τους εργαζόμενους στα τρόφιμα. Ο εξοπλισμός ατομικής προστασίας, όπως μάσκες και γάντια, μπορεί να καταστεί αποτελεσματικός στη μείωση της εξάπλωσης ιών και ασθενειών στη βιομηχανία τροφίμων, μόνο εφόσον γίνεται σωστή χρήση. Επιπρόσθετα, συνιστάται στη βιομηχανία τροφίμων να εισάγει αποστάσεις κατά τη φυσική εργασία και μέτρα για τη σχολαστική υγιεινή και απολύμανση καθώς και να ενισχύσει το συχνό και αποτελεσματικό πλύσιμο των χεριών και την απολύμανση σε κάθε στάδιο επεξεργασίας, παραγωγής και εμπορίας των τροφίμων. Αυτά τα μέτρα θα προστατεύσουν το προσωπικό από την εξάπλωση του COVID-19 μεταξύ των εργαζομένων, θα διατηρήσει ένα υγιές εργατικό δυναμικό και επίσης θα ανιχνεύει τους μολυσμένους χειριστές τροφίμων και τις άμεσες επαφές τους, αποκλείοντας τους από το χώρο εργασίας.Αν και το γενετικό υλικό (RNA) του COVID-19 έχει απομονωθεί από δείγματα κοπράνων ασθενών10 που έχουν μολυνθεί με τη νόσο, εντούτοις δεν υπάρχουν αναφορές ή κάποια ένδειξη μετάδοσης δια της οδού κόπρανα-στόμα. Το πλύσιμο των χεριών μετά τη χρήση της τουαλέτας αποτελεί πάντα η απαραίτητη πρακτική ειδικά για όσους εργάζονται με τρόφιμα.
 
Εργαζόμενοι στα τρόφιμα: επίγνωση των συμπτωμάτων COVID-19
Για τους σκοπούς αυτών των οδηγιών, οι εργαζόμενοι στα τρόφιμα περιλαμβάνουν τους χειριστές τροφίμων, ανθρώπους οι οποίοι αγγίζουν άμεσα τα τρόφιμα ως μέρος της εργασίας τους. Περιλαμβάνει επίσης προσωπικό που μπορεί να αγγίζει επιφάνειες που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα ή άλλες επιφάνειες σε χώρους στους οποίους χειρίζονται τα τρόφιμα. Ο όρος μπορεί επομένως να ισχύει για τους επικεφαλής των επιχειρήσεων, το προσωπικό καθαρισμού, το προσωπικό συντήρησης, το προσωπικό διανομής καθώς και τους επιθεωρητές τροφίμων.
Ο ΠΟΥ συνιστά στα άτομα που αισθάνονται αδιαθεσία να μείνουν στο σπίτι τους12. Το προσωπικό που εργάζεται στον τομέα των τροφίμων πρέπει να γνωρίζει τα συμπτώματα του COVID-19. Οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων πρέπει να παρέχουν γραπτή καθοδήγηση στο προσωπικό σχετικά με την αναφορά τέτοιων συμπτωμάτων και τον αποκλεισμό τους από την εργασία. Το πιο σημαντικό ζήτημα είναι το προσωπικό να είναι σε θέση να αναγνωρίζει τα συμπτώματα νωρίς, ώστε να μπορεί να ζητήσει κατάλληλη ιατρική περίθαλψη και εξετάσεις και να ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο μόλυνσης άλλων συναδέλφων στην εργασία.
Τα συνήθη συμπτώματα του COVID-1913 περιλαμβάνουν:
  • πυρετό (υψηλή θερμοκρασία - 37,5 βαθμούς Κελσίου ή παραπάνω)
  • βήχα - μπορεί να είναι οποιοδήποτε είδος βήχα, όχι μόνο ξηρός βήχας
  • δύσπνοια
  • αναπνευστικές δυσκολίες
  • κόπωση
 
Εργαζόμενοι στα τρόφιμα: αποτροπή της εξάπλωσης του COVID19 στο εργασιακό περιβάλλον
Θα πρέπει να διατίθενται γραπτές οδηγίες και εκπαίδευση σχετικά με τον τρόπο αποτροπής της εξάπλωσης του COVID-19 στο προσωπικό που εργάζεται σε χώρους τροφίμων. Η συνήθης διαδικασία καθορισμού καταλληλόλητας των υπαλλήλων για εργασία που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις τροφίμων στο πλαίσιο των Συστημάτων Διαχείρισης Ασφάλειας των Τροφίμων, θα πρέπει να διασφαλίζει ότι οι μολυσμένοι εργαζόμενοι αποκλείονται από τις εγκαταστάσεις τροφίμων. Το προσωπικό που δεν είναι καλά ή έχει συμπτώματα COVID-19 δεν πρέπει να εργάζεται και πρέπει να ενημερώνεται σχετικά με τον τρόπο επικοινωνίας με τους επαγγελματίες υγείας. Αυτό είναι επιτακτικό γιατί εάν ένας μολυσμένος εργαζόμενος χειρίζεται τρόφιμα, είναι πιθανό να εισάγει τον ιό στα τρόφιμα στα οποία εργάζεται ή σε επιφάνειες της επιχείρησης τροφίμων, μέσω βήχα και φτερνίσματος ή μέσω επαφής με τα χέρια. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα μολυσμένα άτομα μπορεί να είναι ασυμπτωματικά ή προ-συμπτωματικά και μπορεί να μην εμφανίζουν σημάδια ή συμπτώματα της ασθένειας ή μπορεί να παρουσιάζουν ήπια συμπτώματα που εύκολα παραβλέπονται. Μερικά μολυσμένα άτομα που δεν έχουν εμφανίσει ακόμη συμπτώματα έχει αποδειχθεί ότι είναι ικανοί να μεταδώσουν τον ιό14-19. Αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη για όλο το προσωπικό που εργάζεται στη βιομηχανία τροφίμων, ανεξάρτητα από την προφανή κατάσταση της υγείας τους, να ασκεί προσωπική υγιεινή και να χρησιμοποιεί κατάλληλα μέσα ατομικής προστασίας. Οι επιχειρήσεις τροφίμων πρέπει να εισάγουν ένα υψηλό επίπεδο ασφάλειας και διαχείρισης προσωπικού προκειμένου να διατηρήσουν ένα περιβάλλον εργασίας χωρίς ασθένειες.
Τα προαπαιτούμενα προγράμματα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι εργαζόμενοι που έχουν μολυνθεί με COVID-19 (συμπτωματικά άτομα και επιβεβαιωμένοι ασυμπτωματικοί φορείς) και οι επαφές τους (εκείνοι που έχουν εκτεθεί σε επιβεβαιωμένα κρούσματα) αποκλείονται από τις εγκαταστάσεις τροφίμων. Το προσωπικό που δεν είναι καλά ή έχει συμπτώματα COVID-19 δεν πρέπει να εργάζεται. Θα πρέπει να καθιερωθεί μια διαδικασία που επιτρέπει στο προσωπικό να αναφέρει ασθένειες μέσω τηλεφώνου (ή ηλεκτρονικού ταχυδρομείου), έτσι ώστε οι εργαζόμενοι σε πρώιμα στάδια του COVID-19 να μπορούν να λαμβάνουν αξιόπιστες πληροφορίες και να αποκλείονται γρήγορα από το περιβάλλον εργασίας.
Οι πρακτικές ασφάλειας των τροφίμων σε χώρους τροφίμων θα πρέπει να συνεχίσουν να εφαρμόζονται στα υψηλότερα πρότυπα υγιεινής σύμφωνα με τα καθιερωμένα Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας Τροφίμων.
Οι καλές πρακτικές υγιεινής του προσωπικού περιλαμβάνουν:
  • σωστή υγιεινή χεριών - πλύσιμο με σαπούνι και νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα (ακολουθήστε τη συμβουλή του ΠΟΥ)
  • συχνή χρήση απολυμαντικών χεριών με βάση το αλκοόλ
  • κάλυψη με χαρτομάντηλο του στόματος και της μύτης κατά το βήχα ή το φτέρνισμα και έπειτα απόρριψη του χαρτομάντηλου και πλύσιμο χεριών
  • συχνό καθάρισμα/απολύμανση επιφανειών εργασίας και σημείων αφής όπως λαβές πόρτας
  • αποφυγή στενής επαφής με οποιονδήποτε εμφανίζει συμπτώματα όπως βήχας και φτέρνισμα.
 
