Κυριακή 9 Οκτωβρίου 2011

Ετικέτες τροφίμων: Χαμένοι στη μετάφραση;

Γράφει: Ρίσβας Γρηγόρης, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος
Οι συσκευασίες αρκετών τροφίμων πλέον αναφέρουν την έκφραση 'μερικώς υδρογονωμένα λίπη'. Λίγοι, όμως γνωρίζουν πως πίσω από τη δυσνόητη αυτή λέξη κρύβονται τα τρανς λιπαρά.
Τι είναι και πού βρίσκονται;
Τα τρανς λιπαρά αποτελούν μια μορφή λιπαρών που συναντάμε μόνο σε τρόφιμα και προκύπτουν κατά την επεξεργασία ελαίων για την παρασκευή τροφίμων όπως μπισκότα, γλυκά, προτηγανισμένα προϊόντα και αλμυρά σνακς όπως γαριδάκια.
Πόσο ύποπτα είναι; Το αρνητικό στην υπόθεση των τρανς λιπαρών είναι πως μοιάζουν πολύ με τα κορεσμένα λίπη, ενώ πολλές έρευνες έχουν δείξει πως μια διατροφή πλούσια σε τέτοιου είδους λιπαρά έχει αρνητική επίπτωση στην υγεία της καρδιάς, εφόσον αυξάνουν την LDL, 'κακή' χοληστερόλη και μειώνουν την HDL-'καλή' χοληστερόλη.
Πόσα τρανς λιπαρά επιτρέπεται να καταναλώνουμε;
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμία σαφής οδηγία στην Ευρώπη για το ποια είναι η μέση πρόσληψη λιπαρών. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και κάποιες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συστήνουν πως η ποσότητα τρανς λιπαρών που καταναλώνουμε ημερησίως δεν θα πρέπει να ξεπερνά το 1-2% της συνολικής ενέργειας που καταναλώνουμε. Αντίστοιχα, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA), με γνωμοδότηση το 2010, επισημαίνει πως θα πρέπει να καταναλώνουμε όσο το δυνατόν λιγότερα τρανς λιπαρά, εφόσον δεν είναι απαραίτητα συστατικά της καθημερινής μας διατροφής.
Στη χώρα μας, πλέον, πολλές εταιρείες τροφίμων έχουν καταφέρει να μειώσουν την περιεκτικότητα των προϊόντων τους σε υδρογονωμένα λίπη ή και να απαλλάξουν πλήρως τα προϊόντα τους από αυτά (π.χ. μαλακές μαργαρίνες, μπισκότα και κράκερ συγκεκριμένων εταιριών) και να προσαρμοστούν στις οδηγίες της ΕΕ αναγράφοντάς την περιεκτικότητά των προϊόντων σε τρανς λιπαρά στις ετικέτες τους.
Τι μπορεί να κάνει ο καταναλωτής;
Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πως ως καταναλωτές έχουμε ένα πολύτιμο εργαλείο στα χέρια μας, τις ετικέτες τροφίμων.
Στις ετικέτες τροφίμων τα τρανς λιπαρά αναγράφονται ως 'υδρογονωμένα λίπη' ή 'μερικώς υδρογονωμένα λίπη'.
Αν και γραμμένα με πολύ μικρά γράμματα, πλέον, όλες οι συσκευασίες αναφέρουν την παρουσία τρανς λιπαρών, είτε στον πίνακα κάτω από τη διατροφική αξία ή στα συστατικά των τροφίμων.
Όταν μάλιστα αναγράφονται στα συστατικά, μπορούμε να αναγνωρίσουμε την ποσότητά τους ανάλογα με τη σειρά στην οποία αναγράφονται. Πρώτα αναγράφονται τα συστατικά με τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα στο τρόφιμο.
Ψυχραιμία, λοιπόν, και καλή ανάγνωση!


Πηγές: www.nutrimed.gr
            www.iatronet.gr

Σάββατο 8 Οκτωβρίου 2011

Συμβουλές για την αγορά φρέσκων ψαριών




Θα ήθελα να ξεκινήσω το άρθρο αυτό τονίζοντας πως καλό και νόστιμο ψάρι δεν είναι απαραίτητα το ακριβό ψάρι, αλλά το φρέσκο ψάρι. Γαύρος φρεσκοψαρεμένος με ένα πιάτο πικρόχορτα θεωρώ πως απογειώνουν τον ουρανίσκο κάθε απαιτητικού καλοφαγά. Το ίδιο και οι κολιοί αλλά και οι παλαμίδες και κάθε ψαράκι που κατατάσσεται στην κατηγορία Βήτα, μπορεί άνετα να υποσκελίσει τα ψάρια της κατηγορίας Άλφα που όμως δεν είναι συνήθως φρέσκα λόγω της πολυήμερης παραμονής τους στους πάγκους εξαιτίας της μεγάλης τιμής τους.

Ο καλύτερος και φτηνότερος τρόπος για να φάει κάποιος πραγματικά φρέσκα ψάρια είναι να τα αλιεύει μόνος του. Για όσους φυσικά δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, ο αμέσως επόμενος καλός τρόπος αγοράς είναι να περιμένεις στα λιμανάκια τα ψαροκάικα και να ψωνίσεις φρέσκο σπαρταριστό ψαράκι.


Αν δεν υπάρχει και αυτή η δυνατότητα θα πρέπει να ψωνίσουμε από τον πάγκο του ψαρά της γειτονιάς μας, που γνωρίζουμε και εμπιστευόμαστε. Τι γίνεται όμως στην περίπτωση που ο ψαράς δεν είναι και τόσο τίμιος όσο διαλαλεί; Τότε λοιπόν θα πρέπει να γνωρίζουμε μερικά βασικά πραγματάκια που θα εξασφαλίσουν την αγορά φρέσκων ψαριών. Ή τουλάχιστον αν ψωνίσουμε ψάρια που δεν είναι της ημέρας, να είναι σε γνώση μας και να το πούμε και στον πωλητή για να μη νομίζει πως κατάφερε να μας ξεγελάσει.
Με τον καιρό καλό θα είναι να μαθαίνετε πληροφορίες για τα μέρη που ψαρεύει το καΐκι του, ή τα καΐκια που τον προμηθεύουν. Δεν είναι λίγα τα ψαράδικα που φέρνουν ψάρια από άλλες χώρες (Β. Αφρική) τα οποία αφενός μεν δεν είναι ψαρεμένα την ίδια μέρα που θα τα αγοράσουμε, αφετέρου δε, η γεύση τους απέχει μακράν των Ελληνικών ψαριών.



ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΦΡΕΣΚΩΝ ΨΑΡΙΩΝ

*Η σάρκα του ψαριού θα πρέπει να είναι σφιχτή. Αυτό σημαίνει πως αν πιέσουμε με το δάχτυλό μας, αυτή θα πρέπει να επανέλθει αμέσως και να μην αφήσει κανένα μόνιμο βαθούλωμα.

*Το χρώμα τους να είναι ζωηρό κι όχι μουντό.

*Τα μάτια δε θα πρέπει να είναι θαμπά, αλλά πεντακάθαρα και ο βολβός να μην είναι ζαρωμένος, αλλά σφιχτός. Είναι ένα από τα κριτήρια που δεν πρέπει να παραβλέπει κανένας αγοραστής. Φυσικά και μπορούμε βέβαια να καταναλώσουμε ψάρια με ελαφρώς θαμπά μάτια, αλλά να είναι σε γνώση σας πως βρίσκεται εκτεθειμένο προς πώληση το λιγότερο μία με δύο μέρες. Θα αποφύγουμε σαφώς κάποιο ψάρι χωρίς καθόλου μάτια.

*Η οσμή του πρέπει να είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Το ψάρι όταν πρωτοβγαίνει από τη θάλασσα δεν μυρίζει τίποτα. Ίσως μια υποψία θαλασσινής μυρωδιάς. Όσο παραμένει ασυντήρητο η μυρωδιά αρχίζει και γίνεται πιο έντονη. Όσο περισσότερο λοιπόν μυρίζει (ή βρωμάει) το ψάρι, τόσο θα πρέπει να αποφεύγουμε και την αγορά του. Μη διστάσετε καθόλου να πλησιάσετε τη μύτη σας κοντά στο ψάρι που πρόκειται να φάτε και μη διστάσετε καθόλου να αρνηθείτε την αγορά του, αν η οσμή του είναι άσχημη.

*Το χρώμα των βραγχίων θα πρέπει να είναι βαθύ κόκκινο. Ακόμα και αν έχει συντηρηθεί καλά σε πάγο, τα βράγχια θα αποχρωματιστούν σύντομα. Θέλω να πιστεύω πως τώρα πια δεν χρησιμοποιούν χρωστικές ουσίες για να τονίζουν το χρώμα των βραγχίων, ούτε κολλύρια για να διατηρούν τα μάτια τους καθαρά. Σε τέτοια περίπτωση θα συνιστούσα να απευθυνθείτε σε κάποιο ελεγκτικό όργανο. Αν τα βράγχια λοιπόν είναι στις αποχρώσεις του ροζ ή ακόμα χειρότερα αν πλησιάζουν προς το άσπρο, το αφήνουμε και ψάχνουμε για κάτι άλλο.

*Μη σας κοροϊδεύει ο ψαράς για τα ψάρια ελευθέρας βοσκής. Τα κλουβίσια φαίνονται αμέσως από τα αδύναμα λέπια τους και από την πλευρική τους γραμμή. Αυτή είναι μια πολύ διακριτική γραμμή στα πλευρά που δείχνει το σχήμα της σπονδυλικής τους στήλης. Εάν η πλευρική γραμμή είναι ακανόνιστη, τότε σημαίνει πως δεν έχει αναπτυχθεί σε ελεύθερα νερά, αλλά μέσα σε ένα στενάχωρο κλωβό, με αποτέλεσμα ο σκελετός του να είναι παραμορφωμένος. Και φυσικά το ψάρι αυτό να είναι ταϊσμένο με ιχθυοτροφές κι ένα σωρό Έψιλον.

*Όταν το σώμα του ψαριού καθώς είναι ακουμπισμένο στον πάγκο σχηματίζει το σχήμα του τόξου, είναι δείγμα πως το ψάρι αυτό είναι αρκετά πρόσφατα ψαρεμένο.

*Όταν ανοίξουμε το στόμα των μεγάλων ψαριών όπως η σφυρίδα, ή ο ροφός (για όποιον αντέχει η τσέπη του) θα πρέπει να δούμε μια βλεννώδη ουσία και η οποία επίσης είναι δείγμα φρέσκου ψαριού.

*Όταν τοποθετήσουμε ένα ψάρι στην παλάμη μας, δε θα πρέπει να μείνουν λέπια σε αυτή. Τα φρέσκα ψάρια για να τα απολεπίσεις θα πρέπει να καταβάλλεις προσπάθεια.

*Θα πρέπει επίσης να αποφύγουμε ψάρια που φέρουν τραύματα από καμάκια, τα οποία αφενός μεν προέρχονται από παράνομη εμπορική δραστηριότητα και αφετέρου οι πληγές από τα καμάκια είναι ανοιχτές είσοδοι για κάθε λογής μικρόβιο.
*Μετά την αγορά, κατά το καθάρισμα θα πρέπει τα εντόσθια να βγαίνουν ακέραια και όχι να σπάζουν εύκολα, πράγμα που είναι δείγμα πολυήμερης παραμονής στον πάγκο του ψαρά.

*Πάντως αν έχουμε τον παραμικρό ενδοιασμό για την φρεσκάδα των ψαριών μας, θα πρέπει να τα μαγειρέψουμε εξαιρετικά καλά και σίγουρα σε θερμοκρασίες πάνω από τους 100 C.