Εργαζόμενοι στον τομέα των τροφίμων: χρήση γαντιών μιας χρήσης
Τα γάντια μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους εργαζόμενους στα τρόφιμα αλλά πρέπει να αλλάζονται συχνά και τα χέρια πρέπει να πλένονται μεταξύ των αλλαγών και μετά την απόρριψη των γαντιών. Τα γάντια πρέπει να αλλάζονται μετά από χειρισμούς ή εργασίες μη σχετιζόμενες με τρόφιμα, όπως το άνοιγμα ή κλείσιμο πόρτας με το χέρι και το άδειασμα των κάδων.  Οι εργαζόμενοι στα τρόφιμα πρέπει να ξέρουν ότι το να φορούν γάντια μπορεί να επιτρέψει την αύξηση της συγκέντρωσης βακτηρίων στην επιφάνεια των χεριών, οπότε το πλύσιμο των χεριών είναι πολύ σημαντικό για να αποφευχθεί η επιμόλυνση των τροφίμων.  Οι εργαζόμενοι στα τρόφιμα πρέπει να αποφεύγουν να αγγίζουν το στόμα και τα μάτια όταν φορούν γάντια.
Τα γάντια μιας χρήσης δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα του πλυσίματος των χεριών στο χώρο εργασίας με τρόφιμα.  Ο ιός COVID-19 μπορεί να μολύνει τα γάντια μιας χρήσης με τον ίδιο τρόπο που έρχεται στα χέρια των εργαζομένων.  Η αφαίρεση των γαντιών μιας χρήσης μπορεί να οδηγήσει στην επιμόλυνση των χεριών.  Το να φοράμε γάντια μιας χρήσης μπορεί να δώσει μια εσφαλμένη αίσθηση ασφάλειας και μπορεί να οδηγήσει το προσωπικό στο να μην πλένει τα χέρια όσο συχνά προβλέπεται.
Το πλύσιμο των χεριών είναι ένα ισχυρότερο προστατευτικό τείχος από το να φοράμε γάντια μιας χρήσεως.  Οι επιχειρήσεις τροφίμων πρέπει να εξασφαλίσουν την ύπαρξη επαρκών εγκαταστάσεων υγιεινής για να εξασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι πλένουν τα χέρια τους συχνά και σχολαστικά.  Το κοινό σαπούνι και το ζεστό τρεχούμενο νερό είναι αρκετά για το πλύσιμο των χεριών.  Τα αντισηπτικά χεριών μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως επιπρόσθετο μέτρο, αλλά δεν πρέπει να υποκαθιστούν το πλύσιμο των χεριών.
 
Εργαζόμενοι στον τομέα των τροφίμων: αποφυγή συγχρωτισμού στο περιβάλλον εργασίας
Η αποφυγή συγχρωτισμού είναι πολύ σημαντική για την επιβράδυνση της εξάπλωσης του COVID-19.  Αυτό επιτυγχάνεται με την ελαχιστοποίηση της επαφής ανάμεσα σε δυνητικά μολυσμένα και υγιή άτομα.  Όλες οι εταιρείες τροφίμων πρέπει να ακολουθούν την οδηγία της αποφυγής του συγχρωτισμού όσο αυτό είναι δυνατό.  Οι οδηγίες του ΠΟΥ θέτουν ως απαιτούμενη την ελάχιστη απόσταση του ενός μέτρου ανάμεσα σε εργαζόμενους.  Όπου αυτό είναι δύσκολο λόγω του χώρου παραγωγής, οι εργοδότες πρέπει να θέσουν κατάλληλα μέτρα για να προστατευθούν οι εργαζόμενοι.
Παραδείγματα πρακτικών μέτρων για να επιτευχθεί η αποφυγή του συγχρωτισμού σε ένα περιβάλλον παραγωγής τροφίμων είναι:
  • τοποθέτηση πάγκων εργασίας σε διάταξη εναλλάξ, έτσι ώστε οι εργαζόμενοι να μην είναι στραμμένοι αντιμέτωπα
  • να παρέχονται μέσα ατομικής προστασίας (Μ.Α.Π.) όπως μάσκες προσώπου, φιλέδες (δίχτυα) μαλλιών, γάντια μιας χρήσης, καθαρές φόρμες και αντιολισθητικά παπούτσια για το προσωπικό. Η χρήση των Μ.Α.Π. θα είναι ήδη πρακτική ρουτίνας σε χώρους παραγωγής έτοιμων-προς-κατανάλωση και μαγειρεμένων τροφίμων.  Όταν το προσωπικό είναι ενδεδυμένο με Μ.Α.Π., τότε είναι δυνατό να μειωθεί η απόσταση ανάμεσα στους εργαζόμενους.
  • τοποθέτηση των πάγκων εργασίας σε μεγαλύτερη απόσταση, η οποία μπορεί να απαιτεί μία επιβράδυνση του ρυθμού στη γραμμή παραγωγής.
  • περιορισμός του πλήθους του παρόντος προσωπικού στο χώρο παραγωγής σε κάθε χρονική στιγμή.
  • οργάνωση του προσωπικού σε ομάδες εργασίας, ώστε να υφίσταται περιορισμένη αλληλεπίδραση ανάμεσα στις ομάδες.
 
 Εργαζόμενοι στον τομέα των τροφίμων: η ασθένεια COVID-19 στον χώρο εργασίας
Τα προαπαιτούμενα προγράμματα που υποστηρίζουν τα συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας των τροφίμων μιας επιχείρησης τροφίμων, θα περιλαμβάνουν οδηγίες για τη διαχείριση της ασθένειας του προσωπικού στους χώρους των τροφίμων. Στις οδηγίες αυτές θα περιλαμβάνονται οδηγίες για την αναφορά ασθένειας από το προσωπικό και η πολιτική για την επιστροφή στην εργασία όταν το προσωπικό αναρρώσει από την ασθένεια. Το προσωπικό πρέπει να εκπαιδευτεί στη χρήση των οδηγιών και να συμμορφώνεται με αυτές  και να αναφέρει την ασθένεια το συντομότερο δυνατό ώστε να αποτραπεί η μετάδοση του COVID-19 σε συναδέλφους εργαζομένους. Οι πρακτικές διαχείρισης προσωπικού (π.χ. αναφορά ασθένειας και αποκλεισμός ασθενών εργαζομένων) καθιστούν απίθανο ένας εργαζόμενος στον τομέα των τροφίμων να εμφανίσει αδιαθεσία με συμπτώματα COVID-19 στο χώρο εργασίας. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί ένα σχέδιο δράσης για τη διαχείριση ενός τέτοιου περιστατικού. Ένα πιο πιθανό συμβάν είναι ένας εργαζόμενος στα τρόφιμα να αναφέρει ασθένεια μέσω τηλεφώνου. Το προσωπικό πρέπει να γνωρίζει ότι δεν πρέπει να παρουσιαστεί στην εργασία με συμπτώματα του COVID-19, αλλά να ενημερώσει τηλεφωνικά για την ασθένεια αυτή.
Το προσωπικό που αισθάνεται αδιαθεσία δεν πρέπει να παρουσιάζεται στην εργασία και να ζητά ιατρική συμβουλή. Ωστόσο, σε περίπτωση που ένας εργαζόμενος σε τρόφιμα αισθανθεί αδιαθεσία στο χώρο εργασίας με τυπικά συμπτώματα του COVID-19, θα πρέπει να απομακρυνθεί σε μια περιοχή μακριά από άλλα άτομα. Εάν είναι δυνατόν, πρέπει να ανευρεθεί ένα δωμάτιο ή περιοχή όπου μπορεί να απομονωθεί πίσω από μια κλειστή πόρτα, όπως ένα γραφείο προσωπικού. Εάν είναι δυνατό, να ανοιχτεί ένα παράθυρο για αερισμό. Θα πρέπει να κανονιστεί να απομακρυνθεί γρήγορα από την εγκατάσταση των τροφίμων ο υπάλληλος που είναι αδιάθετος.
Ο υπάλληλος που είναι αδιάθετος θα πρέπει να ακολουθήσει τις εθνικές οδηγίες για την αναφορά περιστατικών/ύποπτων περιστατικών COVID-19. Ενώ περιμένουν για ιατρική συμβουλή ή για μεταφορά στο σπίτι, θα πρέπει να αποφύγουν οποιαδήποτε επαφή με άλλους υπαλλήλους. Θα πρέπει να αποφύγουν να αγγίξουν άτομα, επιφάνειες και αντικείμενα και να τους συμβουλεύουν να καλύπτουν το στόμα και τη μύτη τους με ένα χαρτομάντιλο μίας χρήσης όταν βήχουν ή φτερνίζονται και να βάλουν το χαρτομάντιλο σε μια σακούλα ή τσέπη και στη συνέχεια να απορρίψουν το χαρτομάντιλο σε κάδο απορριμμάτων με καπάκι. Εάν δεν έχουν διαθέσιμο χαρτομάντιλο, θα πρέπει να βήχουν και να φτερνίζονται στο εσωτερικό του αγκώνα τους. Εάν χρειαστεί να πάνε στο μπάνιο ενώ περιμένουν ιατρική βοήθεια, εάν υπάρχει, θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν ξεχωριστό μπάνιο.
Όλες οι επιφάνειες με τις οποίες έχει έρθει σε επαφή ο προσβεβλημένος εργαζόμενος πρέπει να καθαριστούν, συμπεριλαμβανομένων όλων των επιφανειών και των αντικειμένων που είναι ορατά μολυσμένες με σωματικά υγρά/αναπνευστικές εκκρίσεις και όλες οι πιθανά μολυσμένες επιφάνειες που χρησιμοποιούνται συχνά, όπως τουαλέτες, χερούλια και τηλέφωνα. Απολυμαντικά με βάση το αλκοόλ/απολυμαντικά επιφανείας πρέπει να χρησιμοποιούνται για τον καθαρισμό. Γενικά, απολυμαντικά με βάση το αλκοόλ (αιθανόλη, προπαν-2-όλη, προπαν-1-όλη) έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν σημαντικά τη μολυσματικότητα ιών με περίβλημα όπως ο ιός COVID-19, σε συγκεντρώσεις 70-80%. Τα κοινά απολυμαντικά με ενεργά συστατικά που βασίζονται σε ενώσεις τεταρτοταγούς αμμωνίου και χλώριο θα πρέπει να έχουν επίσης ιοκτόνες ιδιότητες. Όλο το προσωπικό πρέπει να πλένει καλά τα χέρια τους για 20 δευτερόλεπτα με σαπούνι και νερό μετά από οποιαδήποτε επαφή με κάποιον που είναι αδιάθετος με συμπτώματα που συμβαδίζουν με λοίμωξη από κοροναϊό.
Εάν ένας εργαζόμενος επιβεβαιωθεί ότι έχει COVID-19, θα είναι απαραίτητο να ειδοποιηθούν όλες οι στενές επαφές του προσβεβλημένου υπαλλήλου, ώστε να μπορούν επίσης να λάβουν μέτρα για την ελαχιστοποίηση του περαιτέρω κινδύνου εξάπλωσης. Οι ορισμοί του ΠΟΥ για το τι νοείται ως επαφή ενός περιστατικού COVID-19 μπορούν να βρεθούν εδώ21. Παραδείγματα επαφών στη βιομηχανία τροφίμων θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν οποιονδήποτε υπάλληλο που ήταν πρόσωπο με πρόσωπο ή με φυσική επαφή (δηλαδή άγγιγμα), κάθε υπάλληλος που ήταν σε απόσταση εντός 1 μέτρου από το επιβεβαιωμένο κρούσμα, όποιος έχει καθαρίσει τυχόν σωματικά υγρά χωρίς επαρκή εξοπλισμό ατομικής προστασίας (π.χ. γάντια, φόρμες, προστατευτικά ρούχα), υπαλλήλους στην ίδια ομάδα ή ομάδα εργασίας με το επιβεβαιωμένο κρούσμα και κάθε εργαζόμενο που ζει στο ίδιο σπίτι με το επιβεβαιωμένο κρούσμα.
Ο ΠΟΥ συνιστά την απομόνωση των επαφών για 14 ημέρες από την τελευταία έκθεση στο επιβεβαιωμένο κρούσμα22. Κατ’ ελάχιστο, το προσωπικό που είχε στενή επαφή με τον προσβεβλημένο υπάλληλο θα πρέπει να κληθεί να παραμείνει στο σπίτι για 14 ημέρες από την τελευταία επαφή με το επιβεβαιωμένο κρούσμα και διατήρηση φυσικής απόστασης. Εάν παρουσιασθεί αδιαθεσία ανά πάσα στιγμή εντός της περιόδου απομόνωσης των 14 ημερών και βγει θετικό το αποτέλεσμα για COVID-19, θα είναι επιβεβαιωμένο κρούσμα και θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως τέτοιο22.
Το προσωπικό που δεν είχε στενή επαφή με το αρχικό επιβεβαιωμένο κρούσμα θα πρέπει να συνεχίσει να παίρνει τις συνήθεις προφυλάξεις και να πηγαίνει στη δουλειά όπως συνήθως. Η οργάνωση υπαλλήλων σε μικρές ομάδες ή ομάδες εργασίας θα βοηθήσει στην ελαχιστοποίηση της διαταραχής στο εργατικό δυναμικό σε περίπτωση που ένας υπάλληλος που αναφέρει ασθένεια με συμπτώματα COVID-19. Δεν συνιστάται το κλείσιμο του χώρου εργασίας.
Θα πρέπει να υπάρχει μια πολιτική επιστροφής στην εργασία για το προσωπικό που έχει προσβληθεί και αναρρώσει από το COVID-19. Ο ΠΟΥ συνιστά ότι ένα επιβεβαιωμένο κρούσμα θα μπορούσε να βγει από την απομόνωση όταν απουσιάζουν τα συμπτώματα και υπάρχουν δύο αρνητικές αναλύσεις με PCR με διαφορά λήψης τουλάχιστον 24 ωρών. Εάν δεν είναι δυνατή η ανάλυση, ο ΠΟΥ συνιστά ότι ένας επιβεβαιωμένος ασθενής μπορεί να βγει από την απομόνωση 14 ημέρες μετά την απουσία συμπτωμάτων23.
 