Ας πούμε και δύο λόγια για τα κατεψυγμένα. Οι τσουχτερές τιμές των νωπών ψαριών, έστρεψαν πολύ κόσμο στα κατεψυγμένα. Παρόλη τη μικρή τους τιμή καλό είναι να προσέξουμε κι εδώ δυο τρία πραγματάκια. Το χρώμα κι εδώ είναι καλός δείκτης για την αγορά μας. Δε πρέπει να αγοράζεις π.χ. ένα φαγκρί που έχει άσπρο χρώμα. Ούτε σαργό μαυρισμένο. Θα πρέπει η εμφάνισή του να θυμίζει το ψάρι που γνωρίζουμε. Επίσης στην ετικέτα έχουν την ημερομηνία κατάψυξης. Καλό είναι να επιλέγουμε τα πιο φρεσκοκατεψυγμένα ψάρια, μιας και μπορούν να διατηρούν πολλά γευστικά χαρακτηριστικά τους. Στην ίδια ετικέτα θα πρέπει να αναγράφεται κι ο τόπος προέλευσης. Να ξέρετε ότι πολλές φορές τα κατεψυγμένα ψάρια είναι ασφαλέστερα από τα «νωπά», αφού δεν έχουν τραβήξει μεγάλες περιπέτειες εκτεθειμένα σε πάγκους και πάγους που λειώνουν και ξαναλειώνουν και δεν τα έχουν αγγίξει άλλοι 10 πελάτες πριν από εσάς.

Τελειώνοντας να επισημάνω πως τα ψάρια κάτω από προϋποθέσεις, θεωρούνται ακόμα «αγνή» τροφή, με απαραίτητα στοιχεία για τη διατροφική μας πυραμίδα. Είναι το λιγότερο ενοχοποιημένο διατροφικά είδος και πολύ πιο ασφαλές από τα κρέατα και τα πουλερικά αγνώστου προελεύσεως και εκτροφής.
πηγή:http://www.ftiaxno.gr

Μολυσμένα πεπόνια προκάλεσαν το θάνατο 13 ανθρώπων στις ΗΠΑ


Συνολικά 13 άτομα πέθαναν και ακόμη 72 μολύνθηκαν στις ΗΠΑ από λιστερίωση, αφού έφαγαν μολυσμένα πεπόνια.

Η λιστερίωση είναι μια λοίμωξη που προκαλείται από κοινό συμβιωτικό οργανισμό, ο οποίος βρίσκεται στο νερό, τα βιομηχανικά επεξεργασμένα τρόφιμα και τα κόπρανα κατοικίδιων και άγριων ζώων και εκδηλώνεται-σε βαριά μορφή-ως σηψαιμία, μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα, ενδομήτριες ή αυχενικές μολύνσεις σε εγκύους.
Ο αριθμός των θανάτων από λιστερίωση υπερβαίνει ακόμη και εκείνον από σαλμονέλα, μετά από κατανάλωση μολυσμένων φιστικιών. Το 2009, στις ΗΠΑ, είχαν πεθάνει εννέα άνθρωποι και είχαν προσβληθεί περισσότεροι από 700.

Το Αμερικανικό Κέντρο για τον Έλεγχο και την Πρόληψη Ασθενειών ανακοίνωσε ότι, μέχρι στιγμής, περισσότερες από 18 πολιτείες έχουν αναφέρει μολύνσεις λιστερίωσης.

Τέσσερις από τους 13 ανθρώπους που πέθαναν ήταν κάτοικοι του Νέου Μεξικού, δύο του Κολοράντο, δύο του Τέξας και οι άλλοι πέντε ζούσαν στο Κάνσας, το Μέριλαντ, το Μιζούρι, τη Νεμπράσκα και την Οκλαχόμα.
Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ/Reuters
www.in.gr

Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου 2011

Διατροφικές συστάσεις – προτάσεις για καλύτερη επιλογή τροφίμων στο σχολείο

ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΦΕΤ

1. Ξεκινήστε τη μέρα σας τρώγοντας ένα καλό πρωινό (κατά προτίμηση στο σπίτι).
2. Στο σχολείο επιλέξτε το κολατσιό σας, καταναλώνοντας κάποια από τα είδη του κυλικείου (που είναι σύμφωνα με τις οδηγίες).
3. Καταναλώνετε καθημερινά γαλακτοκομικά προϊόντα (πχ γάλα, γιαούρτι) χαμηλά σε λιπαρά. Τα γαλακτοκομικά προϊόντα αποτελούν καλή πηγή ασβεστίου στη διατροφή μας. Θυμηθείτε ότι η περιεκτικότητα ασβεστίου στο γάλα με χαμηλά λιπαρά είναι η ίδια με αυτή στο πλήρες γάλα. Εάν δεν πίνετε γάλα, προτιμήστε ένα γιαούρτι ή κάποιο άλλο γαλακτοκομικό προϊόν.
4. Τρώτε καθημερινά φρούτα (κατά προτίμηση εποχιακά φρέσκα φρούτα). Τα φρούτα είναι πλούσια σε βιταμίνες, μέταλλα, φυτικές ίνες και πλήθος αντιοξειδωτικών ουσιών, ενώ παράλληλα είναι χαμηλά σε θερμίδες. Μπορείτε να εντάξετε στο κολατσιό σας με μέτρο την κατανάλωση ενός φυσικού χυμού. Θυμηθείτε όμως ότι πίνοντας ένα χυμό φρούτων προσλαμβάνετε λιγότερες φυτικές ίνες από ότι αν καταναλώνατε τα αντίστοιχα φρούτα.
5. Στo σάντουιτς ή στο τοστ προτιμάτε ψωμί ολικής αλέσεως διότι περιέχει περισσότερα θρεπτικά
συστατικά από το λευκό ψωμί. Καλή επιλογή σνακ αποτελεί επίσης και το σουσαμένιο κουλούρι (όπου αυτό πωλείται) καθώς και άλλα προϊόντα που περιέχουν σουσάμι (όπως το παστέλι) αλλά και ξηρούς καρπούς.
6. Πίνετε αρκετό νερό για τη σωστή ενυδάτωση του οργανισμού σας.
7. Περιορίστε την κατανάλωση ποτών και ροφημάτων που είναι υψηλά σε σάκχαρα και θερμίδες, καθώς και των πολλών γλυκισμάτων. Μειώνοντας την υπερβολική κατανάλωση σακχάρων, μειώνετε τον κίνδυνο τερηδόνας και παχυσαρκίας.
8. Φροντίστε να γυμνάζεστε καθημερινά και να διατηρείτε φυσιολογικό για την ηλικία σας βάρος. Θυμηθείτε ότι η ποσότητα κατανάλωσης κάποιων τροφών πλούσιων σε λίπος ή/και σάκχαρα και η έλλειψη άσκησης ευθύνονται για την παχυσαρκία.
ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΝΟΥΜΕ ΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΟ ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΛΙΚΕΙΟ;
Πολλές φορές όταν ένα τρόφιμο είναι επιμολυσμένο και ακατάλληλο είναι δύσκολο να το αντιληφθούμε, ιδιαίτερα αν η αλλοίωσή του είναι στα αρχικά στάδια. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που έχουμε ενδείξεις ότι ένα τρόφιμο είναι ακατάλληλο.
Ενδεικτικά :
1. Όταν η συσκευασία του τροφίμου είναι ανοιγμένη ή σκισμένη.
2. Όταν το χρώμα ή η υφή του τροφίμου είναι διαφορετικά από ότι συνήθως.
3. Όταν η μυρωδιά του τροφίμου είναι διαφορετική από την συνηθισμένη.
4. Όταν η γεύση του τροφίμου είναι διαφορετική από την συνηθισμένη.
5. Όταν είναι εμφανώς αλλοιωμένο.
6. Όταν κατά την μάσηση του αντιληφθούμε να υπάρχει κάποιο ξένο σώμα (συνήθως κάτι ποιο σκληρό από το τρόφιμο)
7. Σε κάθε περίπτωση που μας δημιουργηθεί υποψία για ένα τρόφιμο, δεν το καταναλώνουμε.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΕΥΠΑΘΗ ΚΑΙ ΕΥΑΛΟΙΩΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ;
Αρκετά τρόφιμα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα και αλλοιώνονται πολύ γρήγορα σε θερμοκρασία περιβάλλοντος. Αυτά τα τρόφιμα τα ονομάζουμε ευπαθή-ευαλοίωτα και κατά την συντήρηση τους οφείλουμε να τα έχουμε είτε σε θερμοκρασία ψυγείου (<ο C ή σύμφωνα με τα αυστηρότερα όρια που αναφέρει ο παρασκευαστής) ή σε θερμοθάλαμο (>60˚C).
Από τα τρόφιμα που διατίθενται στο κυλικείο θα πρέπει να διατηρούνται :
A) ΣΕ ΨΥΓΕΙΟ
1. Τα φρέσκα γάλατα (τα υψηλής παστερίωσης δεν χρειάζεται μέχρι να ανοιχθούν)
2. Το ρυζόγαλο και η κρέμα
3. Τα σάντουιτς και τα τοστ πριν ψηθούν
4. Ορισμένοι χυμοί (εξαρτάται από το είδος)
5. Συστήνεται το καλοκαίρι οι σοκολάτες να διατηρούνται εντός ψυγείου.
6. Τα γιαούρτια
Β) ΣΕ ΘΕΡΜΟΘΑΛΑΜΟ
1. Οι έτοιμες τυρόπιτες και σπανακόπιτες
ΓΙΑ ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΤΑΙ;
Το ότι κάποιο τρόφιμο δεν χρειάζεται ψυγείο για την συντήρηση του δεν σημαίνει ότι μπορούμε να το αποθηκεύουμε σε οποιεσδήποτε συνθήκες. Τα τρόφιμα θα πρέπει να διατηρούνται σε δροσερό και ξηρό περιβάλλον και να μην είναι εκτεθειμένα στον ήλιο.
ΤΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ;
1. Την ένδειξη χρονολογίας ελάχιστης διατηρησιμότητας / τελική ημερομηνία ανάλωσης («ημερομηνία λήξης»). Οι ενδείξεις αυτές χρησιμοποιούνται για να δηλώσουν για πόσο καιρό ένα τρόφιμο διατηρεί τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά και είναι ασφαλής η χρήση του.
2. Τα συστατικά. Μας δίνουν πληροφορίες για την σύνθεση του τροφίμου.
3. Διατροφικές Πληροφορίες. Αυτές μέχρι στιγμής δεν είναι υποχρεωτικές αλλά όταν υπάρχουν πρέπει να αναγράφονται με συγκεκριμένο τρόπο. Μας δίνουν πληροφορίες για την ενεργειακή

αξία του τροφίμου καθώς και την περιεκτικότητά του σε θρεπτικές ουσίες όπως υδατάνθρακες, πρωτεΐνες κ.α.
4. Την ποσότητα του τροφίμου (βάρος ή όγκος).
5. Τα στοιχεία του παρασκευαστή ή συσκευαστή ή διακινητή. Καθορίζει ποιος είναι «υπεύθυνος» για την ασφάλεια του συγκεκριμένου τροφίμου.
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΠΙΤΡΕΠΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΚΥΛΙΚΕΙΑ
1. Σάντουιτς και τοστ τυποποιημένα (με ψωμί ολικής αλέσεως ή λευκό) με τυρί ή και γαλοπούλα (από λαχανικά επιτρέπεται η προσθήκη ντομάτας).
2. Απλά αρτοσκευάσματα, όπως φρυγανιές, αρτίδια φρατζολάκια, σησαμένια κουλούρια, παξιμάδια, κριτσίνια (σε ατομική συσκευασία 50g).
3. Σταφιδόψωμο (σε ατομική συσκευασία έως 60g)
4. Μουστουκούλουρα (σε ατομική συσκευασία έως 60g)
5. Μπισκότα απλά, χωρίς γέμιση (σε ατομική συσκευασία έως 60g)
6. Τυρόπιτα ή Σπανακόπιτα με τυρί φέτα ή κασέρι.
7. Γιαούρτι «παντός τύπου».
8. Φρέσκα φρούτα (καλά πλυμένα, σε ατομική συσκευασία)
9. Ξηρά φρούτα, όπως σύκα δαμάσκηνα, βερίκοκα χωρίς κουκούτσι (σε ατομική συσκευασία έως 50g).
10. Γάλα χαμηλό σε λιπαρά, γάλα πλήρες και γάλα με κακάο (έως 250ml για το γάλα με κακάο, έως 330ml για το σκέτο γάλα).
11. Ρυζόγαλο απλό, κρέμα απλή (έως 150ml).
12. Φυσικοί χυμοί φρούτων (100% χυμός) χωρίς πρόσθετη ζάχαρη (έως 330ml).
13. Εμφιαλωμένο νερό του 0,5 λίτρου.
14. Καφές και αφεψήματα (μόνο για το προσωπικό).
Για τα σχολικά κυλικεία των Γυμνασίων, Λυκείων και Νυχτερινών Σχολείων στο παραπάνω κατάλογο προστίθενται και:
1. Ξηροί καρποί, ανάλατοι (σε ατομική συσκευασία έως 50g).
2. Μέλι, σε ατομική συσκευασία
3. Χαλβάς και παστέλι «παντός τύπου» (σε ατομική συσκευασία έως 50g).
4. Σοκολάτα υγείας και γάλακτος, χωρίς γέμιση (σε μικρή συσκευασία έως 30g).