Εργαζόμενοι στον τομέα των τροφίμων: μεταφορά και παράδοση συστατικών τροφίμων και προϊόντων τροφίμων
Ο πρωταρχικός στόχος τυχόν πρόσθετων μέτρων υγιεινής και εξυγίανσης που εφαρμόζονται από τις επιχειρήσεις τροφίμων είναι η διατήρηση του ιού COVID-19 έξω από τις επιχειρήσεις. Ο ιός θα εισέλθει στις εγκαταστάσεις των επιχειρήσεων μόνο όταν ένα μολυσμένο άτομο ή μολυσμένα προϊόντα ή αντικείμενα εισέρθουν σ’ αυτές.
Οι οδηγοί και το λοιπό προσωπικό που παραδίδουν σε χώρους τροφίμων δεν πρέπει να αφήνουν τα οχήματά τους κατά την παράδοση των προϊόντων. Οι οδηγοί πρέπει να εφοδιάζονται με αλκοολούχο αντισηπτικό χεριών, απολυμαντικό και χαρτοπετσέτες. Οι οδηγοί πρέπει να χρησιμοποιούν αντισηπτικό χεριών προτού παραδώσουν έγγραφα στο προσωπικό των εγκαταστάσεων τροφίμων. Δοχεία μίας χρήσης και συσκευασίες πρέπει να χρησιμοποιούνται για να αποφεύγεται η ανάγκη καθαρισμού τυχόν επιστροφών. Στην περίπτωση επαναχρησιμοποιήσιμων δοχείων, πρέπει να εφαρμόζονται κατάλληλα πρωτόκολλα υγιεινής και εξυγίανσης.
Οι οδηγοί που παραδίδουν σε χώρους τροφίμων θα πρέπει να γνωρίζουν τους πιθανούς κινδύνους που ενέχει η δια επαφής μετάδοση του COVID-19. Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί εάν οι οδηγοί αγγίξουν μια μολυσμένη επιφάνεια ή προβούν σε χειραψία με ένα μολυσμένο άτομο. Στις επιφάνειες που είναι πιο πιθανό να έχουν μολυνθεί από τον ιό περιλαμβάνονται οι επιφάνειες που αγγίζονται συχνά όπως τιμόνια, πόμολα των θυρών, κινητές συσκευές κ.λπ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η υγιεινή των χεριών, σε συνδυασμό με την τήρηση φυσικής απόστασης, είναι υψίστης σημασίας και γιατί η υγιεινή των επιφανειών με τις οποίες έρχονται σ’ επαφή είναι κρίσιμη για την αποφυγή διασταυρούμενων μολύνσεων.
Οι οδηγοί πρέπει να έχουν επίγνωση της φυσικής απόστασης που πρέπει να τηρούν κατά την παραλαβή και την παράδοση προϊόντων στους πελάτες, της ανάγκης για διατήρηση υψηλού βαθμού προσωπικής υγιεινής και να φορούν καθαρά προστατευτικά ρούχα. Οι οδηγοί πρέπει επίσης να γνωρίζουν ότι είναι ανάγκη να διασφαλίζεται ότι όλα τα εμπορευματοκιβώτια μεταφοράς διατηρούνται καθαρά και απολυμαίνονται συχνά και ότι τα τρόφιμα πρέπει να προστατεύονται από τη μόλυνση καθώς και να διαχωρίζονται από άλλα προϊόντα που μπορεί να προκαλέσουν μόλυνση.
 
Καταστήματα λιανικής πώλησης τροφίμων
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, ο τομέας λιανικής πώλησης τροφίμων αντιμετωπίζει τις μεγαλύτερες προκλήσεις για να διατηρήσει τις υψηλότερες προδιαγραφές υγιεινής, να προστατέψει το προσωπικό από τον κίνδυνο μόλυνσης, να τηρήσει την αποφυγή συγχρωτισμού όταν o αριθμός πελατών είναι μεγάλος, παραμένοντας σε λειτουργία και διασφαλίζοντας ότι επαρκείς ποσότητες τροφίμων είναι διαθέσιμες σε καθημερινή βάση.
Οι εργαζόμενοι στα καταστήματα λιανικής είναι απίθανο να μολύνουν τα τρόφιμα εάν ακολουθούν τις απαιτούμενες, καλές πρακτικές προσωπικής υγιεινής που μειώνουν τον κίνδυνο μετάδοσης των περισσότερων τροφιμογενών λοιμώξεων. Μέτρα όπως το συχνό πλύσιμο των χεριών, η χρήση αντισηπτικών χεριών, η χρήση προστατευτικών ενδυμάτων και η καλή αναπνευστική υγιεινή, θα μειώσουν τον κίνδυνο εξάπλωσης της νόσου. Οι εργοδότες πρέπει να τονίζουν τη σημασία του συχνότερου πλυσίματος των χεριών και της διατήρησης καλών πρακτικών υγιεινής καθώς και του συχνότερου καθαρισμού και απολύμανσης επιφανειών που αγγίζονται τακτικά. Οι εργαζόμενοι στα τρόφιμα πρέπει να γνωρίζουν τα συμπτώματα του COVID-19, να ενημερώνουν τον εργοδότη τους και να ζητούν ιατρική συμβουλή εάν πιστεύουν ότι έχουν συμπτώματα της νόσου.
Η διατήρηση της αποφυγής συγχρωτισμού μεταξύ των πελατών στα καταστήματα λιανικής πώλησης τροφίμων είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση του κινδύνου μετάδοσης της νόσου. Μεταξύ των πρακτικών μέτρων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους εμπόρους λιανικής πώλησης περιλαμβάνονται τα ακόλουθα:
  • έλεγχος του αριθμού των πελατών που εισέρχονται στο κατάστημα λιανικής για την αποφυγή συγχρωτισμού
  • τοποθέτηση ανακοινώσεων στα σημεία εισόδου με τις οποίες θα ζητούν από τους πελάτες να μην εισέλθουν στο κατάστημα εάν νιώθουν αδιαθεσία ή έχουν συμπτώματα COVID19
  • διαχείριση και έλεγχος της σειράς προτεραιότητας (ουράς), με συμβουλές για την τήρηση της αναγκαίας φυσικής απόστασης τόσο εντός όσο και εκτός καταστημάτων
  • παροχή αντισηπτικών χεριών, απολυμαντικών ψεκασμού και χάρτινων πετσετών μίας χρήσης στα σημεία εισόδου στο κατάστημα
  • σήμανση δαπέδου στο εσωτερικό του καταστήματος για τη διευκόλυνση της συμμόρφωσης με την τήρηση της φυσικής απόστασης μεταξύ των πελατών, ιδιαίτερα στα τμήματα του καταστήματος που δημιουργείται συγχρωτισμός, όπως στους πάγκους εξυπηρέτησης και στα ταμεία
  • τακτικές ανακοινώσεις για υπενθύμιση στους πελάτες να ακολουθούν τις συμβουλές για τήρηση της φυσικής απόστασης μεταξύ τους και τακτικό καθαρισμό των χεριών τους
  • τοποθέτηση πλέξιγκλας στους πάγκους εξυπηρέτησης και στα ταμεία, ως πρόσθετο επίπεδο προστασίας για το προσωπικό
  • ενθάρρυνση της χρήσης ανέπαφων πληρωμών
  • καθώς οι καταναλωτές φέρνουν όλο και περισσότερο τις δικές τους τσάντες αγορών, η συμβουλή στους καταναλωτές να καθαρίζουν τις τσάντες αγορών τους πριν από κάθε χρήση θα αναρτάται ως ανακοίνωση στους χώρους λιανικής πώλησης τροφίμων (καταστήματα, αγορές, σούπερ μάρκετ).
 
Ελαχιστοποιήστε τον κίνδυνο μετάδοσης του COVID-19 εντοπίζοντας τα σημεία τα οποία αγγίζονται πιο συχνά στους χώρους λιανικής πώλησης και διασφαλίζοντας ότι αυτά καθαρίζονται και απολυμαίνονται τακτικά. Παραδείγματα σημείων που αγγίζονται πιο συχνά είναι τα καροτσάκια αγορών, οι λαβές των θυρών και οι ζυγαριές για χρήση από τον πελάτη.
Οι ενέργειες που πρέπει να λάβουν χώρα αφορούν σε:
  • Παροχή υγρομάντηλων (ή άλλων μέσων απολύμανσης) για τους πελάτες ώστε να καθαρίζουν τις λαβές των καροτσιών και των καλαθιών αγορών ή ανάθεση της απολύμανσης των λαβών των καροτσιών αγορών μετά από κάθε χρήση στο προσωπικό.
  • Πλύσιμο και συχνή απολύμανση αντικειμένων, όπως κουτάλες, λαβίδες και θήκες καρυκευμάτων.
  • Διατήρηση ανοιχτών των θυρών όπου είναι δυνατόν, για ελαχιστοποίηση της επαφής.
 
Ανοικτές προθήκες έκθεσης τροφίμων σε καταστήματα λιανικής πώλησης
Αν και ορισμένοι καταναλωτές θεωρούν ότι υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης από COVID-19 ως αποτέλεσμα της έκθεσης  τροφίμων σε ανοιχτές προθήκες, δεν υπάρχουν προς το παρόν επιστημονικά στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι το τρόφιμο σχετίζεται με τη μετάδοση του ιού COVID-19. Είναι σημαντικό να τηρούνται καλές πρακτικές υγιεινής γύρω από ανοιχτές προθήκες έκθεσης τροφίμων, όπως προθήκες με σαλάτες, με  φρεσκοπαρασκευασμένα προϊόντα τροφίμων και προϊόντα αρτοποιίας. Συνιστάται στους καταναλωτές πάντα να πλένουν τα φρούτα και τα λαχανικά με πόσιμο νερό πριν από την κατανάλωση. Τόσο οι πελάτες όσο και το προσωπικό πρέπει να τηρούν αυστηρά τις καλές πρακτικές προσωπικής υγιεινής ανά πάσα στιγμή γύρω από ανοιχτούς χώρους φαγητού.
Προκειμένου να χειρίζονται υγιεινά τις ανοιχτές προθήκες έκθεσης τροφίμων και να αποφεύγεται η μετάδοση του COVID-19 μέσω επιφανειακής επαφής, οι επιχειρήσεις λιανικής πώλησης τροφίμων πρέπει:
  • Να τηρούν πρόγραμμα συχνού πλυσίματος και την απολύμανση όλων των επιφανειών και των σκευών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.
  • Οι εργαζόμενοι που απασχολούνται στην εστίαση τροφίμων απαιτείται να πλένουν συχνά τα χέρια και, εάν χρησιμοποιούν γάντια, αυτά πρέπει να αλλάζονται πριν και μετά την προετοιμασία του φαγητού.
  • Οι εργαζόμενοι στην εστίαση τροφίμων απαιτείται να καθαρίζουν και να απολυμαίνουν συχνά τις επιφάνειες εργασίας (π.χ. γκισέ, πάγκους), τις επιφάνειες προθηκών, τα σκεύη σερβιρίσματος και τα δοχεία αρτυμάτων.
  • Να διαθέτουν απολυμαντικό χεριών για τους καταναλωτές που εισέρχονται και εξέρχονται από τους χώρους της επιχείρηση τους.
  • Θα πρέπει να θεωρείται ότι τα προϊόντα αρτοποιίας  στις προθήκες αυτοεξυπηρέτησης δεν πρέπει να εκθέτονται ή να πωλούνται  χωρίς περιτύλιγμα. Τα προϊόντα αρτοποιίας που βρίσκονται σε ανοιχτές προθήκες αυτοεξυπηρέτησης σε καταστήματα λιανικής θα πρέπει να τοποθετούνται σε πλαστική / σελοφάν ή χάρτινη συσκευασία. Τα μη προσυσκευασμένα αρτοπαρασκευάσματα  (π.χ. κουλουράκια, παξιμάδια,γλυκίσματα κ.α.) που εκθέτονται σε καταστήματα λιανικής πώλησης, αυτά πρέπει να τοποθετούνται σε ερμάρια από πλεξιγκλάς και να τοποθετούνται σε σακούλες με λαβίδες κλεισίματος για να εξυπηρετούνται οι πελάτες.
 