πηγή: http://epoptes.wordpress.com/

Τετάρτη 7 Σεπτεμβρίου 2011

Ασφάλεια τροφίμων και τρίτη ηλικία


Τα τελευταία χρόνια έχει παρουσιαστεί μια ,ανησυχητική ,αυξητική τάση στα κρούσματα τροφικών δηλητηριάσεων στις ηλικίες των + 60 ετών. Οι άνθρωποι αυτής της  ηλικιακής κατηγορίας ανήκουν στην ομάδα υψηλού ρίσκου μαζί με τα βρέφη και τα μικρά παιδιά.

Αίτια

Οι κυριότερες αιτίες που έχουν τεθεί είναι:
Η μειωμένη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος των ηλικιωμένων,  τα προβλήματα υγείας (και ιδιαίτερα τα μακροχρόνια), καθώς και οι διάφορες θεραπευτικές αγωγές που χορηγούνται (είτε αντιβιοτικά είτε διάφορα στεροειδή).

Από την άλλη, οι ηλικιωμένοι αντιμετωπίζουν διάφορα προβλήματα με την όραση, γεγονός που καθίστα δύσκολη είτε την ανάγνωση των οδηγιών χρήσης είτε και της ίδιας της ημερομηνίας λήξης. Την ιδία μειωμένη ικανότητα εμφανίζουν και στην ικανότητα της οσμής –γεύσης με αποτέλεσμα εμφανώς αλλοιωμένα προϊόντα να μην μπορούν να ανιχνευτούν από τους ηλικιωμένους.

Αύξηση κρουσμάτων 
Σε έρευνα που έχει γίνει στην Αγγλία έχει βρεθεί ότι οι άνθρωποι σε ηλικίες μεγαλύτερες των 60 ετών είναι πιο πιθανόν να καταναλώσουν κάποιο προϊόν μετά την αναγραφόμενη ημερομηνία λήξης του, από ότι οι νεαρότεροι καταναλωτές. Αυτό έχει κάποια εξήγηση  από το γεγονός ότι σε προηγούμενες δεκαετίες  τα τρόφιμα ήταν πολύτιμα  και καταστάσεις που σήμερα θεωρούνται δεδομένες στα παλιότερα χρόνια δεν ήταν  (π.χ. Κατοχή). Ίσως  και γι’ αυτό τείνουν να κρατούν τα τρόφιμα περισσότερο από ένα νεώτερο καταναλωτή. Πέρα από τον καθαρά ψυχολογικό αυτόν παράγοντα, η ίδια η δομή της κοινωνίας με το χαμηλό ύψος των συντάξεων και την ελλιπής κοινωνική πολιτική, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια στους ηλικιωμένους  για σωστή διαχείριση των τροφίμων τους.  Συνέπεια όλων. αυτών είναι να παρουσιάζεται αύξηση των κρουσμάτων σε τροφικές δηλητηριάσεις  από το επικίνδυνο μικρόβιο Listeria monocytogenes. Τα κρούσματα από το 2000 έως σήμερα έχουν διπλασιαστεί, φτάνοντας μέχρι και  το 20% το 2007.
Σε έρευνα που έγινε σε σύνολο 3219 ανθρώπων στην Αγγλία το φθινόπωρο του 2008 βρέθηκε ότι:
Μόνο το 42% των ηλικιωμένων θεωρούν σημαντική την ημερομηνία λήξης ενός τροφίμου. Σε άλλη κατηγορία, οι γηραιότεροι απάντησαν σε ποσοστό 40%, ότι θα κατανάλωναν ένα γαλακτοκομικό προϊόν, ακόμη και 3 μέρες μετά την λήξη του. Μόνο ένα ποσοστό 39 % ελέγχουν τη θερμοκρασια των ψυγείων τους, τουλάχιστον μια φορά τους έξι μήνες.
Να τονιστεί ότι η σωστή ρύθμιση της θερμοκρασίας του οικιακού ψυγείου, είναι ουσιώδης για τον έλεγχο της ανάπτυξης της λιστέριας στα τρόφιμα  του ψυγείου.

Αν κάποιος ηλικιωμένος αντιμετωπίσει κάποια τροφική δηλητηρίαση τα συμπτώματα είναι πιθανόν να είναι πιο σοβαρά από ότι σε κάποιον υγιή ενήλικα. Μια από τις πολλές σοβαρές παρενέργειες πιθανόν να είναι και η αφυδάτωση  η οποία μπορεί να προκαλέσει πτώση της αρτηριακής πίεσης με σοβαρές συνέπειες σε ζωτικά όργανα όπως τα νεφρά. Για αυτό το θέμα των τροφο-δηλητηριάσεων στην τρίτη ηλικία πρέπει να αντιμετωπίζεται με εξέχουσα σοβαρότητα.

Υπάρχουν τρεις τρόποι για να περιοριστεί ο κίνδυνος της λιστερίωσης στους ηλικιωμένους
  • Αποθήκευση των τροφίμων στις σωστές θερμοκρασίες ψύξης και κατάψυξης
  • Ακολουθούμε τις οδηγίες προετοιμασίας  - ψησίματος που προτείνει ο παραγωγός του προϊόντος και
  • Καταναλώνουμε τα τρόφιμα πριν λήξουν
Δυστυχώς, στην Ελλάδα δεν υπάρχουν επαρκή στατιστικά στοιχεία αλλά η έρευνα που έγινε στην Αγγλία μπορεί να βοηθήσει και εμάς και την κοινωνία να δώσουμε την πρέπουσα σημασία στην διατροφή των ηλικιωμένων εστιάζοντας  στα σημεία κλειδιά που επηρεάζουν την ασφάλεια των τροφίμων.

Γράφει ο Μιχάλης Ρισσάκης M.Sc., Τεχνολόγος Τροφίμων –Βιοτεχνολόγος,mrissakis@yahoo.gr

Βιβλιογραφία 

  • The Times, June 17 2009- http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/health/article6499041.ece
  • Daily Mail, June 17 2009- http://www.dailymail.co.uk/health/article-1193052/Listeria-surge-cash-strapped-pensioners-ignore-use-date.html
  • Daily Telegraph, June 17 2009 - http://www.telegraph.co.uk/health/elderhealth/5532136/Old-people-at-risk-from-Listeria-poisoning-if-they-ignore-food-dates.html

Δευτέρα 5 Σεπτεμβρίου 2011

Κρέας - Ωρίμανση και τρυφερότητα


Η ωρίμανση είναι το φαινόμενο που με τρόπο φυσικό (οξυγόνο) μαλακώνει το κρέας. Aφορά κυρίως τα κομμάτια που προορίζονται για γρήγορο ψήσιμο.
Για να μην αλλοιωθεί η τρυφερότητα του κρέατος (εξαιτίας απότομης ψύξης μετά τη σφαγή), δεν επιτρέπουμε στη θερμοκρασία να πέσει κάτω από τους 10oC μέσα στις 10 ώρες που ακολουθούν τη σφαγή, όταν το pH του κρέατος διατηρείται πάνω από το 6. Η ωρίμανση είναι μία αργή διαδικασία που επιτυγχάνεται με την αποθήκευση των σφαγίων σε ψυχρό θάλαμο, μεταξύ 0 και 3oC.
 Ο χρόνος ωρίμανσης δεν μπορεί να είναι κατώτερος από μία εβδομάδα, αλλά κυμαίνεται ανάλογα με το είδος του ζώου ή του κομματιού για το οποίο μιλάμε.
Η διατήρηση του κρέατος σε κενό αέρα, επιμηκύνει σημαντικά τη διάρκεια της ζωής του και επιτρέπει να αυξάνεται εξίσου η διάρκεια της ωρίμανσης.


Προετοιμασία κρέατος που πρόκειται να μαγειρευτεί
1. Τεμάχια που πρόκειται να τηγανιστούν σε λάδι μετά το πλύσιμό τους πρέπει να τα στεγνώνουμε πολύ καλά με χαρτί κουζίνας για να αποφεύγουμε το πιτσίλισμα καυτού λαδιού.
2. Το κρέας που προορίζεται για γρήγορες μεθόδους θερμικής επεξεργασίας (μπριζόλες, φιλέτο, νουά, κόντρα, κιλότο) κόβεται πάντα κάθετα προς τη φορά των μυικών ινών. Αν καλύπτεται από τη μία πλευρά με λίπος και συνδετικό ιστό, τότε καλό είναι να χαράσσεται κάθετα σε πολλά σημεία για να αποφεύγεται η κύρτωση της επιφάνειάς του, με αποτέλεσμα το κακό ψήσιμο.
3. Κομμάτια ψαχνού που προορίζονται για ψητό, καλό είναι να καλύπτονται εξωτερικά με λεπτό φύλλο λίπους ή να τοποθετούνται λεπτές λωρίδες λίπους στο εσωτερικό τους με ειδική βελόνα.
4. Το μαρινάρισμα με ξίδι και καρυκεύματα κάνει το κρέας πιο τρυφερό και νόστιμο. Καλό στέγνωμα πριν το ψήσιμο
5. Τα τεμάχια, όταν είναι μικρά, πασπαλίζονται μόνο με τα καρυκεύματα, ενώ αλατίζονται μετά το ψήσιμο. Αντίθετα τα μεγάλα τεμάχια μπορούν να αλατιστούν από την αρχή.
6.  Υγρή θερμική επεξεργασία είναι κατάλληλη για κρέατα που έχουν πολύ συνδετικό ιστό. Αντίθετα, κρέατα φτωχά σε συνδετικό ιστό μπορούν χωρίς πρόβλημα να υποστούν ξηρή θερμική επεξεργασία.
7. Τεμάχια που ψήνονται στο φούρνο πρέπει να παραμείνουν σ' αυτόν τουλάχιστον 20 λεπτά μετά το τέλος της θερμικής επεξεργασίας, για να απορροφηθεί και διανεμηθεί ομοιόμορφα στη μάζα τους ο οπός του κρέατος και να μην στεγνώσει.
8. Για το χρόνο ψησίματος μικρών τεμαχίων στο γκριλ ή σε πλάκα υπολογίζουμε πάντα 10'-12' για κάθε εκατοστό πάχους. Ανάλογα με το βάρος του τεμαχίου υπολογίζουμε για κάθε 500 γρ. κρέατος 50' για το μοσχαρίσιο, 40' για το χοιρινό και 30' για το αρνάκι.
9. Κατεψυγμένα τεμάχια (μπιφτέκια, μπριζόλες κ.λπ.) μπoρούν να τοποθετηθούν στη σχάρα για να ψηθούν χωρίς προηγουμένως να αποψυχθούν. Θέλουν όμως χαμηλότερες θερμοκρασίες τουλάχιστον αρχικά.
10. Κατά το ψήσιμο στη σχάρα, στη θερμαινόμενη πλάκα ή ακόμη και στο φούρνο, μεγάλη σημασία έχει η δημιουργία επιφανειακά λεπτής κρούστας, που θα συγκρατήσει τον οπό του κρέατος στο εσωτερικό του και θα το κάνει περισσότερο χυμώδες. Το μυστικό είναι υψηλές θερμοκρασίες αρχικά για σύντομο χρονικό διάστημα. Ακολουθεί το κυρίως ψήσιμο.