Εργαζόμενοι σε τρόφιμα σε καντίνες προσωπικού
Οι καντίνες σε χώρους εργασίας σε βασικές υπηρεσίες πρώτης γραμμής, όπως επιχειρήσεις επεξεργασίας τροφίμων και λιανικής πώλησης τροφίμων, πρέπει να παραμείνουν ανοιχτές όταν δεν υπάρχουν πρακτικές εναλλακτικές λύσεις παροχής  τροφίμων για το προσωπικό. Υψηλά πρότυπα μέτρων δημόσιας υγείας για το πλύσιμο χεριών και πρωτόκολλα για την ατομική προστασία του αναπνευστικού συστήματος πρέπει να τηρούνται σε καντίνες εργασίας. Τα πρότυπα διαδικασιών λειτουργίας των καντίνων προσωπικού πρέπει να περιλαμβάνουν:
  • Διατήρηση φυσικής απόστασης τουλάχιστον 1 μέτρου μεταξύ ενός ατόμου εργαζομένου και άλλων εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένης της διάταξης των θέσεων/καθισμάτων τους στο χώρο εργασίας.
  • Προσωπικό εργασίας που εργάζεται εκ περιτροπής και χρόνους διαλειμμάτων  για τη μείωση του αριθμού του προσωπικού (συγχρωτισμού) σε μια καντίνα ανά πάσα στιγμή.
  • Περιορισμός όσο το δυνατόν περισσότερο μη αναγκαίας φυσικής επαφής.
  • Οδηγίες σε εμφανή σημεία, ορατά για το προσωπικό για την τήρηση της υγιεινής των χεριών και την τήρηση της φυσικής/σωματικής απόστασης.
  • Διαδικασίες καθαρισμού και απολύμανσης για εξοπλισμό, χώρους, επιφάνειες επαφής / σημεία υψηλής συχνότητας επαφής, π.χ. πάγκοι / λαβίδες / σκεύη σερβιρίσματος / ανοιχτές προθήκες αυτοεξυπηρέτησης / λαβές πορτών.
 
Ο ΠΟΥ συνεχίζει να παρακολουθεί στενά την κατάσταση για τυχόν αλλαγές που ενδέχεται να επηρεάσει το παρόν έγγραφο κατευθυντήριων οδηγιών. Σε περίπτωση οποιασδήποτε αλλαγής παραμέτρων, ο ΠΟΥ θα εκδώσει μια περαιτέρω ενημέρωση. Διαφορετικά, αυτές οι προσωρινές κατευθυντήριες οδηγίες θα λήξουν 2 χρόνια μετά την ημερομηνία δημοσίευσης.
 
«Αυτή η μετάφραση δεν δημιουργήθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Ο ΠΟΥ δεν ευθύνεται για το περιεχόμενο ή την ακρίβεια αυτής της μετάφρασης. Η αρχική έκδοση: “COVID-19 and food safety: guidance for food businesses: interim guidance». Γενεύη: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας; 2020. Άδεια: CC BY-NC-SA 3.0 IGO "θα είναι η δεσμευτική και αυθεντική έκδοση". https://apps.who.int/iris/handle/10665/331705
 
Βιβλιογραφικές αναφορές
  1. Critical preparedness, readiness and response actions for COVID-19: Interim guidance 19 March 2020 https://www.who.int/publications-detail/critical-preparedness-readiness-and-response-actions-for-covid-19.
  2. Codex Alimentarius. Food hygiene: Basic texts http://www.fao.org/3/a1552e/a1552e00.pdf
  3. Coronavirus disease 2019 (COVID-19) Situation Report – 66 https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200326-sitrep-66-covid-19.pdf?sfvrsn=81b94e61_2
  4. Liu J, Liao X, Qian S et al. Community transmission of severe acute respiratory syndrome coronavirus 2, Shenzhen, China, 2020. Emerg Infect Dis 2020 doi.org/10.3201/eid2606.200239
  5. Chan J, Yuan S, Kok K et al. A familial cluster of pneumonia associated with the 2019 novel coronavirus indicating person-to-person transmission: a study of a family cluster. Lancet 2020 doi: 10.1016/S0140-6736(20)30154-9
  6. Li Q, Guan X, Wu P, et al. Early transmission dynamics in Wuhan, China, of novel coronavirus-infected pneumonia. N Engl J Med 2020; doi:10.1056/NEJMoa2001316.
  7. Huang C, Wang Y, Li X, et al. Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China. Lancet 2020; 395: 497–506.
  8. Burke RM, Midgley CM, Dratch A, Fenstersheib M, Haupt T, Holshue M,et al. Active monitoring of persons exposed to patients with confirmed COVID-19 — United States, January–February 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2020 doi : 10.15585/mmwr.mm6909e1external icon
  9. World Health Organization. Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) 16-24 February 2020 [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2020 Available from: https://www.who.int/docs/default- source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf
  10. Ong SW, Tan YK, Chia PY, Lee TH, Ng OT, Wong MS, et al. Air, surface environmental, and personal protective equipment contamination by severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) from a symptomatic patient. JAMA. 2020 Mar 4 [Epub ahead of print].
  11. van Doremalen N, Bushmaker T, Morris DH et al. Aerosol and Surface Stability of SARS-CoV-2 as Compared with SARS-CoV-1. N Engl J Med. 2020 Mar 17. doi: 10.1056/NEJMc2004973
  12. Coronavirus disease (COVID-19) advice for the public. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public
  13. Q&A on coronaviruses (COVID-19) https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses
  14. Yu P, Zhu J, Zhang Z, Han Y. A familial cluster of infection associated with the 2019 novel coronavirus indicating possible person-to-person transmission during the incubation period. J Infect 2020 doi: 10.1093/jiaa077.
  15. Huang R, Xia J, Chen Y, Shan C, Wu C. A family cluster of SARS-CoV-2 infection involving 11 patients in Nanjing, China Lancet Infect Dis 2020 doi: 10.1016/ S1473-3099(20)30147-X
  16. Pan X, Chen D, Xia Y et al. Asymptomatic cases in a family cluster with SARS-CoV-2 infection. Lancet Infect Dis 2020 doi : 10.1016/ S1473-3099(20)30114-6
  17. Tong Z-D, Tang A, Li K-F, Li P, Wang H-L, Yi J-P, et al. Potential presymptomatic transmission of SARS-CoV-2, Zhejiang Province, China, 2020. Emerg Infect Dis. 2020 doi : 10.3201/eid2605.200198
  18. Wei WE, Li Z, Chiew CJ, Yong SE, et al. Presymptomatic Transmission of SARS-CoV-2 — Singapore, January 23–March 16, 2020. MMWR, 1 April 2020/69.
  19. Kimball A, Hatfield KM, Arons M, James A, et al. Asymptomatic and Presymptomatic SARS-CoV-2 Infections in Residents of a Long-Term Care Skilled Nursing Facility — King County, Washington, March 2020. MMWR, 3 April 2020, 69(13);377–381.
  20. Infection prevention and control SAVE LIVES: Clean Your Hands https://www.who.int/infection-prevention/campaigns/clean-hands/en/
  21. Global Surveillance for human infection with coronavirus disease (COVID-19) https://www.who.int/publications-detail/global-surveillance-for-human-infection-with-novel-coronavirus-(2019-ncov)
  22. Considerations in the investigation of cases and clusters of COVID-19 https://www.who.int/publications-detail/considerations-in-the-investigation-of-cases-and-clusters-of-covid-19
  23. Home care for patients with COVID-19 presenting with mild symptoms and management of their contacts https://www.who.int/publications-detail/home-care-for-patients-with-suspected-novel-coronavirus-(ncov)-infection-presenting-with-mild-symptoms-and-management-of-contacts

Πηγή: http://www.efet.gr

Τρίτη 14 Απριλίου 2020

Εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας με θέμα:«Κανόνες υγιεινής κατά τη διαχείριση των τροφίμων σε οικιακό επίπεδο ενόψει της πανδημίας του κορωνοϊού SARS-CoV-2»

Με εγκύλιο του το Υπουργείο Υγείας δίνει οδηγίες για τη διαχείριση των τροφίμων στο σπίτι κατά την πανδημία του κορονοϊού SARS-CoV-2.
Αναλυτικά στο παράρτημα της εγκυκλίου αναφέρονται τα παρακάτω:
Διαχείριση των τροφίμων σε οικιακό επίπεδο
Για την αποφυγή επικίνδυνων δηλητηριάσεων καθώς επίσης και για τη λήψη μέτρων περιορισμού της εξάπλωσης του κορωνοϊού πρέπει να ακολουθούνται οι απαιτούμενες πρακτικές υγιεινής. Ειδικότερα:
  • Πλύσιμο των χεριών μετά την αγορά των αγαθών και μετά την αποσυσκευασία τους. Ακολουθώντας τα μέτρα και τους κανόνες υγιεινής δεν είναι απαραίτητο να απολυμανθούν οι συσκευασίες. Ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι ο ιός επιβιώνει κυρίως σε σκληρές επιφάνειες, ο κίνδυνος μόλυνσης από το χειρισμό των συσκευασιών είναι πολύ χαμηλός και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η νόσος μπορεί να μεταδοθεί με αυτόν τον τρόπο. Ενδείκνυται οι εξωτερικές συσκευασίες (π.χ. πλαστικά υλικά συσκευασίας) μετά την αποσυσκευασία τους να απορρίπτονται άμεσα.
  •  Ορθή διατήρηση των τροφίμων σε ψύξη. Μετά τις αγορές να γίνεται σε όσο το δυνατόν πιο σύντομο χρόνο η τοποθέτηση των συντηρούμενων σε ψύξη ή κατάψυξη προϊόντων. Οι ψυκτικοί θάλαμοι δεν πρέπει να υπερφορτώνονται. Τα τρόφιμα πρέπει να διατηρούνται με τάξη εντός κατάλληλων περιεκτών, ώστε να μην προκύπτουν επιμολύνσεις.
  •  Μείωση χρόνου μεταξύ παρασκευής και κατανάλωσης. Σε περίπτωση που τα τρόφιμα δεν θα καταναλωθούν άμεσα, να γίνεται σωστή διατήρηση.
Ενδείκνυται η προετοιμασία πρώτα των τροφίμων που δεν θα θερμανθούν πριν την κατανάλωση (γλυκά, σαλάτες με ντρέσινγκ). Μετά τα φυτικά που θα καταναλωθούν ωμά, (μαρούλι, κομμένα λαχανικά). Τελευταία η προετοιμασία των ωμών ζωικών τροφίμων (κοτόπουλο, κρέας , ψάρι).

  • κατάλληλες συνθήκες συντήρησης ανά είδος τρόφιμου,
  • κατάλληλη θερμοκρασία μαγειρέματος,

  • επαρκής αναθέρμανση γευμάτων. Το μαγειρεμένο φαγητό που διατηρείται σε ψύξη μπορεί να αναθερμανθεί μόνο μια φορά και σε θερμοκρασία μαγειρέματος (υψηλή 75ο C)

  • αποφυγή διασταυρούμενης μόλυνσης, ( τα φρούτα και τα λαχανικά να μην έρχονται σε επαφή με επιφάνειες που τοποθετούνται ωμό κρέας και πουλερικά)

  • καθαρά σκευή και εργαλεία παρασκευής γευμάτων, συχνό πλύσιμο των χεριών κ.λπ.. 
Ενδελεχής καθαρισμός επιφανειών και σκευών, Προσοχή σε φθαρμένα σκεύη, σανίδες κοπής (να έχουν επίπεδη επιφάνεια για να καθαρίζονται καλά)
Πλύσιμο των χεριών για 20΄΄ πριν και μετά από αυτές τις εργασίες και στην υγιεινή της κουζίνας . Να μην πλένονται τα χέρια στο νεροχύτη, γιατί μπορεί έτσι να επιμολυνθεί.

  • Αναφορικά με τα νωπά, ολόκληρα/ακέραια τρόφιμα φυτικής προέλευσης (φρούτα και λαχανικά) μπορούν να ακολουθούνται συνήθεις απλές πρακτικές καθαρισμού όπως απόρριψη των εμφανώς ρυπαρών επιφανειακών φυλλωμάτων, σχολαστική έκπλυση με τρεχούμενο νερό, χρήση διαλύματος νερού με ξύδι, αποφλοίωση.
  • Η χρήση απορρυπαντικών/απολυμαντικών στα τρόφιμα ουσιών στα τρόφιμα πρέπει να αποφεύγεται, διότι ενδέχεται να αφήσει στα τρόφιμα ρύπους υπολειμματικών χημικών ουσιών.
  • Οι συσκευασίες των τροφίμων μπορούν να απορρίπτονται άμεσα στους οικιακούς περιέκτες, οι οποίοι πρέπει να φέρουν κάλυμμα. 
  •  Τέλος, επισημαίνεται πως η συχνή εξυγίανση των χεριών (τακτικό πλύσιμο με ζεστό νερό και σαπούνι, χρήση κοινών αντισηπτικών) καθώς επίσης και οι γενικότεροι κανόνες ατομικής υγιεινής (αποφυγή αγγιγμάτων του χεριού στο πρόσωπο κ.λπ.) αποτελούν βασικά μέτρα πρόληψης της λοίμωξης του κορωνοϊού.

Αγορές τροφίμων σε καταστηματα :
Τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος που λειτουργούν για να καλύψουν τις ανάγκες των καταναλωτών (υπεραγορές , παντοπωλεία κλπ) ενόψει των μέτρων που έχουν εφαρμοστεί για τον περιορισμό της μετάδοσης του SARS-CoV-2 ακολουθούν αυστηρούς κανόνες υγιεινής (εκδόθηκαν σχετικές οδηγίες από την Υπηρεσία μας, προς τις κατά τόπους Δ/νσεις Υγείας των Π.Ε που διενεργούν υγειονομικούς ελέγχους).