Μη χτυπάτε τις μπριζόλες πριν το ψήσιμο. Με το χτύπημα με σφυράκι χωρίς προεξοχές δεν έχουμε κανένα αποτέλεσμα. Αν πάλι το σφυρί έχει προεξοχές χάνονται χυμοί του κρέατος και το ψητό γίνεται στεγνό και άνοστο.

Σωστή επιλογή και συντήρηση
Τα πλούσια σε συμπαγή μυικό ιστό τεμάχια, που είναι και τα πλέον ελκυστικά (έχουν ελάχιστο συνδετικό ιστό), είναι και τα πιο ακριβά. Προορίζονται κυρίως για την «κουζίνα της ώρας». Συνήθως θα ετοιμαστούν με ξηρή θερμική επεξεργασία (κάρβουνα, φούρνο, μαντέμι, τηγάνι). Αλλά τεμάχια, από περιοχές του ζώου όχι και τόσο ελκυστικές, που είναι συνήθως πλούσια σε συνδετικό ιστό, ταιριάζουν καλύτερα για τη μαγειρική κατσαρόλας. Η θερμική επεξεργασία που υφίστανται είναι συνήθως υγρή (βραστά, στον ατμό) ή κάτι ενδιάμεσο (ψητά κατσαρόλας, ψητά τυλιγμένα σε αλουμινόχαρτο, λαδόκολλα, γάστρα κ.λπ.).
Η γευστικότητα του κρέατος αυξάνεται όσο τα τεμάχια βρίσκονται προς το πρόσθιο μέρος του ζώου και όσο πιο ηλικιωμένο είναι αυτό. Τα κομμάτια όμως αυτά είναι πιο σκληρά. Αντίθετα τα τεμάχια που προέρχονται από το οπίσθιο τμήμα του ζώου και από νεαρά ζώα είναι πολύ τρυφερά όχι όμως και τόσο νόστιμα.
Τεμάχια κρέατος που πρόκειται να συντηρηθούν για σύντομο χρονικό διάστημα στο ψυγείο πρέπει να μην είναι περιτυλιγμένα με χαρτί, αλλά να τοποθετούνται σε κατάλληλο σκεύος, που επιτρέπει ελαφρώς τον αερισμό του, και στη συνέχεια τοποθετείται στο ψυγείο σε θερμοκρασία 4°C. Με τον τρόπο αυτό το κρέας παραμένει φρέσκο για τρεις μέρες. Για να συντηρηθεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μπορεί να τοποθετηθεί σε γυάλινο σκεύος και να καλυφθεί με λάδι.