Οδηγίες προς τους καταναλωτές :
1. Μην πηγαίνετε στην αγορά αν είστε άρρωστοι (παραγγελίες on line ή να βοηθήσουν συγγενείς, φίλοι)
2. Προγραμματίστε εύστοχα τις αγορές σας (λιγότερες επισκέψεις, λιγότερος δυνατός χρόνος παραμονής στο κατάστημα, λιγότερη σπατάλη τροφίμων). Μπορείτε να πάρετε μαζί σας μάσκα, γάντια ή αντισηπτικό χεριών και για χειρολαβές στο καρότσι - καλάθι αν δεν δίνει η επιχείρηση. Είναι συζητήσιμη η αναγκαιότητα μάσκας, γαντιών , αλλά σημαντικό αν νιώθουμε ασφάλεια. Προσοχή όμως να γνωρίζουμε και να έχουμε συνειδητοποιήσει την ορθή χρήση αυτών των προφυλακτικών μέτρων. Συχνά αυτά τα απλά πράγματα τα κάνουμε με λανθασμένο και επικίνδυνο τρόπο. Τα γάντια κυρίως δίνουν μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας .Είναι απαραίτητο να γίνεται σωστή χρήση, διαφορετικά είναι αποτελεσματικότερο να πλένουμε τα χέρια και να μάθουμε να μην αγγίζουμε καθόλου το πρόσωπο.
3. Προτιμάτε να πληρώνετε με την προσωπική σας κάρτα.
4. Πηγαίνετε για αγορές νωρίς το πρωί ή όταν δεν έχει πολύ κόσμο, ή αν θέλετε να περιμένετε κρατάτε τις αποστάσεις.
5. Τηρείτε πάντα τις αποστάσεις (2 μέτρων- είναι περίπου 2 καρότσια σούπερ μάρκετ), σε όλο τον χώρο και καθ΄όλη τη διάρκεια των αγορών σας.
6. Αποφύγετε το άγγιγμα με γυμνά χέρια των επιφανειών / αντικειμένων, που χρησιμοποιούνται πολύ και αγγίζονται από πολλούς, όπως χειρολαβές, κουμπιά ανελκυστήρων, κουπαστή, ζυγαριές κ.α. ή αν το κάνετε πλύνετε ή απολυμάνετε τα χέρια. Προσπαθήστε να αγγίζετε μόνον ό,τι είναι απολύτως απαραίτητο. Παρόλο που τα καταστήματα μεριμνούν για την εξυγίανση όλων αυτών, είναι ασφαλέστερο να φροντίζουμε κι εμείς να μην μολυνθούμε αλλά και να μην επιμολύνουμε τους χώρους που επισκεπτόμαστε.
7. Μην αγγίζεται τα τρόφιμα για να τα περιεργαστείτε, αγγίζετε μόνο όσα θα αγοράσετε.
8. Αν βήξετε ή φτερνιστείτε καλύψτε το στόμα και μύτη με το εσωτερικό του αγκώνα σας ή αν χρησιμοποιήσετε χαρτομάντιλο φροντίστε να το απορρίψετε άμεσα σε κάδο.
9. Απολυμαίνετε τα χέρια όσο και όταν χρειάζεται και να τα πλένετε σχολαστικά μόλις φθάσετε σπίτι.
10.Μην πετάτε γάντια και μάσκες –ακόμα και σε ανοικτό χώρο-, παρά μόνον σε κάδους απορριμμάτων και βέβαια όχι σε κάδους ανακύκλωσης. Προσοχή η αφαίρεση της μάσκας να γίνεται μόνον αγγίζοντας τα πλευρικά λάστιχα, χωρίς να πιάσουμε την εξωτερική επιφάνεια και τα γάντια, χωρίς να αγγίξει το γάντι το καθαρό δέρμα μας καθώς το βγάζουμε.
11. Αν αγοράσετε από διανομή κατ΄οίκον κρατήστε την απόσταση από τον διανομέα για δική σας και δική του ασφάλεια. Στα πακέτα κούριερ πολύ μικρή είναι η πιθανότητα μολυσμένο άτομο να μολύνει τα πακέτα που έχουν ήδη ταξιδεύσει αρκετό χρόνο μέχρι να φθάσουν σε μας και είναι χαμηλός ο κίνδυνος «ανάκτησης» του ιού από χάρτινη πορώδη συσκευασία. Πλένουμε τα χέρια μας πριν και μετά τον χειρισμό της συσκευασίας. 

Κυριακή 12 Απριλίου 2020

ΜΥΘΟΣ: Πλένοντας τα φρούτα και τα λαχανικά με απολυμαντικό προστατευόμαστε καλύτερα από τον ιό


ΑΛΗΘΕΙΑ: Η ασφαλής προετοιμασία κάθε γεύματος είναι σημαντική, όχι μόνο εν
μέσω της πανδημίας αλλά και γενικότερα, για την προστασία από μικρόβια και
ιούς. Σίγουρα όμως η χρήση απολυμαντικού για το πλύσιμο φρούτων, λαχανικών ή
άλλων τροφίμων δεν είναι καθόλου ασφαλής πρακτική, καθώς μπορεί να
προκαλέσει δηλητηρίαση ή άλλους κινδύνους.
Οι βασικές οδηγίες που δίνουν διεθνείς οργανισμοί, όπως ο Οργανισμός Τροφίμων
των ΗΠΑ (FDA), αναφέρουν ως ασφαλείς πρακτικές:
  • το καλό πλύσιμο των χεριών με νερό και σαπούνι για τουλάχιστον 20’’ πριν
    αρχίσουμε να ετοιμάζουμε το γεύμα μας
  • το πλύσιμο φρούτων και λαχανικών με άφθονο τρεχούμενο νερό πριν τα
    κόψουμε/καθαρίσουμε και το στέγνωμά τους με μια καθαρή πετσέτα ή
    χαρτί
  • το καλό πλύσιμο οποιουδήποτε μαχαιριού ή πηρουνιού έχει χρησιμοποιηθεί
    για επεξεργασία ωμού κρέατος, θαλασσινών, πουλερικών, αυγών κ.ά.,
    προτού τα χρησιμοποιήσουμε για να φάμε
  • το καλό πλύσιμο με ζεστό νερό και σαπούνι των επιφανειών και των σκευών
    της κουζίνας μετά από κάθε χρήση
 Μένουμε σπίτι
Θεοκλής Ζαούτης, MD, MSCE, PhD
Καθηγητής Επιδημιολογίας, Ιατρική Σχολή Perelman, Πανεπιστήμιο Pennsylvania
Τομέας Λοιμώξεων, The Children’s Hospital of Philadelphia
Καθηγητής Παιδιατρικής, Werner και Gertrude Henle
πηγή:https://covid19.gov.gr/

ΕΦΕΤ: ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη Salmonella

  Αθήνα, 28 Ιουλίου 2026   ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη Salmonella Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η αυξημένη θερμοκρασί...