πηγή: http://www.hotel-restaurant.gr

Κυριακή 4 Σεπτεμβρίου 2011

Τα προβλήματα εφαρμογής του HACCP στην επαγγελματική κουζίνα


Τον τελευταίο καιρό η έκφραση «ασφάλεια τροφίμων από το χωράφι στο τραπέζι» παρουσιάζεται όλο και πιο συχνά, χωρίς ωστόσο οι εμπλεκόμενοι σε αυτή τη διαδικασία να συνειδητοποιούν τι ακριβώς σημαίνει για τη λειτουργία της επιχείρησής τους. Όσον αφορά την πρωτογενή παραγωγή, η εγκατάσταση συστημάτων Ολοκληρωμένης Διαχείρισης (GlobalGap, Agro κ.λπ.) έχει αρχίσει να αποκτά δυναμική. Στο κομμάτι της μεταποίησης και διανομής η εφαρμογή των αρχών του HACCP είναι πλέον κοινή πρακτική, ενώ παρατηρείται σημαντική άνοδος στην εγκατάσταση νέων και πιο σύνθετων Συστημάτων Διαχείρισης της Ασφάλειας των Τροφίμων (ΣΔΑΤ) όπως το ISO 22000, τα BRC & IFS, FSSC 22000 κ.λπ. Δυστυχώς στο τελευταίο κομμάτι της αλυσίδας, αυτό που βρίσκεται ακριβώς πριν τον καταναλωτή, δηλαδή το κομμάτι της επαγγελματικής κουζίνας, τα θέματα ασφάλειας των τροφίμων παρουσιάζουν σημαντικά προβλήματα.
Τα προβλήματα αυτά εντοπίζονται (αλλά δεν εξαντλούνται) στα εξής χαρακτηριστικά σημεία:
1. Έλλειψη ενημέρωσης. Συνήθως, το ενδιαφέρον εστιάζεται στα αμιγώς επαγγελματικά θέματα (οργάνωση μενού, διακόσμηση, προμηθευτές κ.λπ.) και η ασφάλεια των τροφίμων επαφίεται στην προσωπική ευταξία και τους κανόνες καθαριότητας που τηρεί σ’ ένα βαθμό ο καθένας μας. Είναι προφανές όμως, ότι οι κανόνες υγιεινής της οικιακής κουζίνας δεν μπορούν να εξασφαλίσουν την υγιεινή μιας επαγγελματικής κουζίνας. Οι περισσότεροι επιχειρηματίες «παινεύονται» για την καθαριότητα των χώρων τους, χωρίς όμως να γνωρίζουν τι πραγματικά χρειάζεται για να επιτευχθεί (προγράμματα καθαρισμού, έλεγχος αποτελεσματικότητας, προστασία από biofilms, υγιεινή προσωπικού κ.λπ). Εντέλει, ακόμα και μια καθαρή κουζίνα δεν είναι σίγουρο ότι θα σερβίρει και ασφαλή τρόφιμα.
2. Ποικιλία προϊόντων και διεργασιών. Οι κίνδυνοι για την ασφάλεια των τροφίμων σε μια επαγγελματική κουζίνα είναι μεγάλοι καθώς σε περιορισμένο, συνήθως, χώρο προετοιμάζονται πιάτα που περιέχουν μια πληθώρα συστατικών, κάθε ένα από τα οποία έχει τις δικές του απαιτήσεις συντήρησης, χειρισμού και υγιεινής. Τα σημεία όπου ευνοούνται οι καταστάσεις επιμόλυνσης είναι πολλά και δύσκολο να ελεγχθούν. Όλες αυτές οι επιβαρυντικές καταστάσεις για την ασφάλεια των προϊόντων στις περισσότερες περιπτώσεις συνδυάζονται με υψηλό φόρτο εργασίας και σημαντικές πιέσεις που εύκολα οδηγούν σε λάθη.
3. Ελλειψη εκπαίδευσης προσωπικού. Ακρογωνιαίος λίθος στην επιτυχία μιας επαγγελματικής κουζίνας είναι η απόδοση του προσωπικού. Στα θέματα της ασφάλειας των τροφίμων, ο ανθρώπινος παράγοντας παίζει το σημαντικότερο ρόλο. Η υγιεινή του προσωπικού και οι κανόνες που πρέπει να ακολουθεί ώστε να μην επιμολύνει τα παρασκευαζόμενα πιάτα, δεν θεωρούνται δυστυχώς η βάση λειτουργίας της επιχείρησης. Πολλές φορές η εποχικότητα και η δυσκολία εξεύρεσης κατάλληλου προσωπικού δεν δρουν ενθαρρυντικά για επενδύσεις που αφορούν την εκπαίδευση των εργαζομένων. Είναι απαραίτητη όμως έστω και μια βασική εκπαίδευση (ακόμα και από τον ίδιο τον επιχειρηματία ή το πιο έμπειρο προσωπικό) σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας των τροφίμων, προκειμένου κάποιος να δουλέψει σε μια κουζίνα.
4. Αδυναμία διαχείρισης προμηθειών. Εάν μια επιχείρηση επαγγελματικής κουζίνας δεν ελέγχει με αυστηρότητα τους προμηθευτές της και τις παραλαβές της, τότε όσο καλά και αν τηρεί η ίδια τους κανόνες υγιεινής, διακινδυνεύει την ασφάλεια των τροφίμων που προσφέρει στους πελάτες της. Είναι σημαντικό οι πρώτες ύλες να προέρχονται από επιλεγμένους προμηθευτές οι οποίοι να είναι σε θέση να αποδείξουν (μέσω πιστοποιήσεων και αναλύσεων) ότι τα προϊόντα που εμπορεύονται είναι ασφαλή. Οι παραλαβές θα πρέπει να γίνονται βάσει πολύ συγκεκριμένων οδηγιών, με αυστηρούς ελέγχους και από εκπαιδευμένο προσωπικό. Ο υπεύθυνος της κουζίνας θα πρέπει να προσδιορίσει τις προδιαγραφές με τις οποίες το προσωπικό θα αποφασίζει τι θα παραληφθεί και το τι θα απορριφθεί.
5. Δυσκολία δέσμευσης της Διοίκησης. Εκτός από το προσωπικό που εργάζεται μέσα στην κουζίνα, σημαντικότατη είναι και η συνειδητοποιημένη δέσμευση της Διοίκησης της επιχείρησης για την προετοιμασία και το σερβίρισμα ασφαλών τροφίμων. Η δέσμευση αυτή δεν είναι θεωρητική αλλά πρακτική και περιλαμβάνει οικονομικές επενδύσεις που αφορούν την αγορά κατάλληλου εξοπλισμού, τη βελτίωση των κτιριακών εγκαταστάσεων, την εκπαίδευση του προσωπικού, την υλοποίηση υποστηρικτικών ενεργειών (μικροβιολογικές αναλύσεις, συνεργασία με εταιρεία απεντομώσεων κ.λπ.). Αν η ίδια η Διοίκηση δεν αποτελέσει παράδειγμα για τη σωστή λειτουργία βάσει των απαιτήσεων υγιεινής, τότε το προσωπικό δεν θα ακολουθήσει την προσπάθεια αυτή.
Το να ισχυριστεί κάποιος ότι η εφαρμογή ενός Συστήματος Διαχείρισης της Ασφάλειας των Τροφίμων (ΣΔΑΤ) βάσει των αρχών του HACCP αποτελεί τη μια και μοναδική λύση στα προαναφερθέντα προβλήματα, είναι ανεύθυνο. Η σωστή εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος με ταυτόχρονη αποδοχή των απαιτήσεων που προκύπτουν από αυτό, τόσο από τη Διοίκηση, όσο και από το προσωπικό, είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Η προσπάθεια όμως θα πρέπει να είναι συνεχής και να προσαρμόζεται συνεχώς στα δεδομένα λειτουργίας της επιχείρησης. Θα πρέπει να τονιστεί ότι η εγκατάσταση ενός συστήματος βάσει των αρχών του HACCP είναι νομοθετική απαίτηση από την 1η Ιανουαρίου 2006 και εκτός από ουσιαστικό εργαλείο, αποτελεί και μια απόδειξη προς τους πελάτες, τους tour operators, τους δημόσιους φορείς και τα τυχόν κλιμάκια ελέγχου ότι η επιχείρηση λειτουργεί με τρόπο που διασφαλίζει στο μέγιστο δυνατό βαθμό ότι τα τρόφιμα που σερβίρει είναι ασφαλή για κατανάλωση.
Οι λέξεις κλειδιά στην υπόθεση ασφαλή τρόφιμα στους χώρους μαζικής εστίασης είναι δύο: «ορθή» και «εφαρμογή». Σε πολλές περιπτώσεις, ο περιοριστικός παράγοντας των οικονομικών μεγεθών έχει αρνητική επίπτωση στο θέμα της ασφάλειας, καθώς η πλειονότητα των επιχειρηματιών θεωρεί τα αντίστοιχα έξοδα ως «πολυτέλεια». Η εγκατάσταση ενός Συστήματος Διαχείρισης της Ασφάλειας των Τροφίμων δεν απαιτεί ακριβές λύσεις, αλλά έξυπνες και σε κάθε περίπτωση είναι μια επένδυση που διασφαλίζει την ελαχιστοποίηση της ζημιάς που μπορεί να προκληθεί από περιστατικά που σχετίζονται με τη δημόσια υγεία. Η ορθότητα εξαρτάται από τη δουλειά του συμβούλου ασφάλειας τροφίμων και η εφαρμογή από την ίδια την επιχείρηση.
 Αγγελος Αφράτης

πηγή: http://www.hotel-restaurant.gr

ΕΦΕΤ: ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη Salmonella

  Αθήνα, 28 Ιουλίου 2026   ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη Salmonella Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η αυξημένη θερμοκρασί...